I SA/Gd 569/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 29 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Gdańsku sprzeciwu A. K. od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 lipca 2018 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. i K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 31 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.

Skarżąca A. K. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Dokonując analizy nadesłanego formularza referendarz sądowy stwierdził, że przedmiotowy wniosek został wypełniony w sposób nieprawidłowy, uniemożliwiający nadanie dalszego biegu sprawie. Skarżąca nie wypełniła bowiem szeregu rubryk dotyczących oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W związku z tym, zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2018 r., skarżąca została zobowiązana do usunięcia braków wniosku poprzez wypełnienie lub zakreślenie zgodnie z treścią pouczenia rubryk o numerach: 4.2 (zakres żądania), 5 (uzasadnienie), 6 (stan rodzinny), 7.1 (nieruchomości), 7.2.1 (oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce), 7.2.2 (papiery wartościowe i inne prawa majątkowe), 7.3 (przedmioty wartościowe), 8 (stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym), 9 (inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym), 10 (dochody) i 11 (zobowiązania i stałe wydatki) formularza PPF w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 13 lipca 2018 r. Dnia 17 lipca 2018 r. strona wniosła o przedłużenie terminu o co najmniej 14 dni. Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 23 lipca 2018 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania wskazując w uzasadnieniu, że strona nie uzupełniła wskazanych braków. Z kolei termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym, wynikającym bezpośrednio z przepisu zawartego w art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", który – w przeciwieństwie do terminów sądowych – nie może być przedłużony. Tym samym termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku upłynął bezskutecznie z dniem 30 lipca 2018 r. Pismem z dnia 17 sierpnia 2018 r. skarżąca złożyła sprzeciw od wydanego przez referendarza zarządzenia. Wnioskodawczyni zarzuciła zaskarżonemu zarządzeniu naruszenie art. 257 i 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazując, że wydane zarządzenie jest bezpodstawne, a wezwanie do usunięcia braków formalnych było nieprawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). W myśl art. 252 § 2 p.p.s.a., warunkiem koniecznym rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest złożenie go na urzędowym formularzu. Wzór obowiązującego formularza został określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1257). Dla możliwości rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wymagane jest, aby wniosek spełniał określone wymogi formalne, albowiem tylko wniosek kompletny umożliwia dokonanie merytorycznej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Złożony do akt sprawy formularz bezsprzecznie zawierał braki formalne uniemożliwiające nadanie mu dalszego biegu, albowiem skarżąca nie wypełniła żadnego z wymaganych do poznania sytuacji majątkowej strony pól formularza w części zawierającej oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W związku z tym przed przystąpieniem do oceny wniosku referendarz sądowy zasadnie wezwał stronę do uzupełniania stwierdzonego braku poprzez prawidłowe wypełnienie, zgodnie z treścią pouczenia wymienionych w treści zarządzenia rubryk formularza, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Braki wniosku zostały przy tym wskazane w sposób czytelny i niepozostawiający wątpliwości co do tego, które rubryki formularza PPF wymagały wypełnienia. Wbrew zatem zarzutowi zawartemu w sprzeciwie skarżąca została prawidłowo wezwana do uzupełnienia braków formalnych zawartych w formularzu PPF i pouczona o skutkach niezastosowania się do wezwania. Pomimo tego strona zaniechała uzupełnienia braków formalnych wniosku. Przedmiotowe zarządzenie doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 13 lipca 2018 r. (potwierdzenie odbioru, k. 233). W zakreślonym siedmiodniowym terminie, który upłynął 20 lipca 2018 r. skarżąca nie uzupełniła braku formalnego wniosku. Jedocześnie wskazać należy, że bez wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia pozostawała okoliczność złożenia wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych formularza PPF. Termin na usunięcie braków formalnych wniosku ma charakter ustawowy, a więc niedopuszczalne jest jego skrócenie lub przedłużenie, gdyż możliwość taka, przewidziana w art. 84 p.p.s.a. odnosi się tylko do terminów sądowych. Wspomniany termin zaliczany jest do terminów prekluzyjnych w tym znaczeniu, że jego upływ referendarz sądowy lub sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny pozostawia wniesiony wniosek bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a. Ponadto należy zaznaczyć w sprawie nie było stosowane unormowanie art. 255 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy wzywania strony o dodatkowe informacje, jeżeli oświadczenia wymagane w formularzu zostały złożone lecz nie są one wystarczające do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona w ogóle nie złożyła bowiem wymaganych we wniosku oświadczeń, pozostawiając puste rubryki formularza. Jak stanowi art. 257 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna mieć świadomość obowiązku jego prawidłowego wypełnienia i musi wcześniej zgromadzić niezbędne go tego informacje. Mając zatem na uwadze ustalony stan faktyczny oraz treść przywołanego art. 257 p.p.s.a., stwierdzić należy, że referendarz sądowy prawidłowo orzekł o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, bowiem strona w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braków formalnych wniosku. Orzeczenie wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia.