I SA/Gd 524/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 5 maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 maja 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej działając na podstawie art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej O.p.), po rozpatrzeniu wniosku M.K. (dalej: Skarżąca), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 grudnia 2019 r. określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2014 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona, w trybie art. 150 O.p. w dniu 16 stycznia 2020 r., a odwołanie od niej zostało wniesione w dniu 19 lutego 2020 r., z zatem po upływie 14 dniowego terminu do jego złożenia. Jednocześnie organ podał, że pismem z dnia 18 lutego 2020 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że "Uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o ile zaistniało, nastąpiło bez mojej winy. Niniejszy wniosek wraz z odwołaniem składam w terminie 7 dni od zapoznania się w dniu 17.02.2020r. z treścią decyzji. (...)w tym dniu pierwszy raz zapoznałam się z treścią decyzji. W mojej ocenie od tej daty biegnie termin do złożenia odwołania. " Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po odwołaniu się do treści art. 162 § 1 O.p., stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 grudnia 2019r., określająca wysokość zobowiązania w podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2014r w kwocie 40.191,00 zł. - została prawidłowo doręczona. Decyzja zawierała w swej treści pouczenie o trybie odwoławczym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.K. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 162 § 1 i § 2 i art. 163 § 2 O.p. 2. art. 15 zzs ust. 1 i 9 ustawy z dnia 31.03.2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r., poz, 568) - wydanie przedmiotowego postanowienia w okresie stanu epidemii nie było dopuszczalne, 3. art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że niedopuszczalne było wydanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skarżonego postanowienia, gdyż zgodnie z art. 15 zzs ust. 9 w.w. ustawy z dnia 31.03.2020r.: w okresie, o którym mowa w ust. 1, organ lub podmiot może z urzędu wydać tylko i wyłącznie decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony lub uczestnika postępowania, zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, wyrazić stanowisko albo wydać interpretację indywidualną. Wydanie innych aktów administracyjnych w obecnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne. Zaskarżone postanowienie nie mogło być także wydane przed prawomocnym stwierdzeniem, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu. Skarżąca zauważyła nadto, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego nie została jej prawidłowo doręczona - prawdopodobnie w związku z wadliwym adresowaniem korespondencji albo ze względu na błędne awizowanie przesyłki przez operatora pocztowego. W takiej sytuacji wina leży po stronie operatora pocztowego, a nie Skarżącej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym zaskarżone postanowienie, wbrew zarzutom skargi, nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Przechodząc do rozważań dotyczących meritum sprawy, na wstępie przypomnieć należy treść przepisu art. 162 § 1 O.p., z godnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 162 § 2 O.p., podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania (art. 163 § 2 O.p.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i piśmiennictwie, dominuje pogląd, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminowi, jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo powinno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Tego rodzaju postanowienie otwiera bowiem drogę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jako w ogóle mogącego osiągnąć cel, dla którego ten rodzaj wniosku został przewidziany. Umożliwia zajęcie się badaniem jego zasadności, w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie okoliczności przekroczenia terminu jako "załatwionej" postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Takie postanowienie nie stoi też w żaden sposób na przeszkodzie załatwieniu wniosku o przywrócenie terminu, także w sposób pozytywny (zob. wyroki NSA: z 5 maja 2015 r., I FSK 322/14, LEX nr 1772741; z 8 sierpnia 2012 r.: I FSK 1445/11, LEX nr 1219194; I FSK 1443/11, LEX nr 1219192; I FSK 1444/11, LEX nr 1219193, oraz I FSK 1446/11, LEX nr 1219195) (zob. Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany LEX/el. 2020 - komentarz, autor fragmentu - Pietrasz Piotr). W rozpoznawanej sprawie doszło do jednoczesnego wydania postanowień o nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu oraz o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia odwołania. Taki sposób rozstrzygnięcia nie stanowi o jakiejkolwiek wadzie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu 24 grudnia 2019 r. decyzję określającą Skarżącej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2014r w kwocie 40.191,00 zł. Decyzja ta została wysłana za pośrednictwem "A" przesyłką poleconą na wskazany przez Skarżącą adres zamieszkania, tj. S., ul. B. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, z uwagi na okoliczność "niemożności doręczenia adresatowi lub pełnoletniemu domownikowi (...)", przesyłkę (decyzję) pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej S., którą dwukrotnie awizowano w dniu 2 stycznia 2020r. oraz powtórnie w dniu 10 stycznia (pieczęć UP S.). Przesyłka nie została podjęta. Zgodnie z zapisem art. 150 § 4 O.p. organ podatkowy uznał ją za doręczoną w dniu 16 stycznia 2020 r. Wniesienie odwołania w dniu 19 lutego 2020 r. nastąpiło zatem z uchybieniem 14-dniowego terminu. We wniosku o przywrócenie terminu Skarżąca wskazała, że o ile uchybienie zaistniało, to nastąpiło bez jej winy. Jednocześnie Skarżąca nie wskazała jakichkolwiek okoliczności, które o braku jej winy miałyby by świadczyć. Dopiero w uzasadnieniu skargi podniosła, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego nie została jej prawidłowo doręczona - prawdopodobnie w związku z wadliwym adresowaniem korespondencji albo ze względu na błędne awizowanie przesyłki przez operatora pocztowego. W takiej sytuacji wina leży po stronie operatora pocztowego, a nie Skarżącej. Jednak na poparcie tej tezy również nie przedstawiła żadnych dowodów. Jak wynika z ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa i to zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i sądów administracyjnych, brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy występuje w przypadku przeszkód natury obiektywnej, niemożliwych do przezwyciężenia osobiście lub przy pomocy innych osób (np. nagła choroba). Przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej mogą być także klęska żywiołowa czy katastrofa. Zasadniczo przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 21.09.2010 r., sygn. akt I SA/Bd 571/10, wszystkie powołane wyroki dostępne są na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, przywrócenie terminu nie jest możliwe (Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 28.06.2011 r., sygn. akt II SA/Wr 296/11). A contrario - przywrócenie terminu jest możliwe wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła uniknąć nawet przy dołożeniu największego w danych warunkach wysiłku (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22.09.1998 r., sygn. akt I SA/Ka 2545/97, LEX Omega nr 62184). Spośród czterech przesłanek przywrócenia terminu odwołania, zawartych w art. 162 § 1 O.p., które muszą występować łącznie (uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku, dopełnienie czynności dla której termin był ustanowiony) niezwykle ważną i w istocie rozstrzygającą jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Sąd podziela pogląd, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, bowiem przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niespełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu, prawidłowo organ uznał, że strona nie uprawdopodobniła jednak, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W złożonym wniosku nie przedstawiła bowiem jakiejkolwiek argumentacji, która pozwoliłaby stwierdzić, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Art. 162 § O.p. nie pozostawia miejsca na inną wykładnię niż zaprezentowana przez organ w zaskarżonym postanowieniu, ponieważ przywrócenie terminu dopuszczalne jest wyłącznie w sytuacji wykazania braku winy strony. Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności wydania zaskarżonego postanowienia w okresie stanu epidemii zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 15zzs ust. 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm). w okresie, o którym mowa w ust. 1, (w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID) organ lub podmiot może z urzędu wydać odpowiednio decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony lub uczestnika postępowania/.../. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane przez Skarżącą, a więc nie z urzędu, wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Co więcej zostało zakończone postanowieniem, a nie decyzją. Przywołane ograniczenie nie miało zatem w tej sprawie zastosowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi – jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.