I SA/Gd 88/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 rok postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 17 stycznia 2017 r. (data stempla pocztowego), skarżący Z. S. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że jest rolnikiem, którego dochód kształtuje się na poziomie około 1.200 zł netto, prowadzi sam gospodarstwo domowe, ponosząc stałe wydatki w wysokości około 500 zł miesięcznie. Majątek wnioskodawcy stanowią: dom o powierzchni 120 m2 i wartości około 140.000 zł, gospodarstwo rolne o wartości około 1.500.000 zł – w którego skład wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni około 70 ha oraz inwentarz żywy, tj. bydło (13 sztuk), owce (95 sztuk) i 1 koń. Wnioskodawca posiada pojazdy mechaniczne i maszyny o wartości powyżej 5.000 zł każde, tj. kombajn, ciągnik oraz prasę. Nadto posiada oszczędności w wysokości 220.000,00 zł, które stanowią, jak wskazał, rezerwę produkcyjną na zakup nasion, nawozów i paliwa. Uzasadniając wniosek, skarżący wskazał, iż z uwagi na toczące się po śmierci jego małżonki postępowanie spadkowe ma on ograniczony dostęp do masy spadkowej i kłopoty z płynnością finansową. Wskazał również, iż w sprawie spadkowej reprezentuje go zawodowy pełnomocnik w osobie adwokata. W myśl art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż prawo pomocy może być przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owo wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek. Zgodnie z informacjami podanymi przez wnioskodawcę posiada on znaczne oszczędności w kwocie 220.000,00 zł, które traktuje jako zabezpieczenie przewidywanych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Kwota ta wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów postępowania, które mogą powstać w niniejszej sprawie na jej obecnym etapie (po wydaniu wyroku przez sąd I instancji), zarówno w zakresie przewidywanych kosztów sądowych – wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie z uwagi na jej przedmiot wynosi 100 zł, jak i wydatków na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Podkreślić przy tym należy, iż wnioskodawca nie podał ważnych powodów, dla których nie mógłby ww. kosztów uiścić z posiadanych oszczędności. Przeszkody takiej nie stanowi w ocenie referendarza sądowego toczące się postępowanie spadkowe, gdyż w sytuacji ustania wspólnoty małżeńskiej i toczącego się postępowania o nabycie (czy też podział) spadku po zmarłej małżonce, wnioskodawca zachował przecież prawo do dysponowania tą częścią majątku, która przypada na jego udział (1/2) we wspólnym majątku małżonków. Nadto wskazać należy, iż z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że to wnioskodawca ma status producenta rolnego i benificjenta unijnych programów pomocowych. Trudno w tych okolicznościach przyjąć, aby wnioskodawca z chwilą śmierci małżonki utracił dostęp do rachunków bankowych związanych z funkcjonowaniem prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego. Nadto podkreślić należy, iż poza ww. znacznymi zasobami finansowymi wnioskodawca posiada majątek o wartości co najmniej 1.655.000,00 zł (wliczając dom, gospodarstwo rolne i posiadane pojazdy oraz maszyny), którego składniki przynoszą mu stały dochód. W tych okolicznościach – mając na uwadze wysokość zadeklarowanych oszczędności oraz rozmiar wykazanego majątku – byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty postępowania w niniejszej sprawie za wnioskodawcę musieli ponieść inni podatnicy, których wpłaty podatkowe współtworzą budżet Państwa (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1040/13 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.