I SA/Gd 813/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień /spr./, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr 100300/71/95503/2024, 1662/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę

Decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Łodzi na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497), w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), -odmówił M.P. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 41.942,30 zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres luty/2015, sierpień/2016 - maj/2018 w łącznej kwocie 27.682,59 zł, w tym z tytułu: składek - 16.058,59 zł, odsetek liczonych na 27 czerwca 2024 r. - 11.624,00 zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres luty/2015, styczeń/2016 - marzec/2016, czerwiec/2016 - maj/2018 w łącznej kwocie 11.969,82 zł, w tym z tytułu: składek - 6.947,22 zł, odsetek liczonych na 27 czerwca 2024 r. - 5.011,00 zł, kosztów upomnienia - 11,60 zł, c) Fundusz Pracy - za okres lipiec/2016 - maj/2018 w łącznej kwocie 2.289,89 zł, w tym z tytułu: składek - 1.330,29 zł, odsetek liczonych na 27 czerwca 2024 r. - 948,00 zł, kosztów upomnienia - 11,60 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ przypomniał, że w dniu 27 czerwca 2024 r. złożono wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. We wniosku powołano się na trudną sytuację materialną. Wskazano, że od 8 grudnia 2023 r. skarżący przebywa w Areszcie Śledczym. Nie posiada majątku oraz żadnych oszczędności. Jego samochód został zajęty przez Prokuraturę w Gdyni. Podkreślono, że w najbliższej przyszłości nie będzie miał możliwości, zarobkowania z uwagi na wysoką karę jaka stronie grozi. Żona strony podała, że aktualnie skarżący jest w trudnej sytuacji finansowej, ponieważ jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i ma na utrzymaniu nieletniego syna. Nadmieniła, że utrzymuje się z prac dorywczych i z pobieranego na syna świadczenia z programu "800+". Wskazano, że nie jest w stanie uregulować zadłużenia oraz, że złożono w imieniu strony wniosek o upadłość konsumencką. Żona strony podała, że nie ma możliwości podjęcia stałej pracy z uwagi na problemy zdrowotne. Pismem z 4 lipca 2024 r. Zakład powiadomił pełnomocnika strony o prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości dostarczenia dodatkowych dokumentów, w tym w tym oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, które są niezbędne przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Dnia 15 lipca 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Pismem z 24 lipca 2024 r. Zakład poinformował pełnomocnika, że postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało zakończone oraz o przysługującym prawie wglądu do akt i wypowiedzenia się co do zebranych dokumentów i materiałów oraz żądań w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Z powyższego prawa nie skorzystano. Organ przypomniał, że w aktach sprawy znajdują się następujące dokumenty: - wniosek o umorzenie należności z 27 czerwca 2024 r. (wpływ do ZUS), - pełnomocnictwo ustanowione Aktem Notarialnym z 14 lutego 2024 r. dla E.P., - postanowienie Sądu Rejonowego w Gdyni z 9 grudnia 2023 r. o tymczasowym aresztowaniu w postępowaniu przygotowawczym, - zawiadomienie o wysokości opłat z Gminy Miasta S., - zawiadomienia dyrektora Oddziału ZUS o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, - informacja z banku S., - zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy z 17 maja 2024 r. o posiadaniu przez E.P. statusu osoby bezrobotnej, - skierowania do P. na nazwisko E.P., - postanowienie Prokuratury Rejonowej z Gdyni z 18 grudnia 2023 r. z zabezpieczeniu majątkowym, - wniosek o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej,- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej 15 lipca 2024 r.. W celu rozpatrzenia sprawy korzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Z ustaleń Zakładu wynikało, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku opłacania składek z tytułu prowadzonej działalności. W ten sposób został dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zakład jako wierzyciel w przedmiotowej sprawie ma obowiązek egzekwować powstałe zadłużenie, które jest wymagalne, zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazano, że w świetle przepisu art. 24 u.s.u.s., nie upłynął jeszcze termin, w którym zaległości mogą być dochodzone. W świetle powołanego przepisu dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Występują jednak pewne zdarzenia, które powodują, iż bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu, co oznacza, że 5-letni okres jest wydłużany. Oznacza to, że pewnego czasu nie wlicza się do okresu przedawnienia, przy czym po zakończeniu okresu