I SA/Gl 1126/17

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] ([...]) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z załącznikami. W rubryce nr 4.1 formularza, służącej do oznaczenia zakresu wniosku, wykreślił opcję "częściowe zwolnienie od koszów sądowych, w zakresie", pozostawiając "zwolnienie od kosztów sądowych", pominął rubrykę 4.2, przeznaczoną do wyrażenia wniosku o ustanowienie jednego z wymienionych tam pełnomocników, a w rubryce 5, poświęconej uzasadnieniu wniosku, nawiązał do załączonego pisma z dnia 2 listopada 2017 r., w którego końcowym fragmencie wyraził z kolei wniosek o zwolnienie z opłat sądowych. W konsekwencji interpretacja wszystkich tych oświadczeń woli prowadzi do konkluzji, że żądanie wnioskodawcy, choć zostało wyartykułowane nieprecyzyjnie, to jednak niewątpliwie nie obejmuje ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W tym kontekście podkreślić należy, że wnioskujący, który zaskarżył decyzję w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, jest zwolniony od kosztów sądowych (w tym opłat) z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, tak samo jak, stosownie do art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów, czy to w całości, czy w części, był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawcy ani przyznać tego, co i tak przysługuje mu z mocy ustawy, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jego wniosek. W takim przypadku postępowanie w przedmiocie prawa pomocy podlega umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. Zaznaczyć wypada, że powyższe rozstrzygnięcie nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika na dalszym etapie postępowania, w szczególności w przypadku, gdyby udział takiego pełnomocnika okazał się konieczny. Na razie nie jest on wszak jeszcze potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi.