I SA/Gd 777/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2014 roku postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 października 2016 r. i przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 10 sierpnia 2016 r., strona skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Referendarz sądowy prawomocnym postanowieniem z dnia 17 października 2016 r. zwolnił skarżącą spółkę od wpisu od skargi w kwocie powyżej 500 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałej części. Wyrokiem z dnia 18 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną. Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr, który został dołączony do skargi kasacyjnej, skarżąca spółka ponownie zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 3.789 zł. Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach spółki oraz przedłożonych dokumentów (sprawozdania finansowego za rok 2016, zeznania CIT-8 za ten rok, deklaracji VAT-7 za miesiące od stycznia do października 2017 r., wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 kwietnia do 31 października 2017 r., wydruków z kont za okres od 1 stycznia do 30 listopada 2017 r. obrazujących wysokość przychodów oraz stan zobowiązań i wierzytelności spółki, dodatkowych oświadczeń) wynika, że spółka nie posiada żadnych wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych, w tym środków trwałych. W roku 2016 spółka osiągnęła przychody ze sprzedaży w łącznej kwocie 9.221.576,67 zł, rok ten zakończyła stratą w wysokości 501.715,33 zł (strata podatkowa wyniosła 318.506,31 zł). Od stycznia 2017 r. spółka faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej – nie osiągnęła żadnych przychodów (wszystkie nieruchomości wybudowane przez spółkę zostały sprzedane w lutym 2016 r.), nie zatrudnia pracowników, nie ponosi żadnych opłat za media (biuro spółki zostało przeniesione do lokalu prywatnego Prezesa jej Zarządu), telefony, samochody i obsługę księgową, nie ponosi opłat sądowych (ubiega się o zwolnienie od kosztów w sprawie przeciwko "B"), nie posiada środków pieniężnych – z jej rachunków bankowych prowadzona jest egzekucja a ich salda końcowe są ujemne i wynoszą 21,84 zł oraz 225,93 zł, przy czym na rachunkach tych dokonywane są jedynie operacje związane z opłatami za ich prowadzenie, które regulowane są przez Prezesa Zarządu spółki. Na dzień 30 listopada 2017 r. zobowiązania spółki wyniosły łącznie 1.999.662,94 zł. Spółka posiada wierzytelności o wartości 757.956,77 zł, z czego kwota 757.765 zł to sporne należności z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. (191,77 zł to kwota należności od udziałowców). Wspólnicy spółki nie dofinansowywali jej działalności w formie pożyczek, czy dopłat. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest wniosek złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzednio złożonego przez stronę wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, nie może ulegać wątpliwości, że wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. Objęcie rozpoznawanego wniosku o prawo pomocy trybem z art. 165 p.p.s.a. wynika z faktu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii zwolnienia strony od kosztów sądowych postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2016 r. Przyjęty w art. 165 p.p.s.a. mechanizm uchylania lub zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie wskazuje na możliwość dokonania ponownej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy w aspekcie przyznania mu prawa pomocy. Warunkiem tego jest przedstawienie w nowym wniosku okoliczności, które wystąpiły już po prawomocnym orzeczeniu a nadto w sposób istotny wpływają na podjętą wcześniej ocenę istnienia przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Innymi słowy okoliczności wskazujących, że nastąpiła taka zmiana w sytuacji majątkowej (lub rodzinnej – w przypadku, gdy o przyznanie prawa pomocy ubiega się osoba fizyczna) wnioskodawcy, że pożądanym byłoby zweryfikowanie poprzednio wydanego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zatem formułując ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy strona powinna wykazać, że od poprzedniego prawomocnego orzeczenia wystąpiły zmiany w jej sytuacji majątkowej i w związku z tym spełnia ona przesłanki udzielenia prawa pomocy sądu (zob. postanowienie NSA z dnia z 19 kwietnia 2016 r., I GZ 263/16, publ. na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym referendarz sądowy rozpoznając ponowny wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych był zobowiązany dokonać oceny poprzednio złożonego wniosku o prawo pomocy w tym zakresie, co do którego wypowiedział się już prawomocnie oraz wniosku inicjującego niniejsze postępowanie. Odnosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że skarżąca spółka wykazała, że od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy jej sytuacja majątkowa zmieniła się na tyle, że uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie w całości. Nową okolicznością wskazywaną przez skarżącą spółkę we wniosku, która powstała po prawomocnym zakończeniu postępowania z poprzedniego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a która zdaniem orzekającego jest istotna, to brak jakichkolwiek środków pieniężnych (przed wszczęciem postępowania z poprzedniego wniosku spółki o zwolnienie od kosztów sądowych uiściła ona za pośrednictwem swojego rachunku bankowego kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi, posiadała także środki na opłacenie wpisu od zażalenia i opłatę skarbową od pełnomocnictwa) oraz pogarszająca się kondycja finansowa (rok 2016 spółka zakończyła stratą bilansową 501.715,33 zł). Od roku 2017 spółka faktycznie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej – nie zatrudnia pracowników, nie osiąga żadnych przychodów (dochodów), nie ponosi też kosztów (koszty związane z prowadzeniem biura ponosi Prezes Zarządu spółki, w którego prywatnym lokalu obecnie się ono mieści). Nadto spółka w zasadzie nie posiada już należności innych aniżeli publicznoprawne, które są sporne (w roku 2016 posiadała inne wierzytelności o wartości 171.000 zł). W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że zaistniały podstawy do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.