I SA/Gd 344/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 11 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi L.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 kwietnia 2026 r., nr 2201-IEE.7192.2.92.2026.WK w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych uchyla zaskarżone postanowienie .

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej "K.p.a."), art. 17 § 1, art. 18, art. 64f § 1-3, art. 64e § 4-8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 268 ze zm., dalej "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia L.S. (dalej "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku (dalej "ZUS") z dnia 17 lutego 2026 r. odmawiające rozłożenia na raty zapłaty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: 2.1. ZUS działając jako organ egzekucyjny na podstawie 42 wystawionych tytułów wykonawczych (o numerach wskazanych w rozstrzygnięciu organu) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego. W związku z prowadzonym postępowaniem powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 5.204,79 zł. Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2025 r. Skarżący zwrócił się o rozłożenie na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych w wysokości po 40,00 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r. ZUS odmówił Skarżącemu rozłożenia na raty zapłaty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 5.331,39 zł przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 22 maja 2025 r. Dyrektor IAS uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2025 r. ZUS odmówił Skarżącemu rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie 5.204,79 zł. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2025 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy ww. postanowienie ZUS. Wyniku wywiedzionej przez Skarżącego skargi, wyrokiem z dnia 13 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 720/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS oraz poprzedzające je postanowienie ZUS. Sąd wskazał, że organ zaniechał rozważań w zakresie zaistnienia przesłanek rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych tj.: względów społecznych lub gospodarczych. Ponadto organ nie ustalił skutków ekonomicznych, jakie wystąpią dla wnioskodawcy w przypadku realizacji zadłużenia bez rozłożenia należności na raty. Skutkiem czego organ nie dokonał stosownej oceny pod kątem wypełnienia przesłanek określonych w art. 64 f § 1 u.p.e.a. (pełna treść ww. orzeczenia, jak i wszystkich innych przywołanych w uzasadnieniu dostępna w CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). 2.2. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, postanowieniem z dnia 17 lutego 2026 r. ZUS odmówił Skarżącemu rozłożenia na raty zapłaty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie 5.204,79 zł przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. 2.3. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Skarżącego, postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2026 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS wypełnił w całości zalecenia sądu. Niedostarczenie przez Skarżącego żądanych przez organ egzekucyjny dokumentów uniemożliwiło ZUS przeprowadzanie rzetelnej oceny sytuacji rodzinnej i materialnej Skarżącego. W toku postępowania Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji, która nosi znamiona zaistnienia nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności, które uniemożliwiłyby uregulowanie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Skarżący nie wykazał również, że ze względu na stan majątkowy, rodzinny, spłata należności z tytułu kosztów egzekucyjnych pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ wskazał, że na dzień wpływu wniosku Skarżący posiadał z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne za okres: 04-12/2011, 9/2012, 11/2020, 07,09-10/2021, składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 2/2011-8/2011, 12/2011, 04,08/2012, 10/2020, 02/2021, 06/2021, 09,10/2021, 11/2022, składki na FG i FGŚP za okres 06,10/2009, 02/2010, 02-08/2011, 12/2011, 04,08/2012, 11/2020. Zaległości te powstały w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą oraz faktem niespełniania obowiązków wynikających z przepisów prawa. Organ dokonał gruntownej analizy w zakresie przychodów i wydatków Skarżącego i ustalił jego sytuację materialną, w tym prowadzenia dwuosobowego gospodarstwa domowego. ZUS stwierdził, że Skarżący nie pracuje zawodowo, pobiera emeryturę w wysokości 1331,03 zł netto, nie posiada innych źródeł dochodu, nie posiada majątku. