I SA/Gd 444/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. K. i K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2025 r., nr 2201-IEE.7192.2.78.2025.DW w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18, art. 59 § 1 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej "u.p.e.a.") oraz art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia A. i K. K. (dalej "Skarżący") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Słupsku (dalej "Naczelnik US") z dnia 20 lutego 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: 2.1. Organ egzekucyjny - Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżących, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bytowie: czterech z dnia 16 marca 2017 r. oraz jednego z dnia 21 kwietnia 2017 r., obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010, 2011 i 2012 r. Organ egzekucyjny dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, w tym zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, zajęć wynagrodzenia za pracę, zajęć innej wierzytelności pieniężnej (nadpłaty z PIT-37). Organ kilkukrotnie udzielał Skarżącym informacji co do stanu postępowań egzekucyjnych i przedstawiał aktualny wykaz zadłużenia. Pismem z 30 października 2024 r. Skarżący wnieśli o umorzenie postępowań egzekucyjnych oraz o wstrzymanie wszystkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia wniosku o umorzenie. 2.2. Naczelnik US postanowieniem z dnia 20 lutego 2025 r., sprostowanym 10 marca 2025 r., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 16 marca 2017 r. oraz z 21 kwietnia 2017 r., gdyż jest ono zasadne i obejmuje należności, które nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2025 r., sprostowanym 10 marca 2025 r., Naczelnik US odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. 2.3. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Skarżących, Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych z 16 marca 2017 r. i z 21 kwietnia 2017 r. należności z tyt. podatku dochodowego od osób fizycznych za okres 2010, 2011 i 2012 rok - nie uległy przedawnieniu. Organ egzekucyjny właściwie zatem stwierdził, iż nie występują przesłanki skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Organ wskazał, że podstawowy 5-letni termin przedawnienia dochodzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010, 2011 i 2012 rok, upływałby odpowiednio z końcem 2016, 2017 i 2018 roku. Jednakże, co wynika z akt sprawy, przed upływem tego terminu w sprawie zaistniały okoliczności modyfikujące jego bieg. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bytowie postanowieniem z dnia 18 listopada 2016 r. wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe tj. m.in. w sprawie podania nieprawdziwych, zaniżonych kwot przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej w zeznaniach PIT-36 za lata 2010-2013. Zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z dniem 18 listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bytowie doręczył pełnomocnikowi - doradcy podatkowemu 19 grudnia 2016 r. Co prawda, Sąd Rejonowy w Bytowie II Wydział Karny 6 lipca 2023 r. wydał w sprawie sygn. akt [...] wyrok, jednakże orzeczenie to nie uzyskało waloru prawomocności. Zatem zawieszenie biegu terminu przedawnienia zaległości objętych ww. tytułami wykonawczymi trwa nadal, a co za tym idzie zaległości te nie uległy przedawnieniu. Odnosząc się do kwestionowanego istnienia zobowiązań podatkowych organ wskazał, że ww. tytuły wykonawcze zostały wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bytowie, a podstawę wystawienia tych tytułów stanowią decyzje ostateczne. Organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy nie mogą podważać prawidłowości orzeczeń, a tym samym odnosić się do materiału dowodowego, na podstawie którego wydane zostały decyzje określające zobowiązania podatkowe. Powołany fakt złożenia wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. zostało zakończone wskutek wyegzekwowania zaległości w 2019 roku. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenie postępowań egzekucyjnych, a także zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie: a) przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie: - art. 59 § 1 pkt 2, 3 i 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. (w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie u.p.e.a. oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2019 r. poz. 2070); - art. 124 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.; b) przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, tj. art. 70 § 1, § 4, § 6 pkt 1 i § 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej "O.p.") poprzez niewłaściwe zastosowanie. 4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Badając rozpoznawaną sprawę, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. 5.3. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest kontrola zgodności z prawem postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego uregulowane zostały w art. 59 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 powyższego przepisu w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. (z uwagi na treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw Dz.U. z 2019 r. poz. 2070), postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest bowiem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Skarżący wnieśli o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 O.p. ze względu na przedawnienie należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Upływ terminu przedawnienia egzekwowanej należności jest jedną z przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny. Przyczyną wygaśnięcia obowiązku jest w takiej sytuacji przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu (zob. wyrok NSA z 4 września 2018 r., sygn. akt II FSK 141/18, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Nietrafne jest stanowisko Skarżących, że obowiązek wynikający z ww. tytułów wykonawczych przedawnił się. Jak wskazał organ, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bytowie postanowieniem z dnia 18 listopada 2016 r. wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe tj. m.in. w sprawie podania nieprawdziwych, zaniżonych kwot przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej w zeznaniach PIT-36 za lata 2010-2013. Zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z dniem 18 listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Bytowie doręczył Skarżącemu 2 grudnia 2016 r., a jego pełnomocnikowi - 19 grudnia 2016 r. Wydany przez Sąd Rejonowy w Bytowie II Wydział Karny wyrok z dnia 6 lipca 2023 r. sygn. akt [...] wyrok, nie jest prawomocny. Zatem zawieszenie biegu terminu przedawnienia zaległości objętych ww. tytułami wykonawczymi trwa nadal, a co za tym idzie zaległości te nie uległy przedawnieniu. Jednocześnie bezpodstawne są podnoszone w skardze argumenty w przedmiocie instrumentalności wszczęcia postępowania karno-skarbowego skoro doprowadziło ono do wniesienia przez organ aktu oskarżenia i wydania wyroku przez właściwy sąd, tym samym doszło do realizacji celu, dla którego wszczęto to postępowanie. W związku z powyższym bezpodstawne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 70 § 1 i § 6 pkt 1 O.p. Nie doszło również do naruszenia art. 70 § 4 O.p. bowiem organy nie powoływały się na przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, lecz jego zawieszenie. Na marginesie Sąd wskazuje, że podniesiona przez Skarżących argumentacja dotycząca prawidłowości i zasadności prowadzenia postępowania karno-skarbowego wykracza poza granice sprawy, do której rozpoznania uprawniony jest w wyniku wniesienia w niniejszej sprawie skargi na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie jest również przedmiotem rozpatrywanej sprawy kwestia zupełności udzielonych przez organ odpowiedzi na wystosowane przez Skarżących zapytania dotyczące stanu prowadzonych egzekucji i rozliczeń. Odnosząc się do wskazanej w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przesłanki umorzenia postepowania egzekucyjnego w postaci określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu, Sąd stwierdza, że nie doszło do jej ziszczenia się. Skarżący nie wskazali na żadne niezgodności w tym zakresie, a jedynie na wady postępowania dowodowego, którymi – ich zdaniem – obarczone są postępowania podatkowe zakończone decyzjami stanowiącymi podstawę wystawionych tytułów wykonawczych. Jak słusznie wskazał Dyrektor IAS, podstawę wystawienia przedmiotowych tytułów stanowią decyzje ostateczne, których prawidłowości nie mogą podważać ani organ egzekucyjny, ani organ odwoławczy. Tym samym niemożliwe było odniesienie się do materiału dowodowego, na podstawie którego wydane zostały decyzje określające zobowiązania podatkowe. Nieskuteczny jest również podniesiony w skardze zarzut braku odniesienia się do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w zakresie zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za lata 2010-2013, bowiem Naczelnik US w swoim postanowieniu wprost wskazał, że postępowania egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bytowie z tytułu podatku od towarów i usług zostały umorzone postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2023 r. Zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 O.p. Skarżący nie wskazali, w czym upatrują powyższej nieprawidłowości. Irrelewantny dla oceny prawidłowości rozpatrzenia przez organy wniosku Skarżących o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest fakt wystąpienia przez nich z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości podatkowych, okoliczność dokonania przez nich spłaty części zadłużenia, jak też wola Skarżących spłaty wszystkich swoich zobowiązań podatkowych. Bez wpływu na możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego pozostaje również fakt wszczęcia i toczenia się postępowania wznowieniowego w odniesieniu do stanowiących podstawę wystawionych tytułów wykonawczych decyzji administracyjnych. Oceniając w świetle powyższego prawidłowość zaskarżonych postanowień o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w kontekście stosowania art. 59 § 1 u.p.e.a. Sąd stwierdza, że organy nie naruszyły przepisów prawa. Słusznie przyjął Naczelnik US, a za nim Dyrektor IAS, że w sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienia nie zawierają wad prawnych, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organy zgromadziły wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonały prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, którą następnie poddały prawidłowej subsumpcji pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Zaskarżone postanowienia zawierają wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy, zaś ich uzasadnienia faktyczne wskazują fakty, które organy uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, a uzasadnienia prawne zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym nie znalazły aprobaty Sądu zarzuty dotyczące naruszenia prawa przez organy. 5.4. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.