I SA/Gd 359/20

Dnia 24 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek postanawia: odmówić przywrócenia terminu

T.K. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Uzasadniając złożony wniosek skarżący podał, że nie została mu doręczona korespondencja z sądu. Jednocześnie wskazał, ze nie miał możliwości wyjaśnienia na poczcie okoliczności niedoręczania przesyłki. Składający wniosek stwierdził przy tym, że w dniu, w którym rzekomo podjęto próbę doręczenia przesyłki, w wszyscy domownicy byli obecni w mieszkaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi miało charakter niezawiniony. Wnioskodawca uzasadniając brak swojej winy wskazał na brak informacji o tym, że z sądu zostało przesłana jakakolwiek korespondencja. To w konsekwencji miało powodować uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd wskazuje, że argument o niedoręczeniu przesyłki czy też o niepowiadomieniu o jej nadejściu mógłby zostać uwzględniony, gdyby skarżący w jakikolwiek sposób uprawdopodobnił, że taka okoliczność miała miejsce. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia skarżącego, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 651/10, z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I FZ 292/12 oraz z dnia 6 grudnia 2017 r., I GZ 204/17). W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone czy to w skrzynce pocztowej czy na drzwiach mieszkania adresata. W informacji jakie można odczytać ze znajdującej się w aktach koperty oraz zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki za nieuprawdopodobnione należy uznać twierdzenie, że do skarżącego nie dotarła wysłana z sądu korespondencja, zawierająca wezwanie do uzupełniania braków formalnych skargi. Sąd stwierdza, że przesyłka została nadana na właściwy adres zamieszkania skarżącego. Zachowane zostały również wymogi doręczenia przesyłki w trybie art. 73 p.p.s.a. tj. dwukrotnie pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki – pierwsze w dniu 11 maja 2020 r., a drugie w dniu 19 maja 2020 r. Awizo zostało przy tym pozostawione, jak wynika z informacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, w drzwiach adresata. W konsekwencji przesyłka zawierająca zarządzenie wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi została uznana za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 25 maja 2020 r. W myśl zaś tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu. Ustawodawca w cytowanym przepisie ustanowił domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie to może być jednak obalone. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z przepisami prawa mimo, że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Okoliczności takich strona składająca wniosek jednak nie wykazała a jej twierdzeniom o niedostarczeniu przesyłki z sądu przeczy treść zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki. Z całą pewnością obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o jednostronne oświadczenie strony w zakresie złego funkcjonowania instytucji doręczającej, tj. Poczty Polskiej (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku jej winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.