I SA/Gd 555/23

Dnia 25 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr 2201-IOA.4105.4.2023.4 w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi

Zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2023 r. M.P. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie podatku akcyzowego. Odpis zarządzenia został doręczony w dniu 5 lipca 20123 r. (vide z.p.o. k. 51). W piśmie z dnia 14 lipca 2023 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając złożony wniosek strona podała, że w dniach od 6 do 14 lipca przebywał poza granicami Polski i z przyczyn technicznych, niezależnych od strony nie mógł wykonać przelewu bakowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej w skrócie zwanej p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy. W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa". W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu miało charakter niezawiniony. Z treści złożonego wniosku wynika, że skarżący braku swojej winy upatruje w okoliczności przebywania poza granicami kraju i niemożnością wykonania przelewu z powodu braku dostępu do Internetu. Odnosząc się do przywołanej przez stronę okoliczności, mającej w jej ocenie przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminu, Sąd w pełni aprobuje wyrażany w orzecznictwie pogląd, że wyjazd strony skarżącej za granicę nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu. Zaznaczyć należy, że należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymaga, aby przed wyjazdem podjąć odpowiednie działania gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 360/11, z dnia 16 grudnia 2015 r., II GZ 882/15). Zatem wyjeżdżając za granicę skarżący powinien podjąć działania mające na celu zabezpieczenie się przed niedochowaniem terminów sądowych. Strona należycie dbająca o swoje interesy powinna przed planowanym wyjazdem, podjąć starania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W rozpatrywanej sprawie skarżący mógł to uczynić np. poprzez zlecenie wyznaczonej osobie dokonania przelewu bankowego w jego imieniu, bądź też poprzez pozostawienie odpowiedniej ilości środków pieniężnych, w celu dokonania wpłaty gotówkowej w kasie tutejszego sądu. Powyższe stwierdzenie wydaje się o tyle uzasadnione, że skarżący osobiście odebrał przesyłkę zawierającą zobowiązanie do uiszczenia wpisu, a zatem miał świadomość konsekwencji wynikających z niedokonania tej czynności postępowania. Nie można zatem uznać za dostatecznie usprawiedliwiającą skarżącego samą okoliczność wyjazdu za granicę. Jeżeli strona wyjechała z kraju nie zabezpieczając należycie swoich interesów procesowych poprzez prawidłowe ustanowienie osoby, która wykonywałaby za nią czynności w zastępstwie, powinna liczyć się w negatywnymi tego konsekwencjami procesowymi. Z pisma skarżącego nie wynika też, ażeby jego wyjazd miał charakter nagły, tak by nie mógł on odpowiednio zabezpieczyć swoich interesów procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2019 r., II OZ 159/19). Niezależnie od powyższego Sąd ma na uwadze, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu pozwalającego uprawdopodobnić zaistnienie okoliczności, na którą strona wskazywała we wniosku. W ocenie Sądu, do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu nie wystarczy bowiem samo ogólnikowe powołanie się na okoliczność wyjazdu zagranicznego i braku możliwości wykonania przelewu, jeśli takiemu stwierdzeniu nie towarzyszy przedstawienie dowodów, które pozwalają stwierdzić, że taki stan rzeczy mógł mieć wpływ na zaniechanie podjęcia określonych czynności postępowania. W przekonaniu Sądu, brak wsparcia przedstawionej we wniosku argumentacji odpowiednimi dowodami, mogącymi choćby uprawdopodobnić, że faktycznie skarżący przebywał za granicą oraz, że nie mógł w tym czasie korzystać z bankowości elektronicznej, nie uprawnia do stwierdzenia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Odmienne zapatrywanie obligowałoby Sąd do przywrócenia uchybionego terminu już tylko z uwagi na samo złożenie wniosku i otwierałoby możliwość każdorazowego powoływania się na nieobecność w kraju, jako okoliczność eliminującą winę w niedochowaniu terminów procesowych. Uprawdopodobnienie polega na wykorzystaniu środków dowodowych w celu stworzenia większego lub mniejszego stopnia prawdopodobieństwa niedającego pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danych faktach. Nie może ono jednak opierać się wyłącznie na twierdzeniach zainteresowanego, które powinny zostać uwiarygodnione za pomocą określonych środków dowodowych. W związku z tym Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.