Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Gl 1157/16

I SA/Gl 1157/16 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2017-07-24

Wynik

Zasądzono zwrot kosztów postępowania Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia
24 lipca 2017
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Paweł Kornacki, Beata Machcińska, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający z upoważnienia Ministra Finansów (dalej w skrócie: "organ interpretacyjny", "Dyrektor") - mocą interpretacji indywidualnej z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej w skrócie: "O.p.") § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 643) - stwierdził, że stanowisko A. B. (dalej w skrócie: "wnioskodawca", "skarżący") – przedstawione we wniosku z dnia 5 lutego 2016 r., uzupełnionego pismem z dnia 30 kwietnia 2016 r., o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania sprzedaży udziału w nieruchomości - jest nieprawidłowe. Powyższą interpretację wydano w odniesieniu do przedstawionego we wniosku następującego stanu faktycznego. W dniu 8 lutego 2016 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przychodu ze sprzedaży udziału w nieruchomości. W dniu 14 grudnia 1999 r. wnioskodawca wspólnie z małżonką zakupił mieszkanie własnościowe położone w K. Po śmierci małżonki, która nastąpiła w dniu 6 marca 2015 r., ww. lokal wnioskodawca sprzedał w dniu 2 października 2015 r. Przez cały okres trwania małżeństwa tj. od dnia 19 marca 1959 r., wnioskodawca pozostawał z małżonką we wspólności majątkowej małżeńskiej. Wnioskodawca uzyskał w organie podatkowym informację, że w związku ze sprzedażą mieszkania przed upływem 5 lat od daty nabycia, ma obowiązek uiszczenia podatku dochodowego w wysokości 19%, tj. od kwoty [...] zł, czyli [...] zł. Wnioskodawca w uzupełnieniu wniosku dodał, że zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] r., spadek po zmarłej żonie odziedziczyli po 1/4 części on oraz trójka dzieci. W skład masy spadkowej weszło między innymi wspomniane wcześniej mieszkanie własnościowe położone w K. Wnioskodawca nie dokonywał sprzedaży przysługujących mu udziałów we współwłasności nieruchomości nabytych podczas trwania związku małżeńskiego oraz w wyniku nabycia spadku po zmarłej małżonce. Odpłatne zbycie nieruchomości nie nastąpiło w związku z wykonywaniem działalności gospodarczej. Na gruncie przywołanego wyżej stanu faktycznego wnioskodawca zadał następujące pytanie: Czy przychód uzyskany przez wnioskodawcę ze sprzedaży ww. nieruchomości w 2015 r., nabytej uprzednio tj. w 1999 r., wspólnie z małżonką (wspólność majątkowa małżeńska), podlega opodatkowaniu? Prezentując swoje stanowisko wnioskodawca stwierdził, że uzyskany przez niego przychód ze sprzedaży nieruchomości w 2015 r., nabytej uprzednio tj. w 1999 r. wspólnie ze zmarłą małżonką (wspólność majątkowa małżeńska) nie podlega opodatkowaniu. Swoje stanowisko uzasadnił wieloma wyrokami sądów administracyjnych orzekających, że wspólność łącząca małżonków jest wspólnością bezudziałową i nie można utożsamiać jej ze wspólnością o charakterze ułamkowym. Nabywając określone prawo do majątku wspólnego, każdy z małżonków nabywa je w całości, dlatego po śmierci małżonka nie może nabyć go powtórnie. Zdaniem sądów, przejęcie w spadku po małżonku nieruchomości zakupionej do wspólnego majątku nie stanowi nabycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nadto, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1101/10 "(...) nie ma możliwości określenia w jakiej części nastąpiło nabycie nieruchomości, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.; dalej w skrócie: "u.p.d.o.f." lub "ustawa podatkowa") przez małżonków nabywających razem tą nieruchomość a pozostających w majątkowej wspólności małżeńskiej z art. 31 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 ze zm. dalej w skrócie: "K.r.o.") (...)". Uznając stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe organ interpretacyjny podkreślił, że przychód uzyskany w dniu 2 października 2015 r. ze sprzedaży udziału w nieruchomości nabytego przez wnioskodawcę w drodze spadku w 2015 r., podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Natomiast, odpłatne zbycie udziału w ww. nieruchomości, w odniesieniu do udziału wnioskodawcy nabytego w 1999 r., w czasie trwania związku małżeńskiego, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym z uwagi na upływ pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 10 ust.1 pkt 8 ustawy podatkowej. Z tych też powodów organ uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Z kolei odnosząc się do powołanych we wniosku wyroków sądowych, Dyrektor zaznaczył, że przeanalizował rozstrzygnięcia w nich zawarte. Pomimo, że orzeczenia kształtują linię wykładni obowiązującego prawa, jednak dotyczą wyłącznie konkretnych spraw, w danym stanie faktycznym. Orzeczenia te zapadły w indywidualnych sprawach i w świetle art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Niemniej jednak zauważył że, w sprawie będącej przedmiotem wniosku sądy administracyjne nie prezentują jednolitej linii orzeczniczej. Przykładem są chociażby orzeczenia potwierdzające prawidłowość poglądu organu interpretacyjnego, przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 879/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1193/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 1565/15, jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 2319/13. Pismem z dnia 26 maja 2016 r. wnioskodawca zwrócił się do organu interpretacyjnego z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając, że Dyrektor naruszył zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa wyrażonej w art. 121 § 1 i § 2 O.p. oraz zasadę prawdy obiektywnej. Zdaniem wnioskodawcy nie dokonano wszechstronnej analizy treści wniosku, a przede wszystkim pominięto orzeczenia sądów administracyjnych. Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie organ stwierdził (patrz pismo z dnia 21 czerwca 2016 r.) brak podstaw do zmiany własnej interpretacji, nie zgadzając się ze stanowiskiem wnioskodawcy. W skardze z dnia [...] r. skarżący wniósł o uchylenie interpretacji Ministra Finansów oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił interpretacji Finansów naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. polegające na błędnej wykładni oraz nieprawidłowym zastosowaniu i nieprawidłowym w związku z tym przyjęciu, że w stanie faktycznym w przedmiotowej sprawie zbycie w drodze sprzedaży przysługującego skarżącemu udziału w nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych; b) art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w zw. z art. 31 K.r.o., polegające na błędnej wykładni oraz nieprawidłowym zastosowaniu i nieprawidłowym w związku z tym przyjęciu, że w stanie faktycznym sprawy skarżący nabył udziały w jednej nieruchomości w dwóch różnych datach i w dwojaki sposób; pierwszy raz w chwili zakupu nieruchomości wraz z małżonką, z którą łączyła go wspólność majątkowa (miało to dotyczyć dokładnie ½ lokalu), zaś drugi raz w wyniku dziedziczenia po śmierci małżonki (1/4 udziału w spadku a 1/8 w odniesieniu do każdego składnika majątkowego masy spadkowej); c) art. 10 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 30e u.p.d.o.f. w zw. z art. 31 i art. 35 K.r.o., polegające na błędnej wykładni oraz nieprawidłowym zastosowaniu i nieprawidłowym w związku z tym przyjęciu, że w wyniku śmierci małżonka znajdującego się w ustroju wspólności majątkowej stosownie do art. 31 K.r.o., drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku udział w tej samej nieruchomości, ponieważ, z uwag na istotę wspólności majątkowej małżeńskiej, nie było możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości już podczas pierwotnego, wspólnego jej nabycia, co ma powodować, że zbycie udziału w nieruchomości w części odpowiadającej udziałowi nabytemu w drodze spadku (1/2) przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego w którym nastąpiło nabycie, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych; d) art. 31 K.r.o. polegające na błędnej wykładni oraz nieprawidłowym zastosowaniu i nieprawidłowym w związku z tym uznaniu, że w wyniku śmierci jednego z małżonków znajdujących się w ustroju wspólności majątkowej z art. 31 K.r.o., drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku po raz drugi udział w tej samej nieruchomości, podczas gdy, z uwagi na istotę wspólności majątkowej małżeńskiej, nie było możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości już podczas pierwotnego, wspólnego nabycia. Dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów prawa proceduralnego, w tym: a) art. 14 a i b, art. 14e w zw. z art. 121 i art. 210 § 4 O.p. poprzez pominięcie ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych w zakresie interpretacji art. 19 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) tej ustawy w zakresie skutków podatkowych umowy o dożywocie oraz brakiem ustosunkowania się przez Dyrektora do argumentacji prawnej orzecznictwa sądowego powołanego przez stronę skarżącą w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji; b) art. 121 O.p.; c) art. 121 § 1 O.p.; d) art. 5 O.