I SA/Gd 394/20

Dnia 18 maja 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2020 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku V.P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 rok postanawia: odmówić przywrócenia terminu

W piśmie z dnia 20 marca 2020 r. W.P. reprezentowana przez pełnomocnika złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2020 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 rok. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik powołał się na ograniczenia w pracy urzędów i w swobodzie przemieszczania z uwagi na ogłoszony stan epidemii. Ta sytuacja, w ocenie pełnomocnika, uniemożliwiła stronie terminowe wniesienie skargi do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). Podkreślenia wymaga, że mówiąc o winie przy uchybieniu terminu, należy wskazać, iż zakres tego pojęcia obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez danego uczestnika postępowania do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do złożenia skargi miało charakter niezawiniony. Wniosek o przywrócenie terminu został oparty na stwierdzeniu, że uchybienie terminowi było następstwem wprowadzonych ograniczeń w pracy urzędów państwach oraz obowiązkiu pozostania w domu w celu zapobieżenia rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2. W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, że termin do wniesienia skargi upływał w dniu 18 marca 2020 roku, albowiem decyzja organu odwoławczego została doręczona pełnomocnikowi w dniu 17 lutego 2020 roku. Sąd wskazuje, że wprawdzie w dacie, w której upływał termin do złożenia skargi do sądu administracyjnego wskazywano na potrzebę pozostawania w miejscu zamieszkania i ograniczenia kontaktów międzyludzkich, to jednak nie obowiązywały jeszcze unormowania prawne, które wprowadzały obostrzenia i zakazy związane z przemieszczeniem się po terytorium kraju. Stan epidemii ogłoszony został na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz 491). Rozporządzenie to wprowadziło pewne ograniczenia w zakresie przemieszczania się, niemniej jednak dotyczyły one przemieszczania się w związku z przekroczeniem granicy. Zakazy dotyczące przemieszczania się na terytorium kraju wprowadzone zostały natomiast Rozporządzaniem Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 poz. 566), które weszło w życie w dniu ogłoszenia, a zatem już po dniu, w którym pełnomocnik strony nadał przesyłką poleconą skargę i wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Z powyższego wynika, że wszelkie ograniczenia w przemieszczaniu się po terytorium kraju, na które powołuje się pełnomocnik, zostały formalnie wprowadzone już po dacie, w której upływał termin złożenia skargi do sądu administracyjnego. Wprawdzie zgodzić należy się, że istniały zalecenia władz państwowych, aby ograniczyć przemieszczanie się, niemniej jednak istniejący ówcześnie stan nie wyłączał w sposób całkowity możliwości wychodzenia z domu. Istniała zatem możliwość, aby przesyłka zawierająca skargę została przez pełnomocnika strony nadana w terminie. Sąd zwraca przy tym uwagę, że pełnomocnik strony, pomimo wprowadzonego w dniu 20 marca 2020 r. stanu epidemii był jednak w stanie nadać przesyłkę poleconą zawierającą skargę, czyniąc to w Urzędzie Pocztowym Bielsko-Biała 1, znajdującym się w przy ul. 1 Maja 2, który to urząd oddalony jest od miejsca zamieszkania pełnomocnika o około 10 km (według informacji podawanej na stronie Google maps). Istniejący stan epidemii nie uniemożliwił zatem pełnomocnikowi podjęcia czynności procesowej. Z powyższego wynika, że pomimo istniejących ograniczeń pełnomocnik strony miał jednak możliwość nadania przesyłki listem poleconym, a zatem w ocenie Sądu nie istniały przeszkody, które całkowicie uniemożliwiały terminowe dokonanie czynności postępowania. Sytuacja mogłaby zostać oceniona odmiennie wówczas, gdyby wykazane zostało przez pełnomocnika, że nie mógł dokonać czynności w terminie z uwagi na pozostawanie w odosobnieniu spowodowanym zarażaniem lub podejrzeniem zarażenia chorobą SARS-CoV-2. Takich okoliczności pełnomocnik jednak nie uprawdopodobnił. Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że nie zostały uprawdopodobnione okoliczności świadczące o braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.