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (której miesięczny dochód wynosi 1700 zł netto) oraz dorosłą córką, która nie uzyskuje dochodu. Skarżący ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem tj.: z tytułu opłat miesięcznych 460 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych 300 zł, koszty związane z leczeniem 200 zł, inne wydatki 200 zł. Poza zobowiązaniami wobec ZUS oświadczył, że prowadzona jest egzekucja przez komornika. Skarżący oświadczył, że przeszedł zawał serca w 2017 roku. Organ wskazał również na to, że w sprawie nie doszło do podpisania umowy o rozłożenie tych zobowiązań na raty, niecelowym byłaby zatem spłata w ratach tylko kosztów egzekucyjnych, kiedy nadal toczyła by się egzekucja wobec Skarżącego. Organ wskazał również na aspekt gospodarczy sprawy. Koszty egzekucyjne powstały w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, które było konsekwencją niewywiązywania się przez Skarżącego z obowiązku opłacania składek. ZUS stwierdził, że przyznanie ulgi w takiej sytuacji, gdy brak jest obiektywnie uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych, prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania Skarżącego kosztem interesu publicznego i naruszyłoby zasadę równego traktowania podmiotów znajdujących się w porównywalnej sytuacji. Zatem względy społeczne wymagają, aby zobowiązania w opłacaniu kosztów egzekucyjnych były zrealizowane. Organ wskazał, że w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej Skarżący nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia (na koncie płatnika figuruje zadłużenie za okres 2009-2022 r.). Skarżący wielokrotnie występował z wnioskami o udzielenie ulgi, które nie doprowadziły do spłaty posiadanych zaległości. Jak wskazał organ pierwszej instancji od 2019 r. Skarżący składał wnioski o udzielenie ulgi, które rozpatrywane były pozytywnie. Trzykrotnie Skarżący zawarł umowę na ratalną spłatę zadłużenia z tytułu składek oraz miał zawarte trzy układy na ratalną spłatę kosztów egzekucyjnych. Czterokrotnie podpisano ze Skarżącym umowy o odroczenie terminu płatności bieżących składek. Skarżący nie wywiązywał się z udzielonych ulg. Ponadto przez cały okres prowadzenia działalności Skarżący dokonał tylko trzech dobrowolnych wpłat na rachunek składkowy ZUS po 150 zł. Tym samym ZUS uznał, że na podstawie dotychczasowej współpracy udzielane Skarżącemu wsparcie nie spełniało swojej roli. Jedynie obecnie prowadzona wobec Skarżącego egzekucja do świadczenia emerytalno-rentowego jest skuteczna i przyczynia się do szybszego odzyskania należności, niż w zaproponowanych przez Skarżącego ratach. Do egzekucji nastąpił zbieg z Komornikiem Sądowym. Z tego tytułu ZUS otrzymuje wpłaty egzekucyjne od Komornika Sądowego w kwocie 214,34 zł. Tym samym udzielenie układu ratalnego nie wstrzyma prowadzonej egzekucji i nie było by ani dla ZUS ani dla Skarżącego korzystne, ponieważ środki potrącane z emerytury trafiałyby w całości do pozostałych wierzycieli, a Skarżący byłby zobowiązany do spłacenia rat bezpośrednio do ZUS, co oznaczałoby dodatkowe obciążenie finansowe. Dyrektor IAS zauważył, że organ pierwszej instancji nie kwestionował podniesionych przez Skarżącego okoliczności i faktów. Niemniej po dokonaniu analizy całości materiału dowodowego uznał, że nie wystąpiły przesłanki do udzielenia wnioskowanej w postaci rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie, w którym ustalono, że nie zaistniały przesłanki do rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych, zostało wydane po podjęciu wszelkich niezbędnych działań. Dokonano wystarczającego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy po zgromadzeniu niezbędnego materiału dowodowego. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób pełny i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe, Dyrektor IAS stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego i procesowego, które nakazywałoby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organ pierwszej instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. 3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił naruszenie art. 64e § 2 u.p.e.a. przez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi ważny interes zobowiązanego, mimo udokumentowanej bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Kwota emerytury ledwie wystarcza na podstawowe potrzeby, leki i opłaty za media. Organ nie wziął pod uwagę, że ściągnięcie kwoty kosztów egzekucyjnych doprowadzi Skarżącego do całkowitego ubóstwa. 3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 3.3. Pismem z dnia 21 czerwca 2026 r. ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucając, że organy obu instancji nie zastosowały się w sposób należyty do wiążącej je oceny prawnej przedstawionej w wyroku oraz wskazań co do dalszego postępowania. Ponowne rozpoznanie sprawy miało charakter formalny, a nie rzeczywisty, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej "p.p.s.a."). Sposób procedowania organu narusza art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organ powinien był ustalić wszystkie istotne okoliczności sprawy, rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ocenić go w sposób logiczny i wszechstronny, a następnie przedstawić uzasadnienie pozwalające stronie i Sądowi prześledzić tok rozumowania organu. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w znacznej części zawiera ogólne rozważania o uznaniowym charakterze rozstrzygnięcia, definicjach względów społecznych i gospodarczych, obowiązku realizacji zobowiązań oraz historii zadłużenia skarżącego, bez rzeczywistego powiązania tych elementów z konkretną sytuacją skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 4.