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że w sprawie istniej możliwość precyzyjnego określenia podstawy opodatkowania decydującej o konkretyzacji przedmiotu podatku jako elementu wyznaczającego zobowiązanie podatkowe, rozumienie jako wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonym w przepisach prawa podatkowego. Końcowo skarżący zaakcentował w tej części skargi, że interpretacja objawia zastosowanie wykładni in dubio pro fisco. W motywach skargi skarżący przybliżył przebieg postępowania w przedmiocie interpretacji podatkowej, akcentując w szczególności, że spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy przychód uzyskany przez niego z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego, nabytego uprzednio przez małżonków do wspólnego majątku, a następnie wchodzącego w skład spadku po zmarłym małżonku, podlega w części opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. Zdaniem skarżącego przychód ten nie podlega opodatkowaniu, odmiennego stanowiska jest organ interpretacyjny. Na poparcie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, jak również skargi, skarżący przywołał obszerne wywody z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 1101/10. Na gruncie tego orzeczenia podkreślił, że wadliwy jest pogląd, zgodnie z którym, w wyniku śmierci jednego z małżonków znajdującego się w ustroju wspólności majątkowej z art. 31 K.r.o., drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku po raz drugi udział w tej samej nieruchomości. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na istotę wspólności majątkowej małżeńskiej nie jest możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości już podczas pierwotnego, wspólnego jej nabycia. Na poparcie stanowiska zaprezentowanego we wniosku skarżący wskazał na liczne wyroki sądów administracyjnych, w tym: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 3811/14, wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 czerwca 2016 r., I SA/Gd 421/16; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Go 136/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 760/13, z dnia 15 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 1115/11, z dnia 5 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 447/14, z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 716/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1177/13, z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 3464/12 oraz z 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2999/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 1378/12, czy też Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 1474/11. Końcowo skarżący podkreślił, że z chwilą zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy małżonkami powstaje stosunek wspólności majątkowej, który – co do zasady – trwa tak długo jak związek małżeński. Zgodnie z art. 43 § 1 K.r.o., oboje małżonkowie mają równe udziały we wspólnym majątku. Zdaniem skarżącego, zarówno w przypadku umownego wyłączenia wspólności ustawowej w czasie trwania małżeństwa, jak i w przypadku zniesienia tej wspóności przez sąd, także w wyniku ustania małżeństwa – między małżonkami (byłymi małżonkami) ustaje wspólność ustawowa, a do majatku, który był nią objęty stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Z kolei w myśl art. 501 K.r.o., w razie ustania wspólności, udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa stanowi inaczej. Odpowiadając na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. W tych ramach podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną. Spór prawny w niniejszej sprawie dotyczył odpowiedzi na pytanie, czy stosując art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. za datę nabycia nieruchomości lub prawa majątkowego, należy uznać datę nabycia do majątku wspólnego małżonków, czy datę nabycia spadku, w przypadku gdy dochodzi do zbycia przed upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym na podstawie dziedziczenia nastąpiło nabycie przez małżonka pozostałego przy życiu udziału w nieruchomości lub w prawie nabytym do majątku wspólnego ponad własny udział po ustaniu wspólności majątkowej na skutek śmierci drugiego małżonka. Przyjdzie wskazać, że poglądy judykatury w tej kwestii nie były zgodne. Jedna linia orzecznicza przyjmowała, że ustrój wspólności ustawowej obejmujący dorobek obojga małżonków ukształtowany został przez ustawodawcę jako wspólność łączna, bezudziałowa. Zgodnie z tym poglądem "nabycie", którym posługuje się ustawodawca w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., oznacza każde przeniesienie na nabywcę własności rzeczy w ramach spadku, innej jednostronnej czynności, na podstawie aktu prawnego, umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności rzeczy. Zgodnie z ogólną zasadą uregulowaną w art. 43 § 1 k.r.o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Co do zasady, wspólność majątkowa ma charakter tymczasowy (czas trwania współwłasności małżeńskiej majątkowej), zaś jej ustanie rodzi trwałe skutki, w tym w zakresie prawa podatkowego. Stosownie do art. 50¹ K.r.o., w razie ustania wspólności udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej, co w konsekwencji oznacza, że z chwilą ustania wspólności, np. w wyniku śmierci jednego ze współmałżonków, dochodzi do przekształcenia współwłasności łącznej we współwłasność w częściach ułamkowych (zwykłą), a udział każdego z małżonków w majątku wspólnym według domniemania jest równy udziałowi drugiego współmałżonka. Podkreślano, że zawarte w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. pojęcie "nabycie" obejmuje swym zakresem również nabycie wskazanych w tym przepisie praw lub rzeczy, w sposób opisany w art. 925 k.c., a więc w wyniku spadkobrania. Skoro spadkobranie (dziedziczenie) stanowi nabycie danej rzeczy lub prawa w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., to chwila (data) takiego nabycia (otwarcie spadku) decyduje o rozpoczęciu biegu 5-letniego terminu wymienionego w tym przepisie, przy czym nabycie takie dotyczy całości prawa (lub rzeczy), bądź jego części (udziału), zaś o tym, co wchodzi w skład spadku i jaki jest krąg spadkobierców, rozstrzygają przepisy prawa cywilnego (tak NSA w wyroku z 27 stycznia 2016 r., II FSK 2319/13). Zaakcentowano również, że zaaprobowanie poglądu, zgodnie z którym nabycie w całości przez małżonka spadkodawcy w trakcie trwania wspólności majątkowej nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej bądź prawa wieczystego użytkowania gruntów oznaczałoby, że stanowiłoby ono wyłączną własność tego małżonka, a to z kolei oznaczałoby, iż nie mógłby on dziedziczyć po spadkodawcy, gdyż to jemu, a nie im wspólnie, przysługiwało to prawo (tak WSA w Gliwicach w wyroku z 29 stycznia 2009 r., I SA/Gl 1061/08 oraz NSA w wyroku z 4 listopada 2010 r., II FSK 1054/09). Pogląd przeciwny przyjmował z kolei, że wspólność ustawowa obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich i została ukształtowana jako wspólność łączna, którą charakteryzuje to, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Nabycie nieruchomości w czasie trwania wspólności majątkowej wiąże się z nabyciem przez każdego z małżonków tego prawa w całości, a nie w określonym ułamkowo udziale. Konsekwencją takiego rozwiązania, w przypadku sprzedaży tego prawa, jest uznanie, że każdy z małżonków zbywałby to prawo w całości, a nie w określonym udziale, jako że jest to wspólność bezudziałowa. Powyższy pogląd przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - m.in. w wyrokach z: 20 maja 2016 r., II FSK 1249/14; 20 lipca 2016 r., II FSK 1431/14; a także wojewódzkich sądów administracyjnych - m.in. w prawomocnych wyrokach: WSA w Kielcach z 22 sierpnia 2013 r., I SA/Ke 396/13; WSA w Gdańsku z 9 września 2014 r., I SA/Gd 716/14; WSA w Bydgoszczy z 24 marca 2015 r., I SA/Bd 55/15; WSA w Szczecinie z 25 czerwca 2015 r., I SA/Sz 451/15; WSA w Poznaniu z 10 listopada 2015 r., I SA/Po 1146/15. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3874/14 skierował pytanie prawne do składu siedmiu sędziów celem rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości prawne, dotyczącego wykładni art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., głównie zaś zagadnienia czy źródłem przychodu jest odpłatne zbycie nieruchomości lub innego prawa majątkowego, w sytuacji, gdy do zbycia dochodzi po upływie pięciu lat od daty jej nabycia do majątku wspólnego, a przed upływem pięciu lat od daty śmierci jednego z małżonków. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt II FPS 2/17 przyjął, że "Dla celów opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a - c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.) nabytych przez małżonka w wyniku dziedziczenia, datą ich nabycia lub wybudowania w rozumieniu tego przepisu jest dzień nabycia (wybudowania) tych nieruchomości i praw majątkowych do majątku wspólnego małżonków". Uzasadniając podjętą uchwałę, Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował m.in., że skoro, nie można wyodrębnić udziałów, które małżonkowie posiadali w chwili nabycia nieruchomości, to nie można też przyjąć, że pięcioletni termin biegnie od daty nabycia nieruchomości w drodze spadku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla oceny skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości kluczowy jest moment poniesienia wydatku na nabycie tego składnika do majątku wspólnego i to, że tego wydatku – w momencie jego poniesienia – nie można przypisać jednemu bądź drugiemu małżonkowi w udziałach o określonej wielkości. NSA zwrócił uwagę, że inne rozumienie art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. prowadziłoby do niezamierzonego przez ustawodawcę opodatkowania przychodu ze źródła – odpłatne zbycie nieruchomości ‒ zamiast dochodu i bezzasadnie różnicowałaby sytuację podatników w zależności od sposobu nabycia. Z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. To znaczy, że podmioty należące do tej samej kategorii muszą być traktowane równo, zaś podmioty należące do różnych kategorii mogą być traktowane różnie (por. wyroki TK z: 13 grudnia 2007 r. w sprawie SK 37/06; 26 lutego 2008 r. w sprawie SK 89/06; 22 lipca 2008 r., w sprawie P 41/07; 11 maja 2010 r. w sprawie SK 50/08 oraz 23 listopada 2010 r. w sprawie K 5/10). Zdaniem NSA brak szczegółowych unormowań zagadnienia nabycia w treści art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w odniesieniu do małżeńskiej wspólności ustawowej nie może prowadzić do nakładania obowiązku w drodze niejasnych przepisów pozostawiając w istocie nadmierną swobodę organom podatkowym w kreowaniu obowiązku podatkowego. Jest to poza tym nieusprawiedliwione o tyle, że niewątpliwie art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. ogranicza w istotny sposób swobodę dysponowania prawem własności i innymi prawami w tym przepisie wymienionymi. Z tej przyczyny, jako przepis o charakterze wyjątkowym, musi być interpretowany ściśle, a wątpliwości prawne powinny być wyjaśniane na korzyść podatnika (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 17 grudnia 1996 r., FPS 7/96 (ONSA 1997, nr 2, poz. 51). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w obecnym stanie prawnym zasada in dubio pro tributario wyrażona jest normatywnie w art. 2a O.p., a to potwierdza zasadność przyjętego rozstrzygnięcia. Przyjdzie wskazać, że tut. Sąd związany jest dyrektywą zawartą w art. 269 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą jeżeli skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie obliguje składy orzekające sądów administracyjnych do podjęcia rozstrzygnięcia w rozpoznawanych sprawach zgodnie ze stanowiskiem zajętym w uchwale, albo jeżeli nie podzielają tego stanowiska, wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez odpowiedni skład. W niniejszej sprawie skład orzekający Sądu nie znalazł podstaw do odejścia od nakazu wyrażonego w w/w przepisie, a to przesadzało o związaniu go poglądem prawnym wyrażonym w uchwale z dnia 15 maja 2017 r., sygn. akt II FPS 2/17 (dostępna na http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając ponownie sprawę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uwzględni powyżej zaprezentowany pogląd prawny. Z przyczyn wyżej opisanych, Sąd uwzględnił skargę działając na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 ww. ustawy.

Informacje o sprawie

Data wpływu
30 sierpnia 2016
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania 6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych Interpretacje podatkowe
Skarżony organ
Minister Finansów
Sędziowie
Beata Machcińska Paweł Kornacki Teresa Randak /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny