I SA/Gd 523/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi "S" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2023 r., nr 2201-IEE.7113.2.41.2023.EW w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako: "Dyrektor IAS", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), art. 59 § 5, art. 18, art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia S. z siedzibą w G. (dalej jako: "Skarżąca", "Spółka", "strona") na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej jako: "Naczelnik US", "organ I instancji") z dnia 31 stycznia 2023 r., którym organ I instancji umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Spółki na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 1 marca 2022 r. nr [...], [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Organ egzekucyjny działając na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 1 marca 2022 r. nr [...], [...] prowadził administracyjne postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku Spółki. W wyniku postępowania egzekucyjnego ustalono, że: Skarżąca nie prowadzi bieżącej działalności gospodarczej pod adresem: G., ul. [...] i nie posiada tam żadnych ruchomości; wpisem nr 14 z dnia 29 czerwca 2020 r. do KRS nr [...] została wpisana informacja o zawieszeniu wykonywania przez Spółkę działalności gospodarczej; Spółka nie posiada innego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, co potwierdza dodatkowo wydruk systemu e-Orus z dnia 31 stycznia 2023 r.; Skarżąca nie posiada żadnych składników majątkowych, z których można by prowadzić dalsze czynności zmierzające do wyegzekwowania dochodzonych kwot, co potwierdza notatka służbowa z dnia 29 kwietnia 2021 r.; nie dokonuje bieżącej sprzedaży towarów i usług, co potwierdza analiza danych systemu Kontrola oraz analiza danych systemu Poltax, system JPK; aktualnie Spółka nie posiada otwartych rachunków bankowych. Analiza danych WRO-system z dnia 31 stycznia 2023 r. potwierdziła, że Skarżąca nie dokonuje sprzedaży towarów i usług i stan braku sprzedaży trwa od wielu miesięcy; strona nie posiada żadnego pojazdu samochodowego, co wynika z danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z dnia 15 grudnia 2022 r.; Skarżąca nie posiada nieruchomości, co wynika z treści informacji z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych z dnia 15 grudnia 2022 r.; ostatnie sprawozdanie finansowe za rok 2019 do KRS nr [...] Spółka złożyła w dniu 9 lipca 2020 r. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest bezcelowe i wobec braku efektywności zastosowanych środków egzekucyjnych oraz mając na uwadze, iż Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ustalono majątku, do którego można skierować skuteczne środki egzekucyjne, wydał postanowienie z dnia 31 stycznia 2023 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik US wskazał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, gdy w jego toku wyegzekwowanie należności od zobowiązanego nie jest możliwe, nie oznacza to zwolnienia zobowiązanego od ciążącego na nim obowiązku, gdyż postępowanie egzekucyjne umorzone z przyczyn określonych w art. 59 § 2 u.p.e.a. można ponownie wszcząć, gdy zostanie ujawniony majątek zobowiązanego przewyższający kwotę wydatków egzekucyjnych. Od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła zażalenie, zaś postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2023 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 1 marca 2022 r. nr [...], [...] zaistniała przesłanka jego umorzenia, wskazana w art. 59 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności zmierzających do ustalenia źródeł dochodu i składników majątku zobowiązanej Spółki, z których mogłaby być prowadzona egzekucja. Zdaniem Dyrektora IAS, zgromadzony przez organ I instancji materiał potwierdza, że okoliczności ustalonego stanu majątkowego Spółki uzasadniały podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika bowiem, że Spółka nie posiada ruchomości bądź składników majątkowych, z których można by prowadzić dalsze czynności egzekucyjne. Organ II instancji podzielił stanowisko Naczelnika US, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka nie posiada majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie egzekucji i uzyskanie środków, które przewyższyłyby koszty egzekucyjne. Końcowo Dyrektor IAS zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, że w związku z wszczętym i niezakończonym dochodzeniem karnym w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 k.k.s., należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. W związku z powyższym, bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r. uległ zawieszeniu z dniem 15 listopada 2020 r. (z momentem wszczęcia postępowania karno-skarbowego) na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: "O.p."). Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie orzeczeń organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., 2. art. 59 § 4 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a., 3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., 4. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że postanowienie Dyrektora IAS zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości postanowienia Naczelnika US i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżąca twierdzi, że postanowienia organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 59 § 4 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a., doszło bowiem do ich nieprawidłowego zastosowania, gdyż umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie odpowiednich tytułów wykonawczych powinno nastąpić z innych przyczyn, tj. ze względu na przedawnienie zobowiązań podatkowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji umarzające postępowanie egzekucyjne. Stosownie do art. 59 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawiera informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 zdanie pierwsze. Tytułem wprowadzenia przypomnieć należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej ma miejsce wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny obciąża obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Jak stanowi art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Przy czym Sąd zauważa, że jedynym warunkiem skorzystania z przewidzianego w art. 59 § 2 u.p.e.a. uznania jest stwierdzenie, że w dacie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, brak jest możliwości uzyskania danych kwot - tak w chwili obecnej jak i - z uwagi na przyczyny takiej niemożności - w dającej się widzieć przyszłości. Zgodnie z kolei z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt III FSK 2489/21, wyrażono pogląd, iż nie jest trafne oczekiwanie, że organ I instancji, a w ślad za nim Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, stosownie