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie. 4.2. Dokonując sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 720/25, uchylił postanowienie Dyrektora IAS z dnia 22 sierpnia 2025 r. i poprzedzające je postanowienie ZUS z dnia 15 lipca 2025 r. W związku z powyższym orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania oceną prawną, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne oraz sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 505/05, z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06, z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16). Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018). Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt II FSK 1393/21). Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych. Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji (bądź innego aktu czy czynności) do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Jednocześnie, w orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że naruszenie przez organy administracyjne zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności) (por. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I FSK 506/05). 4.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości wydania przez organ drugiej instancji zaskarżonego postanowienia, utrzymującego w mocy postanowienie ZUS w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu ulgi w postaci rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Podstawę materialno-prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.p.e.a. Zgodnie z 64f §1 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może rozłożyć na raty zapłatę kosztów egzekucyjnych, w przypadku uzasadnionym względami społecznymi lub gospodarczymi. Przepisy art. 64e § 4-8 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z kolei z art. 64e § 7 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie. Jeżeli, zaś koszty egzekucyjne przypadają na rzecz innego organu egzekucyjnego, postanowienie, o którym mowa w § 7, wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ (§8). Należy wyjaśnić, że rozstrzygnięcie w zakresie rozłożenia kosztów egzekucyjnych na raty podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, na co wskazuje treść art. 64f § 1 u.p.e.a. i użyte tam określenie "może". To oznacza to, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonej przesłanki może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Należy jednak mieć na uwadze to, że tego rodzaju konstrukcja nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu zaistnienia ustawowej przesłanki. W przypadku stwierdzenia, że taka sytuacja nie występuje, organ nie ma możliwości udzielenia stronie wnioskowanej ulgi. Natomiast wobec stwierdzenia występowania pozytywnych przesłanek do udzielenia ulgi jej zastosowanie jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Organ jest przy tym zobowiązany do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 §1 k.p.a.). Ponadto, oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organy muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Następnie organ zobowiązany jest podjęte rozstrzygnięcie przedstawić w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu. Stosownie do art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślenia wymaga, iż sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola ta sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a w szczególności, czy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy, przeanalizowały wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach, czy organ egzekucyjny, a także organ wyższego stopnia, prawidłowo zinterpretował pojęcia niezdefiniowane (niedookreślone) na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie czy wreszcie uzasadnienie rozstrzygnięcia zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi. Znajdujący jednocześnie zastosowanie w sprawie art. 64f §1 u.p.e.a. zawiera pojęcia nieostre: "uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze". Wyjaśnić zatem należy, że "uzasadnione względy", o których stanowi ten przepis to względy szczególne, wyjątkowe, które w danym, konkretnym przypadku uzasadniają możliwość rozłożenia na raty obowiązku uiszczenia należności pieniężnej o charakterze publicznoprawnym, tu: kosztów egzekucyjnych. Uzasadnione "względy społeczne lub gospodarcze", to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności zobowiązany nie jest w stanie uregulować zaległości płatniczej, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Przesłanki te należy oceniać w oparciu o kryteria zobiektywizowane, albowiem z subiektywnego punktu widzenia praktycznie każdy obowiązek zapłaty jest dolegliwy dla zobowiązanego do jego wykonania. W orzecznictwie dotyczącym przepisu art. 64f §1 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed 20 lutego 2021 r. (kiedy wprowadzono obecnie obowiązującą treść tego przepisu) wskazywano, że wniosek o rozłożenie na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych powinien wskazywać okoliczności o charakterze obiektywnie nadzwyczajnym, nieprzewidywalne i trudne do zapobieżenia i odwrócenia, uzasadniające udzielenie pomocy (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 247/20). W ocenie Sądu również w obecnym stanie prawnym tego rodzaju okoliczności mogą uzasadniać istnienie względów społecznych lub gospodarczych przemawiających za udzieleniem pomocy. Istotne znaczenie ma zatem ustalenie faktycznej sytuacji materialnej i finansowej strony, a co za tym idzie, gruntowne wyjaśnienie i udokumentowanie wysokości osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków oraz ewentualnie innych elementów kształtujących sytuację strony, a istotnych z punktu widzenia rozpoznania wniosku. 