I SA/Gd 866/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi R. Z. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 kwietnia 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu kwotę 100 ( sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu.

Pismem z dnia 1 marca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał pana R. Z. do osobistego stawienia się w dniu 18 marca 2021 r. o godz. 8:00 w Urzędzie Skarbowym w sprawie prowadzonego postępowania kontrolnego w celu przesłuchania w charakterze świadka. Wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 5 marca 2021 r. -wezwanie odebrał pełnoletni domownik, który podjął się oddania pisma adresatowi. W piśmie z dnia 11 marca 2021 r. strona zwróciła z wnioskiem o przesłuchanie w drodze pisemnej, z uwagi na sytuacją epidemiologiczną oraz kolizję z obowiązkami zawodowymi, z których nie jest w stanie zrezygnować. W związku z powyższym wnioskodawca zwrócił się z prośbą o przesianie listy pytań na piśmie, a tym samym odstąpienie od osobistego przesłuchania alternatywnie o przekazanie sprawy do urzędu skarbowego właściwego dla miejsca jego zamieszkania. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2021 r. organ odmówił uwzględnienia wniosku z uwagi na brak podstaw prawnych do jego rozpoznania merytorycznego. W uzasadnieniu, powołując przepisy działu VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), szczególności art. 216 w zw. z art. 292, art. 155 § 2, art. 156 1, art. 195, art. 196, art. 190 oraz art. 120, art. 122 w zw. z art. 292 Naczelnik wskazał, że przepisy prawa podatkowego nie przewidują możliwości wnioskowania przez świadka o zmianę formy czynności przesłuchania go na inną, a tym samym odstąpienie od osobistego przesłuchania oraz przeprowadzenia dowodu przesłuchania świadka w innym organie podatkowym. W związku z powyższym rozpoznanie wniosku, w tym okoliczności powołanych jako uzasadnienie wniosku, jest - zdaniem organu - bezprzedmiotowe. Jednocześnie Naczelnik wyjaśnił, że stosownie do regulacji art. 196 § 3 w związku z art. 292 Ordynacji podatkowej - organ podatkowy poucza świadka o prawie odmowy zeznań przed odebraniem zeznania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji jego niezastosowanie i przyjęcie, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości zmiany formy przesłuchania na inną niż osobiste stawienie się świadka, podczas gdy w art. 50 k.p.a. dopuszcza się możliwość złożenia wyjaśnień lub zeznań w formie pisemnej, a organ ponadto jest zobowiązany do dołożenia wszelkich starań, by samo wezwanie nie było uciążliwe. Naczelnik Urzędu Skarbowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w graniach swojej właściwości bada zgodność z prawem działalności administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie wydane zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienie w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku strony o zmianę formy złożenia zeznań poprzez "przesłanie listy pytań na piśmie, a tym samym odstąpienia od osobistego przesłuchania oraz przekazanie sprawy do urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zameldowania". Jako prawną podstawę wskazano art. 216 w zw. z art. 292 Ordynacji podatkowej oraz art. 155 § 2, art. 156 § 1, art. 195-196, art. 190 oraz art. 120, art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 292 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane bez podstawy prawnej, a strona została błędnie pouczona o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zarzuty skargi są skonstruowane na podstawie przepisów ustawy, która w sprawie nie miała zastosowania. Powołany w skardze art. 50 k.p.a, art. 75 § k.p.a, art. 7 k.p.a. oraz art. 245 k.c. nie stanowiły wskazanej przez organ podstawy rozstrzygnięcia. Prawną podstawę kierowanego do skarżącego wezwania był art. 286 § 1 pkt 9, art. 155 § 1 w zw. z art. 292 Ordynacji podatkowej. W literaturze przedmiotu wezwania są zaliczane do grupy czynności procesowo - technicznych (por. R. Hauser, Komentarz do art. 155 Ordynacji podatkowej [w:] "Ordynacja podatkowa. Komentarz", wydanie XI, WKP 2019, P. Pietraszm Komentarz do art. 155 Ordynacji podatkowej [w:] L. Etel (red.) "Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualny", LEX/el.2021). Przyjmuje się, że jest to czynność władcza, stanowiąca ingerencję w prawa osób wezwanych. Skarżący, do którego zostało skierowane wezwanie, złożył wniosek - informację o propozycji zmiany formy lub miejsca przeprowadzenia dowodu. Wniosek dotyczył zmiany czynności procesowej pomocniczej, technicznej, nie wymagał zatem, wobec braku podstawy prawnej, rozstrzygnięcia w formie postanowienia. Spoczywające na organie, wynikające z art. 155 Ordynacji podatkowej ograniczenia i przesłanki wezwania mogą być uwzględniane przez dokonanie kolejnej procesowej czynności technicznej. Ocena prawidłowości czynności technicznej może być dokonywana, jeżeli organ podejmie, wydając postanowienie, czynności w celu egzekucji obowiązków nakładanych na podstawie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej. Ewentualne wykonanie wskazanego w wezwaniu rygoru ukarania karą porządkową do 2.900 złotych, poprzez wydanie - na podstawie art. 263 § 2 Ordynacji podatkowej - postanowienia podlegającego zaskarżeniu, mogłoby skutkować poddaniem kontroli sądu administracyjnego, zgodnie z art. 155 Ordynacji podatkowej, wezwania świadka. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej określanej jako "p.p.s.a.") kontroli sądu administracyjnego podlegają wydane w postępowaniu administracyjnym postanowienia, na które służy zażalenie, a także postanowienia kończące postępowanie i postępowania rozstrzygające sprawę co do istoty. Wydane w sprawie bez podstawy prawnej postanowienie nie spełnia wskazanych w wyżej powołanym przepisie przesłanek poddania kontroli sądowoadministracyjnej. Forma rozstrzygnięcia - wydanie przez organ postanowienia zamiast podjęcia czynności formalnej oraz wadliwe pouczenie strony o możliwości złożenia skargi nie kształtują stanu prawnego sprawy w sposób uzasadniającej stwierdzenie, że w sprawie wydane zostało orzeczenie, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wezwanie świadka jest czynnością materialno - techniczną, od której nie przysługuje środek odwoławczy, nie jest czynnością kończącą sprawę co do istoty, nie kończy postępowania w sprawie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę. O kosztach orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 wskazanej ustawy.