do art. 59 § 2 u.p.e.a. powinien sporządzać i prezentować zobowiązanemu kalkulację, z której wynikałoby, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wystarczające jest natomiast wykazanie tej okoliczności w jakikolwiek sposób i wyjawienie argumentacji w uzasadnieniu postanowienia wydanego w sprawie. W świetle postanowień art. 59 § 2 u.p.e.a. to organowi egzekucyjnemu pozostawiono swobodę prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania. Co więcej to organowi egzekucyjnemu ustawa pozostawiła ocenę "perspektyw" wszczętego z inicjatywy wierzyciela postępowania egzekucyjnego i wybór: prowadzenie egzekucji lub umorzenie postępowania. Zaakcentowania wymaga to, że użycie przez ustawodawcę w art. 59 § 2 u.p.e.a. zwrotu "może być umorzone" oznacza, iż po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale tylko uprawnienie do jego umorzenia, którego warunkiem jest stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Należy zaznaczyć, że w toku postępowania egzekucyjnego mogą wystąpić przeszkody uniemożliwiające osiągnięcie podstawowego celu. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest niekiedy brak majątku zobowiązanego, z którego mogłaby być prowadzone skuteczna egzekucja. W takich przypadkach ustawodawca przewidział możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Na mocy tego przepisu organ jest zobligowany do umorzenia postępowania egzekucyjnego zawsze wtedy, gdy ustali, że zobowiązany nie posiada majątku gwarantującego efektywne przeprowadzenie egzekucji. Tym samym, ustalenie, że egzekucja należności pieniężnej będzie bezcelowa, tj. koszty egzekucyjne byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania, powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki umożliwiające umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności zmierzających do ustalenia źródła dochodu i składników majątku zobowiązanej Spółki, z których mogłaby być prowadzona egzekucja. Okolicznościami potwierdzającymi wypełnienie znamionek przesłanki określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. są informacje uzyskane przez organ I instancji, z których wynika, że Spółka nie posiada ruchomości bądź składników majątkowych, z których można by prowadzić dalsze czynności egzekucyjne. Skarżąca nie posiada również otwartych rachunków bankowych ani żadnych pojazdów samochodowych. Ponadto Spółka nie figuruje jako właściciel nieruchomości w Księgach Wieczystych. Nie ujawniono również, by strona posiadała prawa własności przemysłowej podlegające egzekucji. Dodatkowo Spółka nie prowadzi bieżącej działalności gospodarczej, o czym świadczy informacja o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej wpisana w KRS Spółki, a także brak dokonywania bieżącej sprzedaży towarów i usług. Ostatnie sprawozdanie finansowe Spółki zostało złożone dnia 9 lipca 2020 r., co wynika z KRS. Wszystkie te informacje zostały pozyskane przez Naczelnika US z właściwych do tego systemów. W ocenie Sądu powyższe jednoznacznie wskazuje, że Skarżąca nie posiada majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie egzekucji i uzyskanie środków, które przewyższyłyby koszty egzekucyjne. Tym samym została wypełniona przesłanka z art. 59 § 2 u.p.e.a. uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego. W skardze skierowanej do tut. Sądu Skarżąca wskazała, że postanowienia organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 59 § 4 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a., doszło bowiem do ich nieprawidłowego zastosowania, gdyż umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie odpowiednich tytułów wykonawczych powinno nastąpić z innych przyczyn, tzn. ze względu na przedawnienie zobowiązań podatkowych. W ocenie Sądu powyższy zarzut jest niezasadny, bowiem z akt sprawy wynika, że należności objęte tytułami wykonawczymi z dnia 1 marca 2020 r. nr [...], [...] nie uległy przedawnieniu. W związku z wszczętym i niezakończonym dochodzeniem karnym w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 k.k.s., o czym strona została powiadomiona zawiadomieniem z dnia 17 listopada 2020 r., bieg terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r. uległ zawieszeniu z dniem 15 listopada 2020 r. (z momentem wszczęcia postępowania karno-skarbowego) na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu w powyższym zakresie. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę nie dopatrzył się również naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W ocenie Sądu, organy obu instancji działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w sposób budzący zaufanie, dokładając należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego, zapewniając stronie czynny udział w każdym stadium postępowania. Dokonano oceny znaczenia i wartości zebranych dowodów, oceniając je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Dokonana przez organy odmienna ocena dowodów znajdujących się w aktach sprawy nie stanowi naruszenia obowiązującego w tym zakresie prawa. To, że treść kwestionowanego zażaleniem postanowienia nie odpowiada oczekiwaniom strony, w żaden sposób nie narusza ani zasady legalizmu, ani zasady pogłębiania zaufania do organów czy też zasady prawdy obiektywnej. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni. Natomiast sam fakt, że wnioski organu orzekającego wynikające z zebranego materiału dowodowego są odmienne od oczekiwań strony, nie stanowi o naruszeniu przepisów wskazanych we wniesionym środku odwoławczym. Stosownie do art. 124 § 1 k.p.a., postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Natomiast § 2 tego przepisu stanowi, że postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie Wbrew zarzutom skargi, postanowienie zarówno organu I, jak i II instancji, zawiera wszystkie składniki struktury postanowienia administracyjnego, wymienione w powyższym przepisie, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne. Sąd nie dopatrzył się wskazywanych w skardze wad kwestionowanych orzeczeń. Reasumując, organ egzekucyjny rozpoznający przedmiotową sprawę, po dokonaniu dogłębnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prawidłowo zastosował przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącej. Tym samym, nie został naruszony przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ organ odwoławczy zasadnie postanowił o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji. Pozostałe zarzuty skargi nie miały wpływu na wynik kontrolowanej sprawy. Jedynie na marginesie zauważyć, że wskazywana przez Skarżącą skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r. została przez tut. Sąd odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 5 września 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 336/22. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.