4.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 720/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że organy zaniechały dokonania pogłębionej analizy wskazanych w art. 64f § 1 u.p.e.a. przesłanek rozłożenia na raty przedmiotowych kosztów w postaci zaistnienia względów społecznych lub gospodarczych. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 720/25 nie zostały uwzględnione przez organ odwoławczy w ponownie przeprowadzonym postępowaniu. Dokonując analizy zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że – mimo wyraźnych wskazań zawartych w przywołanym powyżej wyroku – zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nadal nie został wyczerpująco oceniony w kontekście zaistnienia wskazanych ww. przepisie przesłanek zaistnienia względów społecznych lub gospodarczych. Słusznie zarzucono w skardze, że w istocie rozstrzygnięcie Dyrektora IAS miało charakter formalny, a nie rzeczywisty, ograniczając się wyłącznie do przywołania poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń i zaakceptowania konstatacji o braku zaistnienia przesłanek do rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych. Organ odwoławczy powielając jedynie ustalenia przedstawione w postanowieniu ZUS, zaniechał ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całości, tym samym naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania. Zabrakło również oceny spełnienia przez organ pierwszej instancji wskazań i zaleceń zawartych w wydanym przez Sąd wyroku z dnia 13 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 720/25 przy uwzględnieniu przedstawionej w nim wykładni znajdujących zastosowanie przepisów prawa. Uchybia przepisowi art. 153 p.p.s.a. wydanie przez organ nowego rozstrzygnięcia, które w istocie ogranicza się do ponownego oparcia jego uzasadnienia na motywach, które zostały już przez sąd administracyjny uznane za nieprawidłowe albo niewystarczające. W zaskarżonym postanowieniu zaniechano przedstawienia ponownej i samodzielnej oceny organu, czy ustalone w sprawie okoliczności faktyczne uzasadniają przyjęcie ziszczenia się przesłanki względów społecznych lub gospodarczych. Rację należy przyznać stronie skarżącej, że zamiast zbadać, czy konkretny układ okoliczności sprawy – obejmujący sytuację osobistą, zdrowotną, rodzinną i majątkową skarżącego oraz deklarowaną wolę dobrowolnej spłaty kosztów egzekucyjnych – mieści się w zakresie tych przesłanek, organ oparł rozstrzygnięcie przede wszystkim na okolicznościach dotyczących przebiegu egzekucji, skuteczności potrąceń, historii powstania zadłużenia, wcześniejszego niewykonywania zobowiązań oraz oceny celowości dalszego dochodzenia należności w trybie przymusowym. Samo przywołanie zaistniałych w sprawie okoliczności dotyczących sytuacji Skarżącego nie spełnia warunku dokonania wszechstronnej analizy i oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób swobodny, nie dowolny, w kontekście udzielenia ulgi, o której przyznanie wnioskował Skarżący. Uprzednio zaistniałe okoliczności, jak wielokrotne wnoszenie o przyznanie ulgi czy brak wykonywania zawartych z organem porozumień, nie mogą z góry przesądzać o odmowie przyznania ulgi, jeżeli nie zostały ocenione wraz z aktualnymi na dzień orzekania przez organ okolicznościami sytuacji majątkowej, finansowej, zdrowotnej i rodzinnej wnioskodawcy. Również skuteczność prowadzonej egzekucji administracyjnej nie jest przeszkodą do przyznania ulgi w spłacie w postaci rozłożenia należności na raty. Nie jest również ujętą w przepisach przesłanką negatywną przyznania ulgi źródło powstania zaległości. 4.5. Mając na uwadze treść wydanego w rozpatrywanej sprawie wyroku WSA w Gdańsku z dnia 13 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 720/25, wskazania wymaga, że organ odwoławczy ponownie odmówił Skarżącemu rozłożenia kosztów egzekucyjnych na raty z innych przyczyn, aniżeli tych, które zostały opisane powyżej. W ocenie Sądu przedstawiona przez organ odwoławczy argumentacja ponownie nie jest prawidłowa w świetle art. 64f § 1 u.p.e.a. Przepis ten nie uzależnia możliwości rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych od zapłaty bieżących (wymagalnych należności), czy też od zawarcia układu ratalnego, co do egzekwowanej całości należności, czy części kwoty składek (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 412/24; WSA w