I SA/Gl 131/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zwrócił uwagę na zajęcia egzekucyjne, podkreślając, że pomimo zawieszenia postępowania egzekucyjnego uniemożliwiają mu one poniesienie tych kosztów. Według wniosku pozostaje on w gospodarstwie domowym z żoną, synem, jego konkubiną i wnukiem, a dochody gospodarstwa domowego wynoszą łącznie 5804 zł i obejmują: wynagrodzenie skarżącego w kwocie 1500 zł, emeryturę żony w kwocie 854,00 zł, wynagrodzenie syna w kwocie 1500 zł, zasiłek opiekuńczy jego konkubiny w kwocie 1450 zł i świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł. Z kolei pośród stałych wydatków wyliczono koszty: eksploatacji samochodu – 500 zł, wody i kanalizacji – 250 zł, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – 60 zł, opłat z tytułu abonamentów telewizyjnych oraz usług telekomunikacyjnych i teleinformatycznych – 235 zł, opału – 715 zł, ubezpieczenia domu i podatku "gruntowego" – 207 zł, zakupu lekarstw – 120 zł oraz opłat za energię elektryczną i paliwo gazowe – 370 zł. We wniosku wskazano majątek: nieruchomości, samochód osobowy oraz pakiet [...] akcji pracowniczych o wartości około 16.000 zł. Na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku m.in. poprzez udokumentowanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżący nadesłał – poza załączonymi do wniosku kopiami zawiadomień o zajęciach egzekucyjnych – kserokopie: informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy jego syna za 2017 r., rocznego obliczenia podatku jego żony przez organ rentowy za ten rok, wspólnego zeznania podatkowego jego i żony za 2016 r., decyzji o podwyższeniu emerytury żony do kwoty najniższej emerytury i potwierdzenia wypłaty tego świadczenia, dokumentów dotyczących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, m.in. dostawy węgla, wyciągów z rachunku bankowego za okres do dnia 9 marca 2018 r. (saldo końcowe na rachunku wyniosło 1.092,27 zł, choć na wyciągu odręcznie dopisano kwotę 471; ostatnie wynagrodzenie skarżącego przelane na rachunek dnia 9 lutego 2018 r., za styczeń, wyniosło 3.529,57 zł), dokumentów obrazujących wysokość wynagrodzenia skarżącego (za luty przelano skarżącemu kwotę 2.981,50 zł). Wnioskodawca przyznał, że nie złożył do biura maklerskiego zlecenia sprzedaży części posiadanych akcji. Wpis od skargi, czyli najwyższa opłata w postepowaniu, wyliczony z uwzględnieniem podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi w niniejszej sprawie 377 zł. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 14/18, w której wpis taki wynosi 718 zł. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia 21 marca 2018 r. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. W tym kontekście wytknąć trzeba skarżącemu, że mimo wyraźnego wezwania nie udokumentował dochodów wszystkich osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym. Przedstawił jedynie kopię informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy jego syna, która – w przeciwieństwie do zeznania podatkowego – nie pozwala wykluczyć, że podatnik uzyskał inne dochody podlegające opodatkowaniu, oraz całkowicie pominął kwestię dochodów konkubiny syna. Ponadto wnioskodawca zaniżył, i to znacznie, wysokość swojego wynagrodzenia, które w świetle przedstawionych dokumentów jest sporo wyższe niż zadeklarował we wniosku. Dostrzeżono to w przywołanym postanowieniu z dnia 23 lutego 2018 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 14/18, stwierdzając skądinąd, iż również wysokość wynagrodzenie jego syna została we wniosku podana w kwocie niższej niż wynikająca z dowodów, jakie w tamtej sprawie dostarczono. Niemniej tamto postanowienie wydano niedawno w odniesieniu do wniosku o treści zbliżonej do wniosku rozpoznawanego i w oparciu o materiał dowodowy, na który składają się w większości dokumenty opisane wyżej. Dlatego podzielić wypada ocenę sytuacji skarżącego dokonaną w nim z punktu widzenia przywołanej przesłanki przyznania prawa pomocy, tym bardziej że w wskutek utrzymania go w mocy postanowieniem Sądu z dnia 21 marca 2018 r. stało się ono prawomocne. Ocena ta wsparta została zresztą przekonującą argumentacją, odwołującą się do wykazanych okoliczności sprawy. Niewątpliwie uwzględnienie wniosku wyklucza fakt, że skarżący dysponuje pakietem akcji, których wartość wyliczono w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 lutego 2018 r. na około 18.840 zł, a więc wielokrotnie, wprost niewspółmiernie przewyższającą wysokość wpisu od skargi. Dysproporcja ta jest jeszcze większa na gruncie rozpatrywanej sprawy, skoro wpis ten jest niemal o połowę niższy niż wpis należny w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 14/18. Jeżeli w tamtej sprawie prawomocnie uznano, że skarżący może ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego, to konkluzja ta staje się jeszcze bardziej adekwatna w analizowanym stanie faktycznym, w którym koszty te są sporo niższe. Jeszcze większego znaczenia nabiera więc odnotowana w postanowieniu z dnia 23 lutego 2018 r. nadwyżka dochodów gospodarstwa domowego nad jego wydatkami – suma stałych wydatków podanych we wniosku wynosi 2457 zł, a taka kwota mogłaby być pokryta z nadwyżką wystarczającą na opłacenie wpisu od skargi z samego wynagrodzenia skarżącego. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.