I SA/Gd 704/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 4 listopada 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu A. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych) z uwagi na uchylenie się przez skarżącego od obowiązku przedłożenia dokumentów zawierających szczegółowe informacje dotyczące jego sytuacji finansowej, a także potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. WSA w Gdańsku oddalił skargę. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 2 stycznia 2018 r., skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w zakresie częściowym, wskazując że wnosi o ustanowienie radcy prawnego celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Z oświadczenia skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką. Małżonkowie nie posiadają żadnego majątku (dom o powierzchni około 180 m2 i wartości 1.200.000 zł, który skarżący wykazał w oświadczeniu z dnia 10 października 2016 r. został sprzedany w drodze licytacji komorniczej). Posiadają natomiast zobowiązania w wysokości około 2 mln zł. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (w poprzednim wniosku zadeklarował dochody z tzw. prac dorywczych w kwocie 1.500 zł), zaś jego małżonka od października 2017 r. jest zatrudniona na umowę o pracę i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 1.450 zł netto miesięcznie (wynagrodzenie podlega zajęciu z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości, które wynoszą około 4.000 zł). Małżonkowie korzystają z pomocy finansowej, która wynosi około 200 zł miesięcznie oraz rzeczowej, polegającej na zakupie towarów, jakiej udzielają im ich rodzice. Do swoich stałych wydatków skarżący zaliczył opłaty za media w kwocie około 500 zł miesięcznie (małżonkowie bezumownie zajmują zlicytowany dom, nie przysługuje im prawo do lokalu zastępczego) oraz alimenty w kwocie 350 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu, następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przypomnieć należy, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym w niniejszej sprawie. Wniosek ten został złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzednio złożonego przez skarżącego wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie. W tej sytuacji przedmiotowy wniosek podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. Przyjęty w art. 165 p.p.s.a. mechanizm uchylania lub zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie (do takich zaś postanowień należy postanowienie w sprawie prawa pomocy) wskazuje na możliwość dokonania ponownej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy w aspekcie przyznania mu prawa pomocy. Warunkiem tego jest przedstawienie w nowym wniosku okoliczności, które wystąpiły już po prawomocnym orzeczeniu a nadto w sposób istotny wpływają na podjętą wcześniej ocenę istnienia przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Innymi słowy okoliczności wskazujących, że nastąpiła taka zmiana w sytuacji majątkowej lub rodzinnej wnioskodawcy, że pożądanym byłoby zweryfikowanie poprzednio wydanego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zatem formułując ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy strona powinna wykazać, że od poprzedniego prawomocnego orzeczenia wystąpiły zmiany w jej sytuacji majątkowej i w związku z tym spełnia ona przesłanki udzielenia prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia z 19 kwietnia 2016 r., I GZ 263/16, publ. na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym referendarz sądowy rozpoznając ponowny wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym był zobowiązany dokonać oceny poprzednio złożonego wniosku o prawo pomocy w tym zakresie, co do którego wypowiedział się już prawomocnie oraz wniosku inicjującego niniejsze postępowanie. Odnosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że skarżący wykazał, że od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja majątkowa, pogorszyła się na tyle, że uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Okoliczności podniesione przez skarżącego w przedmiotowym wniosku zostały przez niego udokumentowane w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1095/16, w której skarżący również ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika a referendarz sądowy uwzględnił żądanie skarżącego i postanowieniem z dnia 9 października 2017 r. ustanowił na jego rzecz radcę prawnego. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i obecnie nie osiąga żadnych dochodów. Małżonkowie obecnie utrzymują się wyłącznie z wynagrodzenia za pracę żony skarżącego, które kształtuje się na poziomie płacy minimalnej (do dnia 8 października 2017 r. utrzymywali się z zasiłku dla bezrobotnych, który otrzymywała żona skarżącego). Jedyny majątek, jaki posiadali – dom jednorodzinny został sprzedany w drodze licytacji komorniczej. Małżonkowie nie posiadają żadnych oszczędności. Posiadają natomiast zobowiązania w znacznej wysokości a z ich majątku (w tym z wynagrodzenia za pracę) prowadzona jest egzekucja. Z uwagi na trudną sytuację małżonkowie korzystają z pomocy finansowej i rzeczowej, której udzielają im ich rodzice. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że zaistniały podstawy do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.