I SA/Gl 1441/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, , , po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii zażalenia na postanowienie z dnia 3 stycznia 2017 r. o odmowie wstrzymania wykonalności decyzji postanawia: 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 stycznia 2017 r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji; 2. odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W dniu 7 października 2016 r. skarżący za pośrednictwem pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Następnie w dniu 19 stycznia 2017 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia pełnomocnik skarżącego podkreślił trudną sytuację finansową i zdrowotną skarżącego (jednocześnie wskazując, że dokumentacja je potwierdzająca znajduje się w aktach), przez którą wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodować trudne do odwrócenia skutki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście uzasadnione. Zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznawać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Przepis ten stanowi zatem podstawę do dokonania przez wojewódzki sąd administracyjny autokontroli wydanego postanowienia i w przypadku stwierdzenia zaistnienia zawartych w nim przesłanek uchylenia go bez konieczności przesyłania akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Celem instytucji autokontroli jest możliwość dokonania przez Sąd I instancji ponownego rozpoznania sprawy i zmiany powziętej decyzji, czy też "naprawienia błędów". Uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy powinny mieć miejsce wówczas, gdy sąd podziela podniesiony w zażaleniu zarzut nieważności postępowania lub uznaje, że jest ono oczywiście uzasadnione. Powyższy wyjątek od zasady dewolutywności zażalenia jest uzasadniony względami ekonomii postępowania (por. A. Wróbel (w:) K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne..., s. 337). W ocenie Sądu, zażalenie jest oczywiście uzasadnione, uwidacznia bowiem sprzeczność w działaniu Sądu. Uzasadnienie postanowienia jest sprzeczne w swej treści z brzmieniem sentencji rozstrzygnięcia i tym samym nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a. W sentencji postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji sąd prawidłowo powołał decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. (utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. dnia [...] r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek), która nie jest decyzją wykonalną. Natomiast w treści uzasadnienia postanowienia, Sąd błędnie wskazał, że w niniejszej sprawie chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem na decyzję podlegającą wykonaniu. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl natomiast art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przesłanki powyżej wskazane nie zachodzą w niniejszej sprawie przede wszystkim z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów administracyjnych dotyczy tylko takich aktów, które podlegają wykonaniu, tj. korzystają z przymiotu wykonalności. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie (w sposób dobrowolny lub przymusowy) zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie administracyjnym (zob. J.P. Tarno, Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 882/05, niepubl.). Zatem wykonalne są akty, które zobowiązują ich adresatów do powinnego zachowania lub zakazują im określonego zachowania oraz akty, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki, jak i akty, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 295 i n.). Zgodnie w powyższym, przymiotu wykonalności co do zasady nie posiadają akty odmowne oraz konstytutywne akty uprawniające, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nich stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). Podleganie wykonaniu dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt lub czynność wywołuje skutki materialnoprawne. Nie można w związku z tym mówić o wykonywaniu decyzji odmownej, ponieważ nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków), który mógłby podlegać wykonaniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/GI 2121/11, publ. Lex nr 1296289). W niniejszej sprawie skarżący domaga się wstrzymania wykonania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 sierpnia 2016 r. utrzymującej w mocy odmowną, a więc niewykonalną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w C. z dnia [...] r. W świetle powyższych uwag decyzja ta nie korzysta z przymiotu wykonalności, a tym samym nie można orzec o wstrzymaniu wykonania takiej decyzji. Nie obliguje ona bowiem strony do jakiegokolwiek działania, nie nakłada również uprawnień, ale przede wszystkim jest aktem, który nie podlega wykonaniu. Jest to zatem rodzaj aktu prawnego – co należy podkreślić – nienoszącego znamion wykonalności. W związku z powyższym argumentacja pełnomocnika skarżącego, wskazująca na trudną sytuację finansową i zdrowotną skarżącego nie mogła odnieść skutku w sytuacji, kiedy przedmiotem skargi jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, która nie posiada przymiotu wykonalności. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie (pkt 1 sentencji) oraz na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (pkt 2 sentencji)