I SA/Gd 916/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF, którego braki uzupełniono w dniu 14 sierpnia 2017 r., skarżący M. M. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że uzyskuje on okazjonalny dochód z prac dorywczych w wysokości 800 zł miesięcznie, ma na utrzymaniu małoletniego syna, nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, posiada zasądzone zobowiązania cywilnoprawne w wysokości 137.000 zł oraz z tytułu niespłaconego kredytu konsumpcyjnego w kwocie 3.500 zł i publicznoprawne w wysokości 12.219.365 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 21 sierpnia 2017 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni wymienionych w wezwaniu dokumentów źródłowych, w tym m.in. 1) dowodu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego z prac dorywczych, osiągniętego w okresie od 1 maja br. (umów zleceń, o dzieło, oświadczeń zleceniodawców), 2) wyjaśnienia, czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi (poza małoletnim synem) członkami rodziny, wskazania tych osób oraz podania informacji na temat wysokości ich dochodów i posiadanego majątku, 3) oświadczenia, czy zajmowaną przez niego nieruchomość zamieszkuje wraz z innymi osobami, a jeżeli tak podania, w jakiej części każda z nich partycypuje w kosztach utrzymania tej nieruchomości, 4) zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość jego innych zobowiązań (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów). Wnioskodawca został też poinformowany, iż niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 13 września 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 36). W odpowiedzi wnioskodawca wniósł w dniu 20 września 2017 r. o przedłużenie zakreślonego terminu. Zarządzeniem z dnia 26 września 2017 r. referendarz sądowy przedłużył o 7 dni termin do przedłożenia dokumentów źródłowych, o czym wnioskodawca został poinformowany w dniu 4 października 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 41). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył jedynie część wymaganych dokumentów wyszczególnionych w wezwaniu, inne pomijając. Wnioskodawca nie przedłożył dowodów na okoliczność wysokości uzyskiwanego dochodu i aktualnej wysokości posiadanego zadłużenia. Nie złożył też oświadczenia co do wskazania osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, ich majątku i dochodów oraz ilości osób zamieszkujących zajmowaną przez niego nieruchomość. Wśród nadesłanych dokumentów znajdują się: wydruk złożonego przez wnioskodawcę wspólnie z małżonką M. M. zeznania podatkowego PIT-37 (z załącznikiem PIT-O) za 2016 r., wyciągi z rachunków bankowych, odpis postanowienia komornika sądowego z dnia 16 listopada 2015 r. o przekazaniu sprawy oraz dodatkowe oświadczenie wnioskodawcy. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, iż jest on niepełny i nie usuwa wszystkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, iż wnioskodawca pomimo wezwania, poinformowania go o skutkach jego niewykonania oraz przedłużenia terminu nie wyjaśnił, z kim faktycznie zamieszkuje i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Powstałe wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, który w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie wskazał innych (poza małoletnim synem) osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, potęguje okoliczność, iż wnioskodawca sam oświadczył (odpowiadając na wezwanie), iż w kosztach utrzymania pomaga mu małżonka, akcentując przy tym istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej. Nadto przedłożył zeznanie podatkowe PIT-37 z załącznikiem PIT/O za 2016 r., złożone wspólnie z małżonką M. M., w którym małżonkowie odliczyli od podatku ulgę na dziecko. Pomimo to wnioskodawca w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego pominął małżonkę – a w konsekwencji także jej dochody i majątek – w złożonym przez siebie oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zwłaszcza jeżeli z uwagi na okazjonalność jego dochodów pozostaje na jej utrzymaniu. Z przedłożonych dokumentów wiadomo jedynie, iż roczny łączny dochód małżonków za ubiegły rok wyniósł 56.840,52 zł, z czego kwotę 46.408,02 zł stanowił dochód małżonki. Brak jest natomiast jakichkolwiek informacji o aktualnej wysokości dochodów małżonki wnioskodawcy i składnikach jej majątku, co jest szczególnie istotne w kontekście ciążącego na małżonkach obowiązku wzajemnej pomocy, obejmującego swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej. Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto należy zauważyć, iż wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów na okoliczność wysokości dochodu z prac dorywczych osiągniętego przez niego od maja br. Uchylił się również od wyjaśnienia, kto i w jakiej części ponosi koszty związane z eksploatacją zamieszkiwanej przez niego nieruchomości, będącej własnością jego rodziców. W tych okolicznościach stwierdzić należy, iż wnioskodawca, uchylając się od podania informacji oraz przedłożenia dokumentów istotnych dla oceny jego sytuacji, sam uniemożliwił ustalenie jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W konsekwencji nie można przyjąć, iż nie jest on w stanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w szczególności należnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Mając na uwadze powyższe, uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.