zawieszenia, przedawnienie biegnie dalej, z uwzględnieniem okresu pomiędzy rozpoczęciem biegu, a powstaniem przyczyny zawieszenia. Zgodnie z art. 24 ust 5b w/w ustawy bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego we wrześniu 2015 r. i sukcesywne kierowanie należności do egzekucji spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia, który trwa nadal. Oznacza to, że cały okres, w którym prowadzona jest egzekucja, nie jest wliczany do okresu przedawnienia, wydłużając tym samym okres, w którym zobowiązania są należne. Ponadto do uregulowania pozostają koszty egzekucyjne, które nie zostały ujęte w przedmiotowym rozstrzygnięciu. Analizując dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy wskazano, że zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS skarżący nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczenia. Z dokumentów dołączonych do sprawy wynika, że skarżący przebywa w Areszcie Śledczym. Jest żonaty. Zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS jego żona jest zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. We wniosku żona wskazała, że utrzymuje się z prac dorywczych, ale nie ujawniła jaki dochód osiąga z tego tytułu. Skarżący ma na utrzymaniu 13 letniego syna, na którego pobierane jest świadczenie wychowawcze z programu 800+ w wysokości 800,00 zł. Według oświadczenia nie ponosi obecnie stałych miesięcznych opłat. Żona we wniosku o upadłość konsumencką wykazała, że na miesięczne wydatki rodziny składają się: opłata za czynsz w wysokości 518,00 zł, energia elektryczna w kwocie 1.155,00 zł, opłata za telewizję kablowa - 230,00 zł oraz abonament telefoniczny na kwotę 960,00 zł. Pełnomocnik strony wykazał, że poza przedmiotowym zadłużeniem ma zobowiązanie pieniężne z tytułu: - zaciągniętych kredytów w wysokości 46.727,64 zł z miesięczną ratą 1.640,00 zł, - w bankach na kwotę 10.770,29 zł, z miesięczną ratą 500,00 zł, - w instytucjach w wysokości 21.666,59 zł. Pełnomocnik poinformowała, że 17 czerwca 2024 r. złożyła wniosek o upadłość konsumencką. Sprawa jest w toku. Jego żona w oświadczeniu o stanie majątkowym wskazała, że skarżący nie posiada nieruchomości, ale jest właścicielem samochodu marki Mazda CX 7 z 2006 r. Wartość oszacowano na 20.000,00 zł. Zaznaczyła, że samochód został objęty zabezpieczeniem przez Prokuraturę Rejonową. Zgodnie z Centralną Ewidencją Ksiąg Wieczystych nie jest właścicielem nieruchomości. W Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców na jego nazwisko zarejestrowane są następujące pojazdy: • samochód osobowy AUDI 100 2.6E z 1993 r., • samochód osobowy MAZDA CX-7 z 2006 r.. Organ przypomniał, że wniosek został rozpatrzony w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, że do strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., nie zachodzą w powyższej sprawie. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s.. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 4a u.s.u.s również w tej sytuacji nie ma zastosowania. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W dniu 8 września 2015 r. Dyrektor Oddziału ZUS w Gdańsku wdrożył wobec strony postępowanie egzekucyjne. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny skierował zajęcia do rachunku bankowy w E. S.A., następnie w F. S.A., oraz N. S.A. Ponieważ rozwiązał Pan umowę o prowadzenie rachunku bankowego dokonano zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku w Urzędzie Skarbowym w Gdańsku. Nie wyczerpano możliwości przymusowego dochodzenia należności. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. Ponadto pozbawienie wolności mimo, że może być trudne i ograniczające, nie jest sytuacją nadzwyczajną, ponieważ jest to standardowa procedura w ramach systemu wymiaru sprawiedliwości. Tym samym, do czasu stwierdzenia przez właściwy w sprawie organ egzekucyjny braku majątku, nie można również zanalizować i wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W związku z powyższym nie można stwierdzić, że zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 ustawy o s.u.s.. