I SA/Gd 742/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2023 r. nr 2201-IEW.4251.42.2023/UP w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. oraz orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

J. K. (dalej jako: "Skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2023 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. oraz orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku. Zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2023 r. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem jej odrzucenia, poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł (słownie: pięćset złotych). Przesyłka zawierająca powyższe zarządzenie została doręczona stronie skarżącej w dniu 28 sierpnia 2023 r. Skarżący uiścił wpis w dniu 11 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 18 września 2023 r. odrzucił skargę J. K. oraz zwrócił Skarżącemu kwotę 500 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącemu dnia 21 września 2023 r. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 2 października 2023 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu podał, że wezwanie do uzupełnienia braków otrzymał będąc w bardzo złym stanie zdrowia z uwagi na chorobę kardiologiczną. Wyjaśnił przy tym, że komplet przesłanej dokumentacji znajdował się w jednej kopercie i wezwanie mu umknęło. Ponadto wskazał, że opłata została uiszczona zaraz po odkryciu pomyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy. W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa". W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu miało charakter niezawiniony. Z treści złożonego wniosku wynika, że Skarżący braku swojej winy upatruje w bardzo złym stanie zdrowia z uwagi na chorobę kardiologiczną. Na okoliczność wskazywaną we wniosku Skarżący przedstawił zalecenia z wizyty lekarskiej z dnia 16 września 2023 r. oraz dokumenty z konsultacji lekarskiej z dnia 3 lipca 2023 r., z której wynika, że u strony zdiagnozowano wieloletnią niewydolność serca. Sąd rozpoznając złożony wniosek stanął na stanowisku, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, choroba Skarżącego nie stanowiła niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody w dokonaniu czynności postępowania. Należy mieć bowiem na uwadze, że w przedłożonych przez niego dokumentach widnieją inne daty niż termin wynikający z zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, które zostało odebrane przez Skarżącego w dniu 28 sierpnia 2023 r. Ponadto, z przedstawionych dokumentów nie wynika, że niemożliwym dla Skarżącego było dokonanie czynności wskazanych w wezwaniu do uiszczenia wpisu, tym bardziej, że zalecenia z wizyty lekarskiej datowane są na dzień 16 września 2023 r., a więc po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Natomiast z dokumentacji lekarskiej z dnia 3 lipca 2023 r. wynika jedynie, że Skarżący choruje na niewydolność serca. Zatem Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, albowiem sam fakt, iż choruje na niewydolność serca nie stał na przeszkodzie wykonaniu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Jeszcze raz należy podkreślić, że do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy samo udowodnienie choroby, lecz udowodnienie, że mimo dochowania wszelkiej staranności, nie było się w stanie wypełnić znamion przewidzianych w art. 87 § 2 p.p.s.a. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. W niniejszej sprawie nie można stwierdzić, aby strona uczyniła zadość wszystkim przesłankom koniecznym do uznania za zasadne przywrócenie terminu. W ocenie Sądu, Skarżący, mimo obciążenia chorobami kardiologicznymi, mógł podjąć działania zmierzające do zachowania przewidzianego terminu, tym bardziej, że z dokumentów przedstawionych przez stronę wynika, że choruje przewlekle od wielu lat. Skoro tego nie uczynił, nie można przyjąć, że uprawdopodobnione zostało, iż niedochowanie terminu do dokonania czynności postępowania nastąpiło bez winy strony. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 788/22 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), że nie każda choroba czy dolegliwość uzasadnia uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu, skarżący musi bowiem uprawdopodobnić, że dla zachowania terminu dolegliwości te były okolicznością nie do przezwyciężenia mimo dopełnienia regułom należytej staranności, czego w niniejszej sprawie Skarżący nie uprawdopodobnił. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu, wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.