Poznaniu z 13 września 2023 r., sygn. akt III SA/Po 375/23). Jedynymi zaś przesłankami rozłożenia na raty przedmiotowych kosztów jest zaistnienie względów społecznych lub gospodarczych i to te przesłanki powinny być przedmiotem pogłębionej analizy, co w tej sprawie w ocenie Sądu ponownie nie miało miejsca, doprowadzając do uchybienia przepisowi art. 64f § 1 u.p.e.a. Dyrektor IAS ponownie w sposób lakoniczny i ogólnikowy, bez dokonania szczegółowej analizy sytuacji materialnej strony stwierdził, że Strona nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji, która nosi znamiona nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności, które uniemożliwiłyby uregulowanie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Powtórnego podkreślenia wymaga, że celem złożenia wniosku o rozłożenie kosztów egzekucyjnych na raty jest uregulowanie kosztów egzekucyjnych. Ponadto, złożenie takiego wniosku nie zmierza do umorzenia tych kosztów, a jedynie do ustalenia planu ich spłaty w sposób odpowiadający możliwościom finansowym Wnioskodawcy, do których to możliwości organ nie odniósł się. Ponadto, w ocenie Sądu, zaprezentowana przez Dyrektora IAS argumentacja nadaje de facto odmowie przyznania ulgi charakter sankcyjny, w związku z brakiem dobrowolnych spłat, jak również zadłużeniem z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Tymczasem, zgodnie z wolą ustawodawcy odmowa udzielenia ulgi (rozłożenia na raty) nie ma takiego charakteru. Co do zasady koszty egzekucji powstają z mocy prawa w przypadku konieczności prowadzenia egzekucji (co następuje w przypadku nieregulowania przez dłużnika wymagalnych zobowiązań). Możliwość zaś rozłożenia tych kosztów na raty adresowana jest do podmiotów, które mają zadłużenie i problemy z jego natychmiastową spłatą i zaistnieją wobec nich: ważne względy społeczne lub gospodarcze. Uzależnienie udzielenia ulgi, m.in. od tego, że nie zawarto układu ratalnego w odniesieniu do zapłaty należności z tytułu składek, że wystąpił zbieg postępowań egzekucyjnych, czy że postępowanie egzekucyjne będzie nadal prowadzone na rzecz innych wierzycieli, nie wypełnia obowiązku organu w zakresie oceny zaistnienia wskazanych w art. 64f § 1 u.p.e.a. przesłanek. Dla oceny wniosku strony o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych istotne jest to, czy zostały spełnione przesłanki względów społecznych lub gospodarczych, o których mowa w art. 64f § 1 u.p.e.a. W niniejszej sprawie jednak taka ocena ponownie nie została dokonana w dostatecznym stopniu. 4.6. Reasumując, Dyrektor IAS wydając nowe postanowienie, nie wykazał jednakże, aby rzeczywiście przeprowadził analizę wymaganą przez art. 64f § 1 u.p.e.a. oraz przywołany powyżej wyrok WSA. Rozstrzygnięcie zostało oparte na argumentach pobocznych wobec właściwego przedmiotu sprawy, bez należytej kwalifikacji okoliczności osobistych, zdrowotnych, rodzinnych, majątkowych i ekonomicznych Skarżącego pod przesłanki uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych. Organ odwoławczy ponownie nie stworzył podstaw do prawidłowego skorzystania z uznania administracyjnego, ponieważ nie przeanalizował w sposób pełny i indywidualny przesłanek ustawowych, nie wykonał wskazań wynikających z wcześniejszego wyroku WSA oraz nie przedstawił uzasadnienia pozwalającego zweryfikować, czy istotne okoliczności sprawy zostały rzeczywiście rozważone. W konsekwencji, w świetle powyższych ustaleń, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów prawa materialnego, wskutek jego błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania, jak i naruszeniem przepisów postępowania, co doprowadziło do uchybienia przepisom art. 153 p.p.s.a., art. 64f § 1 u.p.e.a. oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ponowną odmowę przyznania Skarżącemu ulgi w postaci rozłożenia kosztów egzekucyjnych na raty bez przeprowadzenia analizy wymaganej przez przepisy prawa oraz poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną Sądu zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku, jak i uprzednio wydanego wyroku z dnia 13 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 720/25, w szczególności gruntownie i szczegółowo odnieść się do określonych w przepisach prawa przesłanek rozłożenia na raty kosztów postępowania egzekucyjnego sformułowanych w art. 64f § 1 u.p.e.a., tj. uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych. Organ powinien ustalić, czy przesłanki te przez Skarżącego zostały spełnione i w dalszej kolejności – w ramach uznania administracyjnego – ocenić, czy należy Skarżącemu udzielić wnioskowanej ulgi. Obowiązkiem organu będzie więc wszechstronne rozpatrzenie całego materiału dowodowego, pod kątem zaistnienia względów społecznych lub gospodarczych określonych w przywołanym już art. 64f § 1 u.p.e.a. i odzwierciedlenie poczynionych w sprawie ustaleń w uzasadnieniu wydanego postanowienia, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. 4.7. Z powodu wykazanych w niniejszym uzasadnieniu uchybień, zaskarżone postanowienie nie mogło ostać się w obrocie prawnym. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.