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził bowiem braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z tych powodów nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s.. W tej kwestii organ wskazał, że zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS strona nie posiada żadnego tytułu do ubezpieczenia. Z dokumentów dołączonych do sprawy wynika, że aktualnie przebywa w Areszcie Śledczym. Skarżący jest żonaty. Zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym ZUS jego żona jest zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Żona poinformowała, że utrzymuje się z prac dorywczych, ale nie ujawniła jaki dochód osiąga z tego tytułu. Zaznaczyła, że z uwagi na problemy zdrowotne nie może podjąć stałej pracy. Wskazano, że w aktach sprawy nie ma potwierdzenia, że istnieją jakiekolwiek przeszkody mające wpływ na perspektywy zawodowe jego żony. Na podkreślenie zasługuje fakt, że jednym z warunków zarejestrowania się jako osoba bezrobotna jest brak przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy zarobkowej. Na utrzymaniu pozostaje 13-letni syn, na którego pobierane jest świadczenie z programu rządowego "800+" w wysokości 800,00 zł. Wg oświadczenia strona nie ponosi obecnie stałych miesięcznych opłat. We wniosku o upadłość konsumencką żona strony wykazała, że na miesięczne wydatki rodziny składają się: opłata za czynsz w wysokości 518,00 zł, opłata za energię elektryczną w kwocie 1.155,00 zł, opłata za telewizję kablowa - 230,00 zł oraz abonament telefoniczny na kwotę 960,00 zł. Nie można uznać, że opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, bądź wodę są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Żona strony podała, że poza przedmiotowym zadłużeniem strona ma zobowiązanie pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów, w bankach oraz w instytucjach, łącznie w wysokości 79.164,52 zł. Pełnomocnik poinformowała, że złożyła w związku z tym w imieniu strony wniosek o upadłość konsumencką. Zdaniem organu, fakt posiadania zadłużenia z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych nie jest okolicznością przemawiającą za umorzeniem należności. Zakład także stoi na stanowisku, że okoliczności pozbawienia wolności mają wpływ na obecną sytuację dochodową stron, jednakże skarżący sam pozbawił się możliwości pozyskania środków na spłatę zobowiązań, w związku z czym sytuacja nie jest szczególna i trudna. Wręcz przeciwnie, skarżący ma zaspokojone wszystkie potrzeby życiowe (wyżywienie, odzież, środki czystości i opiekę zdrowotną), gdyż pozostaje na utrzymaniu Państwa. Podkreślono też, że w 2017 r. skarżący dokonał sprzedaży nieruchomości gruntowej (tereny mieszkaniowe) o pow. 0,0900 HA, położonej w miejscowości Z., ul. [...] , nr KW [...], jednakże uzyskanych środków pieniężnych ze sprzedaży nie przeznaczył na spłatę zadłużenia z tytułu składek choćby w części. Wskazano ,że strona poinformowała problemach zdrowotnych (neurologicznych) strony. Zakład nie posiada jednak informacji, że z uwagi na stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, strona nie może osiągnąć dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zauważono0, że w sprawie nie została udowodniona całkowita i trwała niezdolność do pracy zarobkowej. Oznacza to, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia również nie ma w przypadku zastosowania. Wskazano, że instytucja umorzenia zaległości jest ściśle uregulowana prawnie. Jej zastosowanie w odniesieniu do zaległości jest możliwe tylko w oparciu o przesłanki wynikające z art. 28 u.s.u.s. Jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą skarżący zobowiązany był do opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako podmiot wykonujący przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych zobowiązany jest zlecone przez ustawodawcę zadania realizować zgodnie z obowiązującymi przepisami. W omawianym przypadku Zakład odmówił uwzględnienia wniosku. Powodem tego były poniżej wskazane okoliczności: - przebywając w Areszcie Śledczym skarżący pozostaje na utrzymaniu Państwa, mając zaspokojone wszystkie potrzeby życiowe, zatem zastosowanie umorzenia należności byłoby dodatkowym niczym nieusprawiedliwionym wsparciem ze strony państwa; - ZUS jest instytucją powołaną do rzetelnego dysponowania zasobami funduszu ubezpieczeń społecznych, a w związku z tym podejmowania decyzji z ograniczeniem negatywnych dla społeczeństwa skutków prawnych podjętego rozstrzygnięcia; ubezpieczenia mają solidarny charakter co oznacza konieczność finansowania obecnych i przyszłych świadczeń wszystkich świadczeniobiorców; - akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek nie tylko godzi w prawa innych płatników lecz również narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Przypomniano, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W ocenie organu, zebrany materiał dowodowy nie wskazuje przesłanek do stwierdzenia, że zachodzą okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem należności z tytułu składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzucono: I) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 50 u.s.u.s. poprzez jego zastosowanie w taki sposób, że organ błędnie uznał, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w sytuacji powołania się jedynie na wszczęcie postępowania egzekucyjnego we wrześniu 2015 roku, podczas gdy zdecydowana większość należności, których dotyczy zaskarżona decyzja powstać