I SA/Gd 431/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 13 lipca 2021 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 roku stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.

Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2020 r. (data wpływu do organu) J. L. (dalej: płatnik lub Skarżący) wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. (dalej: ZUS) o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące marzec 2020 r., kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. w oparciu o pomoc udzielaną przedsiębiorcom na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 374 ze zm.), dalej jako ustawa o COVID. Decyzją z dnia 20 lipca 2020 r. ZUS odmówił płatnikowi prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych za maj 2020 r. uzasadniając rozstrzygnięcie okolicznością niezłożenia przez płatnika składek dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r., a co stanowiło ustawowy wymóg warunkujący nabycie prawa do zwolnienia. Decyzją z dnia 31 grudnia 2020 r. wydaną wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. W uzasadnieniu ZUS powołał art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID, podkreślając, że płatnik składek nie złożył wymaganej deklaracji rozliczeniowej w terminie wskazanym poprzez ustawodawcę, przy czym nie był zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej. Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając naruszenie: a) art. 31 zq ust. 1 i 3 ustawy COVID z dnia 2 marca 2020 roku poprzez stwierdzenie, że jako płatnik nie był zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej, b) art. 31 zo ustawy COVID z dnia 2 marca 2020 roku, poprzez stwierdzenie, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 roku. Skarżący wniósł o zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że w styczniu 2020 r. skorzystał z tzw. "małego ZUS-u" na zasadach obowiązujących o wysokości dochodu z roku 2019. Z uwagi na utratę zamówień z powodu pandemii, złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres marzec 2020, kwiecień 2020 i maj 2020 r. Pomimo złożenia wniosku już na początku kwietnia 2020 roku, długo nie otrzymywał decyzji. Dlatego jeszcze w czerwcu 2020 r. osobiście złożył zapytanie w Inspektoracie ZUS, dlaczego nie otrzymał decyzji na złożony wniosek. Został poinformowany, że z uwagi na bardzo dużą ilość wniosków występują opóźnienia, ale nie ma się co martwić, że to jest tylko kwestia czasu. Pracownik ZUS nie widział na koncie strony w ZUS nic niepokojącego. Od miesiąca czerwca 2020 r. do lipca 2020 r. Skarżący ponownie zaczął opłacać należności z tytułu składek zgodnie ze złożoną deklaracją z miesiącu styczniu 2020 r. Skarżący dalej wskazał, że na początku września 2020 r. został poinformowany telefonicznie przez pracownika ZUS, że w związku ze zmianą przepisów od 1 lutego 2020 r. na tzw. "mały ZUS plus", Skarżący musi dokonać ponownego przeliczenia podstawy wymiaru składek, złożyć deklarację ZUS P DRA cz. II z nr 40 (co uczynił dnia 7 września 2020 r.) oraz dokonać złożenia deklaracji ZUS DRA za miesiące od lutego 2020 r. do sierpnia 2020 r. z nr 01 za każdy miesiąc, gdyż system "widzi" wpłaty, a nie "widzi" ich połączenia z deklaracją. Po ponownym przeliczeniu dochodu za 2019 r. wg nowych zasad podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne uległa obniżeniu z podstawy 2189,60 na 1134,51 zł. Skarżący podkreślił, że nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji dokonania zmian w dokumentach rozliczeniowych a ponadto powołując się na art. 47 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zauważył że należy do płatników, którzy nie mają obowiązku comiesięcznego składania deklaracji rozliczeniowych. W konsekwencji ZUS powinien wziąć pod uwagę tę regulację prawną, która w kontekście wyjątków z art. 31 zq ust. 1 i 3 ustawy COVID oznacza, że w przypadku przedsiębiorców opłacających składki sami za siebie, złożenie deklaracji rozliczeniowych nie stanowi warunku do przyznania zwolnienia ze składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 roku. ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Aktem poddanym kontroli sądowej jest decyzja ZUS z dnia 31 grudnia 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia 20 lipca 2020 r., którą odmówiono Skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za maj 2020 r., z uwagi na brak złożenia deklaracji rozliczeniowej za ww. miesiąc w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. Z akt sprawy wynika, ze ww. decyzję z dnia 20 lipca 2020 r. o nr [...] wysłano Skarżącemu na adres: ul. [...] (k. 3 akt administracyjnych). Poczta zwróciła powyższą decyzję z adnotacją "adresat nieznany" (k. 3 akt administracyjnych). Tymczasem we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r., Skarżący wskazał adres: [...] (k. 2 akt administracyjnych). We wniosku z dnia 15 września 2020 r. o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec- maj 2020 r., Skarżący wskazał: - [...] (k. 6 akt administracyjnych). Z powyższego wynika w sposób niebudzący wątpliwości Sądu, że Skarżący nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy za miesiąc maj 2020 r. (decyzja z dnia 20 lipca 2020 r. nie została mu doręczona) a mimo to, ZUS wydał w dniu 31 grudnia 2020 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji- wskazując "4 września 2020 r."- jako datę jej wydania, podczas gdy decyzja za miesiąc maj 2020 r. została wydana już w dniu 20 lipca 2020 r. (k. 5 akt administracyjnych). Prawidłowo jedynie ZUS podał nr decyzji pierwszoinstancyjnej: [...]). Skoro nie było wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy za miesiąc maj 2020 r., brak było podstaw prawnych do wydania zaskarżonej do Sądu decyzji. Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.