I SA/Gl 1066/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r.nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Wnosząc skargę z dnia 28 sierpnia 2017 r., A Sp. z o.o. w B. (dalej w skrócie: "Spółka") zwróciła się do Sądu między innymi o zwolnienie od kosztów sądowych. W załączonym druku PPPr Prezes Spółki oświadczyła, że firma znajduje się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne. Podniosła nadto, że w ostatnim roku obrachunkowym Spółka odnotowała wysoką stratę. Z oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego na druku PPPr, wynika, że Spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 2.378.000,00 zł; wartość środków trwałych stanowi kwotę 1.546.364,92. Z kolei wynik finansowy jej działalności za poprzedni rok obrotowy zakończył się stratą w wysokości 204.358,87 zł. Spółka posiada trzy rachunki bankowe, przy czym tylko na jednym z nich znajdowały się środki finansowe w wysokości 1.200,00 zł. Do wniosku dołączono: sprawozdanie finansowe za 2016 r., wypowiedzenia umów kredytowych z bankiem wraz z nakazami zapłaty na rzecz banku łącznie na kwotę 68.249,91 zł. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z dnia 25 października 2017 r., przy piśmie przewodnim z 13 listopada 2017 r., Spółka nadesłała wymagane dokumenty źródłowe. Na ich podstawie, mając nadto na uwadze dokumenty nadesłane przy skardze, ustalono co następuje. Na dzień 30 września 2017 r. Spółka posiadała aktywa obrotowe o wartości 1.189.862,61 zł, z czego kwota 26.959,04 zł była zgromadzona na rachunku bankowym (652,44 zł) i w kasie (26.306,60 zł). Kapitał podstawowy oszacowano na kwotę 2.378.000,00 zł, zaś kapitał zapasowy ustalono w wysokości 352.621,48 zł. Zobowiązania krótkoterminowe, także ze stanem na dzień 30 września 2017 r., oznaczono w kwocie 714.935,47 zł. Strata netto za pierwsze trzy kwartały 2017 r. wyniosła 115.897,63 zł. Wpis sądowy od skargi stanowi w tej sprawie kwotę 3.400,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1369; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przywołane wyżej unormowanie winno być odczytywane w kontekście treści art.199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Trzeba więc przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. Na gruncie przywołanych wyżej przepisów, mając na uwadze okoliczności wynikających z akt sprawy, rozpoznający wniosek uznał, że Spółka ma dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim stan płynnych aktywów w zderzeniu z wysokością wpisu sądowego do skargi, który na tym etapie postępowania jest jedyną opłatą sądową. Na dzień 30 września 2017 r., a więc w czasokresie, w których toczyło się już niniejsze postępowanie, Spółka posiadała środki pieniężne w łącznej kwocie 26.959,04 zł. Wpis sądowy od skargi stanowi zaledwie 13% tych środków. Nie umknęło uwadze rozpoznającego wniosek, że z nadesłanych dokumentów wynika, iż w stosunku do Spółki podjęto czynności egzekucyjne. Okoliczność ta nie ma jednakże żadnego znaczenia w świetle ujawnionych wyżej płynnych aktywów obrotowych, które jak wynika z przebiegu zdarzeń gospodarczych wykazanych w raportach kasowych, są w pełni dostępne. Wypada zaakcentować, że trudna sytuacja finansowa Spółki, którą deklarowano w treści uzasadnienia wniosku, nie znalazła potwierdzenia w nadesłanym materiale źródłowym. O takim stanie rzeczy przesądza m.in. współczynnik bieżącej płynności finansowej obliczony na gruncie bilansu ze stanem na dzień 30 września 2017 r. Współczynnik ten przybrał wartość 1,6. Wartość ta mieści w przedziale referencyjnym 1,2-2, co oznacza, że Spółka nie ma kłopotów ze spłatą bieżących zobowiązań. Co znamienne, koszty sądowe powinny być traktowane na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne związane z prowadzoną działalnością, i które Spółka obszernie wykazała w tym przypadku. Niedopuszczalne jest bowiem przerzucanie na budżet państwa i w konsekwencji na innych podatników skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią element działalności gospodarczej, jak i pozostałe zobowiązania przedsiębiorcy, w związku z czym konieczność regulowania np. zobowiązań względem kontrahentów czy innych należności publicznoprawnych co do zasady nie uzasadnia kredytowania przedsiębiorcy przez Skarb Państwa, którego dochody stanowią m.in. opłaty sądowe (art. 212 § 2 P.p.s.a.). Patrz przykładowo postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 108/16; 18 lutego 2016 r., sygn. akt I FZ 566/15, czy 4 lutego 2016 r., sygn. akt II FZ 962/15; wszystkie dostępne na stronie internetowej http//:orzeczenia.nsa.gov.pl. Ponadto należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1577, dalej: k.s.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie z dnia 21 stycznia 2012 r. w sprawie II FZ 796/11). Pogląd ten na stałe wpisał się w judykaturę (por. postanowienia: z 20 listopada 2015 r. sygn. akt I GZ 741/15, z 11 grudnia 2015 r. sygn. akt II FZ 871/15; wszystkie przywołane tutaj orzeczenia są dostępne na stronie internetowej http//:orzeczenia.nsa.gov.pl.). Na gruncie tej sprawy należy zaakcentować, że nie wykazano iżby zwrócono się do wspólników Spółki o jej dokapitalizowanie. Końcowo wypada podnieść, że negatywnie oceniono postawę Spółki, która sprowadziła się do próby przeniesienia ciężaru kosztów postępowania na Skarb Państwa, a docelowo na innych obywateli w sytuacji, gdy sama posiadała środki pieniężne, które całkowicie zabezpieczają przynależne jej koszty sądowe. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy ocenił, że na obecnym etapie postępowania skarżąca Spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., podstaw do przyznania prawa pomocy. Z tych względów, działając na podstawie tego przepisu oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.