miała już po tej dacie, co skutkuje niemożliwością uznania wcześniejszego od ich powstania wszczęcia postępowania egzekucyjnego, za zdarzenie przerywające bieg terminu przedawnienia, a ponadto organ nie wykazał w żaden sposób, aby M.P. został w powyższym zakresie skutecznie zawiadomiony o pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, a w konsekwencji nastąpiło błędne uznanie przez organ, że przedawnienie roszczeń nie nastąpiło; II) naruszenie przepisów postępowania, tj. zasad wynikających z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., obligujących organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, przytoczenia przepisów i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez: a) niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez niezałączenie jakichkolwiek dokumentów z akt spraw egzekucyjnych, podczas gdy należności z tytułu składek mają charakter niejednorodny, zaś bez danych dotyczących egzekucji nie sposób prawidłowo i kompleksowo ocenić przesłanek dotyczących przedawnienia, co czyni zaskarżoną decyzję co najmniej przedwczesną; b) nieustalenie i brak wskazania jakie dokładnie czynności w odniesieniu do wszystkich należności, obejmujących lata 2016-2018 według organu spowodowały przerwanie biegu terminu przedawnienia roszczeń w tym zakresie; c) jedynie lapidarne oraz niepoparte żadnym materiałem dowodowym odniesienie się przez ZUS do kwestii przedawnienia roszczenia, podczas gdy jest to okoliczność, którą organ jest zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu; d) niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności całkowite pominięcie okoliczności faktycznej mającej istotne znacznie dla sprawy, to jest aktualnej sytuacji finansowej M.P., w kontekście możliwości uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne i brak rozważenia zastosowania przesłanki umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.; e) brak ustalenia przez organ, czy dług skarżącego zmniejsza się czy też zwiększa, a co za tym idzie - zasadności prowadzenia egzekucji, co ma znaczenie dla możliwości zastosowania przesłanki umorzenia z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.. Powołując się na przedstawione powyżej zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim - odnosząc się do podniesionego zarzutu przedawnienia składek -Sąd uznał , że świetle przepisu art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 j.t. ze zm.), z akt sprawy wynika , iż nie upłynął jeszcze termin, w którym zaległości mogą być dochodzone. Jak wynika bowiem z art. 24 ust. 4 tejże ustawy systemowej, dochodzone należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Występują jednak pewne zdarzenia, które powodują, iż bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu, co oznacza, że 5-letni okres przedawnienia składek jest wydłużany. Oznacza to, że pewnego czasu nie wlicza się do okresu przedawnienia, przy czym po zakończeniu okresu zawieszenia, przedawnienie biegnie dalej, z uwzględnieniem okresu pomiędzy rozpoczęciem biegu, a powstaniem przyczyny zawieszenia. Zgodnie z art. 24 ust 5b ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego we wrześniu 2015 r. i sukcesywne kierowanie należności do egzekucji spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które trwa nadal. Oznacza to, że cały okres, w którym prowadzona jest egzekucja, nie jest wliczany do okresu przedawnienia, wydłużając tym samym okres, w którym zobowiązania są należne. Zatem zarzut przedawnienia należności składkowych objętych zaskarżoną decyzją uznać należy za niezasadny. Co do kwestii dotyczących złożonego wniosku i podniesionych w skardze zarzutów wskazać należy, że prowadzone postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych z tytułu ubezpieczeń społecznych inicjowane jest na wniosek dłużnika i oparte o treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 j.t. ze zm.). Z art. 28 ust. 1 ustawy systemowej wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. W myśl art. 28 ust. 2 cytowanej ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Jak wynika zaś z art. 28 ust. 3 ustawy systemowej, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił, że powyższe okoliczności - wynikające z art. 28 ust. 3 punkty 2, 4, 4b i 4c w związku z ust. 3 punkt 1 ustawy systemowej - nie zaistniały w przedmiotowej sprawie, zatem organ trafnie uznał, że nie zachodzi całkowita nieściągalność zaległych składek. Sąd podzielił w tej sytuacji ocenę, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności, wymienione w ustawie. Zgodzić się także należy, że skoro organ dostrzega możliwość wyegzekwowania długu z majątku zobowiązanego nawet w dalszej perspektywie czasowej, to negatywna decyzja co do umorzenia długu jest decyzją