I SA/Gd 778/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2014 roku postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 stycznia 2017 r. i przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej.

Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 19 września 2016 r., strona skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 stycznia 2017 r. zwolnił skarżącą spółkę od wpisu od skargi w kwocie powyżej 11.000 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałej części. Postanowienie to stało się prawomocne w związku z utrzymaniem go w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 21 lutego 2017 r. Wyrokiem z dnia 18 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną. Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr, który został dołączony do skargi kasacyjnej, skarżąca spółka ponownie zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi 10.150 zł. Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach spółki oraz przedłożonych dokumentów (sprawozdania finansowego za rok 2016, zeznania CIT-8 za ten rok, deklaracji VAT-7 za miesiące od stycznia do października 2017 r., wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 lipca do 12 grudnia 2017 r., wydruków z kont za okres od 1 stycznia do 30 listopada 2017 r. obrazujących wysokość przychodów oraz stan zobowiązań i wierzytelności spółki, dodatkowych oświadczeń, odpisu pozwu o zapłatę odszkodowania przez "B") wynika, że spółka nie posiada żadnych wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych, w tym środków trwałych. W roku 2016 spółka osiągnęła przychody ze sprzedaży w łącznej kwocie 16.581.577,18 zł oraz przychody operacyjne w kwocie 5.400 zł, rok ten zakończyła stratą w wysokości 122.514,45 zł (strata podatkowa wyniosła 107.197,84 zł). W okresie od 1 stycznia do 30 września 2017 r. przychody spółki wyniosły łącznie 35.400 zł (w tym ze sprzedaży – 33.600 zł, pozostałe to przychody operacyjne PFRON) oraz poniosła koszty w wysokości 71.384,57 zł, ponosząc stratę w wysokości 35.984,53 zł. Od 1 kwietnia 2017 r. spółka faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej – nie osiągnęła żadnych przychodów ze sprzedaży, rozwiązała umowy ze wszystkimi pracownikami, nie ponosi żadnych opłat za media (biuro spółki zostało przeniesione do lokalu prywatnego Prezesa jej Zarządu), telefony, samochody oraz obsługę księgową i prawną, nie ponosi opłat sądowych (ubiega się o zwolnienie od kosztów w sprawie przeciwko "B"), na rachunku bankowym posiada środki w kwocie 4.459,09 zł, jednak nie może nimi swobodnie dysponować z uwagi na dokonane zajęcie egzekucyjne do kwoty 3.829.782,40 zł (z konta pobierana jest jedynie opłata za jego prowadzenie). Na dzień 30 listopada 2017 r. zobowiązania spółki wyniosły łącznie 12.585.334,64 zł (3.613.374,80 zł z tytułu zobowiązań publicznoprawnych oraz 8.965.999,13 zł z tytułu kredytu). Spółka posiada wierzytelności o wartości 2.034.513,99 zł, z czego kwota 2.031.237 zł to sporne należności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. (2.826,99 zł to kwota należności od udziałowców). Dnia 14 listopada 2017 r. spółka wystąpiła przeciwko "B" z pozwem o zapłatę odszkodowania w wysokości 2.047.365,70 zł. Wspólnicy spółki nie dofinansowywali jej działalności w formie pożyczek, czy dopłat. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest wniosek złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzednio złożonego przez stronę wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, nie może ulegać wątpliwości, że wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. Objęcie rozpoznawanego wniosku o prawo pomocy trybem z art. 165 p.p.s.a. wynika z faktu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii zwolnienia strony od kosztów sądowych postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2017 r. Przyjęty w art. 165 p.p.s.a. mechanizm uchylania lub zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie wskazuje na możliwość dokonania ponownej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy w aspekcie przyznania mu prawa pomocy. Warunkiem tego jest przedstawienie w nowym wniosku okoliczności, które wystąpiły już po prawomocnym orzeczeniu a nadto w sposób istotny wpływają na podjętą wcześniej ocenę istnienia przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Innymi słowy okoliczności wskazujących, że nastąpiła taka zmiana w sytuacji majątkowej (lub rodzinnej – w przypadku, gdy o przyznanie prawa pomocy ubiega się osoba fizyczna) wnioskodawcy, że pożądanym byłoby zweryfikowanie poprzednio wydanego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zatem formułując ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy strona powinna wykazać, że od poprzedniego prawomocnego orzeczenia wystąpiły zmiany w jej sytuacji majątkowej i w związku z tym spełnia ona przesłanki udzielenia prawa pomocy sądu (zob. postanowienie NSA z dnia z 19 kwietnia 2016 r., I GZ 263/16, publ. na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym referendarz sądowy rozpoznając ponowny wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych był zobowiązany dokonać oceny poprzednio złożonego wniosku o prawo pomocy w tym zakresie, co do którego wypowiedział się już prawomocnie oraz wniosku inicjującego niniejsze postępowanie. Odnosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że skarżąca spółka wykazała, że od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy jej sytuacja majątkowa zmieniła się na tyle, że uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie w całości. Nowymi okolicznościami wskazywanymi przez skarżącą spółkę we wniosku, które powstały po prawomocnym zakończeniu postępowania z poprzedniego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a która zdaniem orzekającego są istotne, to zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej od kwietnia 2017 r. (obecnie spółka nie zatrudnia pracowników, nie osiąga żadnych przychodów (dochodów), nie ponosi też kosztów (koszty związane z prowadzeniem biura ponosi Prezes Zarządu spółki, w którego prywatnym lokalu obecnie się ono mieści) oraz zajęcie rachunku bankowego spółki, w związku z czym nie ma ona możliwości swobodnego dysponowania zgromadzonymi na nim środkami pieniężnymi. Wprawdzie spółka posiada wierzytelności o wartości ponad 4 mln zł, to jednak na uwadze mieć należy, że są one sporne. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że zaistniały podstawy do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.