I SA/Gd 959/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A. T. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od sprzedaży nieruchomości w 2007 r. postanawia: przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – adwokatowi A. T. kwotę 295,20 zł brutto (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa.

Wyrokiem z dnia 16 września 2014 r. (sygn. akt I SA/Gd 431/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił wyżej opisaną decyzję i określił, że nie może być wykonana. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł organ administracyjny. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 lutego 2015 r. przyznano skarżącemu J. R. prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 12 lutego 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego z urzędu adwokata A. T. W toku postępowania przed sądem administracyjnym drugiej instancji pełnomocnik z urzędu nie sporządził żadnego pisma procesowego (w tym odpowiedzi na skargę kasacyjną organu podatkowego) ani nie stawił się w dniu 21 kwietnia 2017 r. na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (co wynika z protokołu rozprawy, k. 165). Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II FSK 829/15) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 20 września 2017 r. tut. Sąd oddalił skargę. Jak wynika z protokołu rozprawy (k. 190), za stronę skarżącą stawił się adwokat ustanowiony z urzędu, który poparł skargę w całości i wniósł o jej uchylenie, a także o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu, które – jak oświadczył – nie zostały uiszczone w żadnej części. Na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje w niniejszej sprawie aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 poz. 1714, dalej jako rozporządzenie), które weszło w życie 2 listopada 2016 r. Zawarty w § 22 rozporządzenia przepis intertemporalny stanowi bowiem, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W konsekwencji za pomoc prawną udzieloną przez pełnomocnika z urzędu po dacie wydania wyroku przez NSA, tj. 21 kwietnia 2017 r. (kończącego postępowanie w drugiej instancji), stosuje się przepisy rozporządzenia. Przed ww. datą wnioskodawca – pomimo wyznaczenia go na pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie – faktycznie pomocy prawnej skarżącemu nie udzielił (nie sporządził żadnego pisma procesowego ani nie stawił się na rozprawie przed NSA), włączając się do sprawy dopiero na etapie ponownego jej rozpoznawania przez sąd pierwszej instancji. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. Oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08, z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13, (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). W myśl § 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej. W konsekwencji w sprawie – ze względu na jej przedmiot – za czynności dokonane w toku postępowania przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji właściwa jest opłata, określona w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, która wynosi 240 zł. Opłatę tę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, zgodnie z brzmieniem § 4 ust. 3 rozporządzenia. Tym samym należne pełnomocnikowi wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu przysługuje (po podwyższeniu o 23% stawkę VAT) w wysokości 295,20 zł brutto (240 zł + 55,20 zł). Z tych względów referendarz sądowy, działając na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.