I SA/Gd 488/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF, którego braki uzupełniono w dniu 26 lipca 2018 r. (data stempla pocztowego), skarżący D. D. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), wynika, że nie uzyskuje on żadnych dochodów, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z małżonką, która również nie uzyskuje dochodów, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych ani wierzytelności, jego majątek stanowi samochód (rok produkcji 1999) o wartości powyżej 5.000 zł, nie posiada zobowiązań finansowych ani nie ponosi żadnych stałych wydatków. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 7 sierpnia 2018 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę zeznań podatkowych za rok 2017 lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy, a w przypadku ich nieskładania przez małżonków za ww. rok – stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – jasnego wskazania przez wnioskodawcę, z jakich środków ponosi konieczne koszty utrzymania (jak chociażby wyżywienie i opłaty za media), c) wskazania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do lokalu, w którym zamieszkuje, oraz wyjaśnienia, czy zamieszkuje go wspólnie z innymi osobami, a jeśli tak – w jakiej części ponoszą one koszty eksploatacji i utrzymania zajmowanego lokalu, d) oświadczenia przez wnioskodawcę, z jakich środków pokrywa koszty zastępstwa prawnego z wyboru w niniejszej sprawie, e) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że wnioskodawca oraz jego małżonka posiadają obecnie status osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, f) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, g) oświadczenia wnioskodawcy, czy on lub jego małżonka otrzymali w 2018 r. świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak – podania form i wysokości tej pomocy wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, jeżeli nie – wskazania, czy o taką pomoc się ubiegali, a jeśli tak – przedłożenia odpisów decyzji odmownych w tym przedmiocie, h) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę lub jego małżonkę kosztów utrzymania (opłat za media), i) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie majątku jego małżonki, w szczególności wskazania posiadanych przez nią nieruchomości, wierzytelności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł oraz wysokości posiadanych oszczędności. Wnioskodawca został też poinformowany, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki tylko w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie, jak również o tym że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono profesjonalnemu pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 24 sierpnia 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 50). W odpowiedzi skarżący zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów źródłowych. Zarządzeniem z dnia 4 września 2018 r. referendarz sądowy przedłużył wnioskowany termin o 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia (co nastąpiło w dniu 21 września 2018 r. – dowód: potwierdzenie odbioru, k. 55), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.