I SA/Gd 965/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 965/22 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 lutego 2022 r. nr SKO.410.1.2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W dniu 10 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok o sygn. akt I SA/Gd 965/22, którym oddalił skargę S. S. (dalej "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 9 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2014 r. Powyższy wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony na ręce pełnomocnika Skarżącej w dniu 27 lutego 2023 r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 28 marca 2023 r. (data stempla pocztowego) wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2023 r., kierując ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pismem z dnia 6 kwietnia 2023 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik Skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 965/22, załączając doń dowód nadania przesyłki poleconej na rzecz WSA w Warszawie. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż przez oczywistą omyłkę pisarską, a nie celowe działanie pełnomocnika, skarga kasacyjna została skierowana do NSA za pośrednictwem WSA w Warszawie, a nie w Gdańsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony (a jeśli działa przez pełnomocnika – to pełnomocnika) w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. W pierwszej kolejności, aby możliwym było merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, należy ustalić, czy doszło do uchybienia temu terminowi, a zatem konieczne jest wskazanie, kiedy upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z uwagi na odebranie w dniu 27 lutego 2023 r. przez pełnomocnika Skarżącej odpisu wyroku WSA w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 965/22 wraz z uzasadnieniem, zakreślony w przepisie art. 177 § 1 p.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 29 marca 2023 r. Termin ten upłynął bezskutecznie. Skarga kasacyjna, choć nadana w dniu 28 marca 2023 r., została bowiem nieprawidłowo skierowana do WSA w Warszawie, zamiast do WSA w Gdańsku. W sytuacji zaś gdy skarga kasacyjna zostanie za pośrednictwem poczty skierowana do niewłaściwego sądu administracyjnego, za dzień wniesienia skargi kasacyjnej uznać należy dzień, w którym sąd niewłaściwy przekazał (nadał) skargę do sądu właściwego (por. postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 240/12, postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 458/22, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie WSA w Warszawie przekazało skargę kasacyjną pełnomocnika Skarżącej przy piśmie nadanym w dniu 11 kwietnia 2023 r. Tym samym uznać należało, że wniesienie skargi kasacyjnej nastąpiło z przekroczeniem terminu. W związku ze stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, istniały podstawy do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu, w świetle powyżej określonych przesłanek normatywnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Nie doszło bowiem w ocenie Sądu do ziszczenia się do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik Skarżącej, wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu, powołał się na okoliczność błędnego skierowania skargi kasacyjnej do niewłaściwego sądu, wskutek oczywistej omyłki pisarskiej. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie świadczą o braku winy pełnomocnika Skarżącej w uchybieniu terminu. Strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 798/14, publ. CBOSA). Jednocześnie podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, publ. CBOSA). Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, która wymaga, by w warunkach, z jakiegokolwiek powodu, niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. W judykaturze przyjmuje się, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14, publ. CBOSA). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, publ. CBOSA). Natomiast w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowej przez tego pełnomocnika. W ocenie Sądu pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną pomocą prawną. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży zatem szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych, a w sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od pełnomocnika maksymalnej staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekłada się bowiem na prawo strony do obrony jej interesów i ochrony praw (por. postanowienie NSA z 14 grudnia 2011 r., I GZ 527/11; publ. CBOSA), bowiem to na mocodawcy ciąży ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której pełnomocnik nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez jego woli i nieprzewidywalnych okoliczności, które mimo dołożenia wymaganej od niego staranności, udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15, Lex nr 1643289). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że zarówno w nagłówku skargi kasacyjnej, jak i w pocztowej książce nadawczej nieprawidłowo wskazano jako sąd właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Popełniony błąd ma w ocenie pełnomocnika Skarżącego charakter oczywistej omyłki pisarskiej, to zaś świadczyć ma – jego zdaniem – o braku winy w uchybieniu terminu. Sąd nie podziela argumentacji pełnomocnika Skarżącej. Wbrew jego wywodom, nie uprawdopodobnił on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Nieprawidłowe określenie w skardze kasacyjnej wojewódzkiego sądu administracyjnego, do którego jest ona kierowana, wraz z podaniem jego adresu, zarówno w treści skargi kasacyjnej, jak i w pocztowej książce nadawczej, nie może być uznane za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu, gdyż okoliczność ta nie ma charakteru przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Brak sprawdzenia prawidłowości nazwy oraz adresu wojewódzkiego sądu administracyjnego, do którego kierowana jest skarga kasacyjna stanowi o zawinionym braku staranności przy dokonywaniu tej czynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2004 r. sygn. akt FZ 93/04). Niewłaściwe zweryfikowanie adresata skargi kasacyjnej zasadniczo świadczy bowiem samo w sobie o niedbalstwie dokonującego tej czynności. Oczywiście, na pomyłkę tego rodzaju mogą też mieć wpływ okoliczności ją usprawiedliwiające z punktu widzenia przywrócenia terminu. Przykładowo można wskazać tu na chorobę, której nagłe objawy wyłączyły prawidłowe zidentyfikowanie właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W realiach niniejszej sprawy okoliczności takie jednak nie wystąpiły. Trudno zatem mówić, aby w sprawie przyczyną popełnionego błędu były inne okoliczności niż te wynikające z jego istoty, tj. formy zawinienia mającego postać nazywaną niedbalstwem. Przy tym niewątpliwie w ocenie Sądu popełnionego przez pełnomocnika Skarżącej błędu nie można zakwalifikować jako oczywistej omyłki pisarskiej. Wskazać należy, że Skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), który posiadając umocowanie do złożenia skargi ma prawo i obowiązek podjęcia wszystkich czynności łączących się z wniesieniem skargi, w tym nadania jej do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jeśli więc strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie przesłanek przywrócenia terminu, należy uwzględnić konieczność zachowania należytej staranności również przez tego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1347/05, CBOSA). Zauważyć przy tym należy, iż pełnomocnik Skarżącego nie wykazał, ani nie uprawdopodobnił innych okoliczności, które uniemożliwiłyby mu dochowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pomimo dołożenia szczególnej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy. Wymaga bowiem ponownie podkreślenia, że kryteria dochowania należytej staranności są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. m.in. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 745/98, postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. akt II FZ 422/09, postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt I FZ 33/12, publ. CBOSA). Osoby takie zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. W kontekście powyższych rozważań nie sposób uznać, że pełnomocnik Skarżącej dochował należytej staranności. Podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy pełnomocnika Skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, albowiem nie miały charakteru nadzwyczajnego i były możliwe do usunięcia. Uchybienie terminu było przejawem niestaranności po stronie pełnomocnika Skarżącej, jak i braku odpowiedniej organizacji pracy (braku skrupulatności i weryfikacji podejmowanych czynności). Oceniając zatem wniosek pod kątem zachowania przesłanki przywrócenia terminu, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd uznał, że nie uprawdopodobniono okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 965/22.