podjętą w ramach przyznanych mu kompetencji. Przypomnieć należy, że decyzja w sprawie ulg w spłacie należności pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust. 2-4 oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć należy, że wybór nie może być dowolny lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i wyjaśniać w uzasadnieniu przesłanki, którymi organ się kierował miejsca. Zdaniem Sądu, organ sprostał tym wymaganiom. W myśl zaś art. 32 tejże ustawy, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Z kolei umorzenie składek od należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zostało określone w art. 28 ust. 3a ustawy systemowej i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu. Zgodnie z - wydanym w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy systemowej - § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365), organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - stwierdził, że nie zachodzą przesłanki kwalifikujące do umorzenia należności z uwagi na indywidualną sytuację wnioskodawcy lub interes publiczny w całości bądź w części. Sąd ocenę tą podziela. W sprawie ustalono, że wnioskodawca jest żonaty. Zgodnie z Kompleksowym Systemem Informatycznym Zakładu, żona skarżącego jest zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. We wniosku o umorzenie składek podano, że żona wnioskodawcy utrzymuje się z prac dorywczych, ale nie ujawniono, jaki dochód osiąga z tego tytułu. Skarżący ma na utrzymaniu 13-letniego syna, na którego pobierane jest świadczenie wychowawcze z programu 800+ w wysokości 800 zł. Według oświadczenia, wnioskodawca nie ponosi obecnie stałych miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem. Wskazano, że pełnomocnik wnioskodawcy we wniosku o upadłość konsumencką z dnia 17 czerwca 2024 r. (sprawa w toku) wykazał, że na miesięczne wydatki rodziny składają się: opłata za czynsz w wysokości 518,00 zł, energia elektryczna w kwocie 1.155,00 zł, opłata za telewizję kablowa w kwocie 230,00 zł oraz abonament telefoniczny na kwotę 960,00 zł. Sąd zgadza się z opinią, że nie można uznać, ze opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, bądź wodę są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to zwyczajne, normalne wydatki, ponoszone przez ogół społeczeństwa. Pełnomocnik skarżącego wkazał, że poza przedmiotowym zadłużeniem skarżący posiada zobowiązanie pieniężne z tytułu: 1. zaciągniętych kredytów w wysokości 46.727,64 zł, z miesięczną ratą 1.640,00 zł, 2. w bankach na kwotę 10.770,29 zł, z miesięczną ratą 500,00 zł, 3. w instytucjach w wysokości 21.666,59 zł łącznie w wysokości 79.164,52 zł. Nie ulega wątpliwości, iż fakt posiadania zadłużenia z tytułu zobowiązań cywilnoprawnych nie jest okolicznością przemawiającą za umorzeniem należności składkowych wobec pozwanego organu. Zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być zatem argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. W ocenie Sądu, także związane z obecną sytuacją (pobyt w areszcie) ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów wnioskodawcy, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Należy zaznaczyć, że obecna sytuacja życiowa wnioskodawcy, a więc pobyt w Areszcie Śledczym, jest skutkiem popełnionego czynu - zawinionego i niezgodnego z prawem. Nie bez znaczenia dla podjęcia rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że skarżący dotychczas nie podejmował żadnych starań dotyczących dobrowolnej spłaty zaległości, mimo że w 2017 r. skarżący dokonał sprzedaży nieruchomości gruntowej (tereny mieszkaniowe) o pow. 0,0900 ha, położonej w miejscowości Z., jednakże uzyskanych środków pieniężnych ze sprzedaży nie przeznaczył na spłatę zadłużenia z tytułu składek choćby w części. W związku z tym Sąd przypomina, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ustawy, prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Sąd podziela ocenę, że przedłożona dokumentacja nie wskazuje, aby sytuacja skarżącego spełniała zaistnienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego czy interesu publicznego i tym samym nie daje możliwości do zastosowania wyżej wymienionych przesłanek, w celu umorzenia długu. Istotne jest także, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Nie ma podstaw do stwierdzenia niemożności egzekucji i ściągnięcia zadłużenia dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych. Obowiązkiem wierzyciela jest bowiem przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Stąd też podjęcie decyzji o umorzeniu należności biorąc pod uwagę wskazaną w zaskarżonej decyzji argumentację, byłoby przedwczesne i nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W tej sytuacji orzeczono o oddaleniu skargi (art. 151 p.p.s.a.).