I SA/Gl 1378/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędziowie Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Bożena Pindel, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 października 2025 r. nr 7809/TW 480000/71/542769/2025 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 3 października 2025 r., nr 7809/TW 480000/71/542769/2025, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako ZUS, organ) utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie w przedmiocie uznania za niezasadne wniesione przez B. B. (dalej jako zobowiązana, skarżąca) zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 83 c ust. 1a i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350 – dalej jako usus) oraz art. 33 § 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 – dalej jako upea). Stan sprawy: Pismami z 24 lipca 2025 r. zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej do tytułów wykonawczych TW4480025009323, TW4480025009324 i TW4480025009325. W treści złożonych zarzutów zobowiązana wskazała na nieistnienie obowiązku, niedopuszczalność egzekucji, przedawnienie zobowiązania, niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w ustawie. Uzupełniając na wezwanie organu swoje stanowisko zobowiązana pismem z 22 sierpnia 2025 r. wskazała, że dowody znajdują się w aktach sprawy oznaczonej sygnaturą [...], które zostały złożone przez nią w piśmie z 17 marca 2023 r. dotyczącym zarzutów z 13 lutego 2023 r. Są to następujące dokumenty: pismo z 21 grudnia 2018 r., pismo z 3 stycznia 2019 r., pismo z 7 stycznia 2019 r., protokół z 2 stycznia 2019 r., pismo od komornika sądowego z 28 marca 2019 r., PIT 36L za 2018 r. wskazujący na ostatni rok prowadzenia działalności, PIT 36L za 2019 r. zerowy, PIT 36L za 2020 r. zerowy, PIT 36L za 2021 r. zerowy, PIT 36L za 2022 r. zerowy, PIT 36L za 2022 r. zerowy w aktach sprawy dot.: 480000/71/2023-TW-9554, PIT 36L za 2023 r. zerowy w aktach sprawy dot.: 480000/71/2024-TW-9562. Dodatkowo przedłożyła PIT 36L za 2024 r. zerowy, zaświadczenie lekarskie z 21 lipca 2025 r. Doprecyzowała również istotę zarzutów wskazując na: nieistnienie obowiązku; określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; brak wymagalności obowiązku w przypadku: odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b w odniesieniu do należności objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych TW4480025009323, TW4480025009324 i TW4480025009325. Jako zakres żądania wskazała na "uchylenie tytułów wykonawczych", umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów. Organ rozpoznając zarzuty przywołał i omówił treść art. 33 upea Odnosząc się do kwestii nieistnienia obowiązku ZUS wskazał, że działając jako wierzyciel, wystawił tytuły wykonawcze obejmujące składki za okres od 12.2024 r. do 01.2025 r. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Podstawą do wystawienia ww. tytułów wykonawczych była deklaracja rozliczeniowa złożona przez zobowiązaną. Po zapoznaniu się z przedłożoną przez zobowiązaną dokumentacją ZUS stwierdził, że nie ma ona wpływu na stwierdzenie nieistnienia obowiązku w zakresie zapłaty należnych składek. Zobowiązana w dalszym ciągu jest czynnym przedsiębiorcą, co znajduje potwierdzenie w zapisach w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Jeżeli faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej powinna ją wyrejestrować. Zdaniem organu odnośnie zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z aktu będącego podstawą egzekucji stanowi drugą przyczynę wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Wskazał, że obowiązującą zasadą jest zgodność tytułu wykonawczego z dokumentem stanowiącym podstawę do jego wystawienia. Jeżeli więc podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest deklaracja rozliczeniowa, to w tytule wykonawczym musi być wskazany podmiot, którego dotyczy deklaracja rozliczeniowa. Jak wynika z akt sprawy podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych były deklaracje rozliczeniowe złożone przez zobowiązaną. Wskazane należności do zapłaty w deklaracji rozliczeniowej odzwierciedlają kwoty wykazane przez wierzyciela w wystawionych tytułach wykonawczych. Co do uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, jeżeli jest wymagalne, ZUS wyjaśnił, że w aktach egzekucyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia egzekucyjnego. Upomnienia egzekucyjne zobowiązana odebrała 24 marca 2025 r. Co do wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części organ stwierdził, że nie doszło ani do wygaśnięcia obowiązku w całości, ani w części. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. nie odnotował żadnych wpłat na poczet tytułów wykonawczych, które mogły spowodować wygaśnięcie obowiązku, nawet częściowe. Nie doszło również do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Według stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2011 r. należności przedawniały się po upływie 10 lat od dnia ich wymagalności, poza należnościami, których bieg terminu został zawieszony zgodnie z art. 24 ust. 4 usus obowiązującej do 31 grudnia 2011 r. Obecnie przepisy prawa stanowią o przedawnieniu należności z tytułu składek po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne zgodnie z art. 24 ust. 4 s. u. s. Jeśli w tym okresie wierzyciel podjął działania w celu odzyskania nie opłaconych należności, to bieg terminu ich przedawnienia jest zawieszony, a okres 5 lat jest wydłużony o okres prowadzonych działań. W przypadku zobowiązanej zdarzeniami, które spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia było doręczenie upomnień 24 marca 2025 r. oraz wystawienie tytułów wykonawczych 30 czerwca 2025 r. Termin wymagalności składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za 12.2024 r. minął 20 stycznia 2025 r., a za 01.2025 r. minął 20 lutego 2025 r. Z kolei 6 marca 2025 r. ZUS wystawił upomnienia obejmujące zadłużenie na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 12.2024 r. do 01.2025 r. Zostały one doręczone 24 marca 2025 r., a 30 czerwca 2025 r. zostały wystawione tytuły wykonawcze. W związku z powyższym bieg terminu przedawniania uległ zawieszeniu 24 marca 2025 r. tj. od dnia odebrania upomnienia. Rozważając zaś brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny, niż określona w lit. a i b artykułu 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. organ stwierdził, że nie wystąpiły żadne przeszkody formalno-podmiotowe lub przedmiotowe. Tytuły wykonawcze zostały wystawione w oparciu o deklarację rozliczeniową. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu skarżąca zarzuciła brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia należności pieniężnych przez Dyrektora Oddziału ZUS w Z.. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I Instancji. Uzasadniając stanowisko podniosła, że czynność egzekucyjna jest nieuzasadniona i została dokonana z naruszeniem prawa. Wskazała również, że od 21 grudnia 2018 r. nie posiada żadnych źródeł utrzymania, a Decyzją Powiatowego Urzędu Pracy uzyskała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Podniosła również, że uiszczane składki nie gwarantują żadnych świadczeń zwrotnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Z kolei, w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Na podstawie art. 33 § 3 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Jeżeli jednak organem wydającym takie postanowienie jest ZUS, to zgodnie z art. 83c ust. 1a u.s.u.s. właściwym środkiem zaskarżenia jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożony w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut: 1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny; 2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a). W rozpatrywanej sprawie zarzuty zobowiązanej na prowadzone postępowanie egzekucyjne rozpoznane zostały przez ZUS, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, w związku z czym organ ten wydał jedno postanowienie, utrzymane następnie w mocy zaskarżonym obecnie postanowieniem po rozpoznaniu przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że procedura rozpatrywania zarzutów została w niniejszej sprawie przez organ dochowana. Zarzuty w niniejszej sprawie wniesione zostały na podstawie art. 33 § 2 pkt 1, 2 i 4-6 u.p.e.a. Skarżąca akcentowała w nich, że nie wykonuje już działalności gospodarczej. W świetle akt administracyjnych i wyjaśnień stron skarżąca, była aktywnym przedsiębiorcą. Należności objęte tytułami wykonawczymi wynikają z deklaracji rozliczeniowych, w których skarżąca figuruje jako podmiot zobowiązany do uiszczenia składek. Należności te nie zostały uregulowane. Zatem zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany zostały prawidłowo określone przez wierzyciela w ww. tytułach wykonawczych. Tym samym jako chybione ocenić trzeba było zarzuty z art. 33 § 2 pkt 1-2 u.p.e.a., tj. dotyczące nieistnienia obowiązku i określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku. W odniesieniu do dalszych zarzutów, organ prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącej nie doszło do wygaśnięcia obowiązku w całości, jak również w części. ZUS nie odnotował żadnych wpłat na poczet należności stanowiących składki na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2024 r i styczeń 2025 r., które mogłyby spowodować (chociażby częściowe) wygaśnięcie obowiązku. Z akt sprawy nie wynika ponadto, aby doszło do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Należności z tytułu nieopłaconych składek nie uległy również przedawnieniu. Jak bowiem słusznie zauważył organ, zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (z pewnymi wyjątkami, które nie mają w niniejszej sprawie zastosowania). Ponieważ tytuły wykonawcze obejmują składki za grudzień 2024 r. i styczeń 2025 r., to nie ulega wątpliwości, że w odniesieniu do tych należności termin przedawnienia jeszcze nie upłynął. Tym samym, niezasadny okazał się zarzut oparty na art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Następnie należy stwierdzić, że niezasadny okazał się także ostatni z zarzutów zgłoszonych przez skarżącą, tj. braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i b u.p.e.a.). Zebrany materiał źródłowy nie pozwala bowiem na stwierdzenie braku wymagalności należności z tytułu składek, objętych tytułami wykonawczymi. W szczególności, brak jest danych o jakichkolwiek przeszkodach formalno-prawnych w egzekwowaniu obowiązku. Wyjaśnić również należy, że odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym znajduje m.in. art. 24 k.p.a. (v. P. Pietrasz, pkt 4. komentarza do art. 18 u.p.e.a. w: D.R. Kijowski red., Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Lex/el). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że w demokratycznym państwie prawnym nie jest dopuszczalne różnicowanie gwarancji ochrony obiektywizmu i bezstronności orzekania przez organy administracji publicznej. Tym samym zasada bezstronności znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie w trybie art. 127 § 3 k.p.a. (por. wyrok TK z 15 grudnia 2008 r., P 57/07; uchwała siedmiu sędziów NSA z 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06). Zasadę bezstronności zapewnia m.in. przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W konsekwencji postanowienia wydanego wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mógł wydać pracownik ZUS biorący udział w pierwotnym rozpatrzeniu sprawy (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 maja 2026 r., sygn. akt I GSK 693/25). W związku z tym, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, zaskarżone postanowienie również i pod tym względem odpowiada prawu. Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 p.p.s.a. i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.