I SA/Gd 2202/19

Dnia 9 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.T. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej

Postanowieniem z dnia 6 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną A.T., od wyroku tego Sądu z dnia 21 kwietnia 2020 r. oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 października 2019 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt III FZ 64/21. Pismem z dnia 23 marca 2021 r. strona reprezentowana przez pełnomocnika złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik skarżącej podał, że nie został zawiadomiony o nadejściu przesyłki wzywającej do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i powołał się w tej mierze na nieprawidłowości w działaniu P. Wyjaśnił ponadto, że złożył stosowną reklamację u operatora pocztowego jak również uzyskał informację od listonosza, że mogły istnieć nieprawidłowości przy doręczeniu przesyłki z sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W sprawie należy mieć na uwadze, że skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocnika. Pełnomocnik brak swojej winy argumentował nieprawidłowościami w działaniu operatora pocztowego, które skutkowało niezawiadomieniem go o nadejściu przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd wskazuje, że argument o niedoręczeniu przesyłki czy też o niepowiadomieniu o jej nadejściu mógłby zostać uwzględniony, gdyby pełnomocnik skarżącej w jakikolwiek sposób uprawdopodobnił, że taka okoliczność miała miejsce. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I FZ 292/12, z dnia 6 grudnia 2017 r., I GZ 204/17, z dnia 21 listopada 2018 r. II OZ 1176/180). W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone czy to w skrzynce pocztowej czy na drzwiach mieszkania adresata. Z informacji jakie można odczytać ze znajdującej się w aktach koperty oraz zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki za nieuprawdopodobnione należy uznać twierdzenie, że do pełnomocnika skarżącej nie dotarła wysłana z sądu korespondencja, zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Sąd stwierdza, że przesyłka została nadana na aktualny adres pełnomocnika skarżącej. Zachowane zostały również wymogi doręczenia przesyłki w trybie art. 73 p.p.s.a. tj. dwukrotnie pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki – pierwsze w dniu 7 września 2020 r., a drugie w dniu 15 września 2020 r. Awizo zostało przy tym pozostawione, jak wynika z informacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powyższe okoliczności zostały zresztą potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt III FZ 64/21 W konsekwencji przesyłka zawierająca zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej została uznana za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 21 września 2020 r. W myśl zaś tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu. Ustawodawca w cytowanym przepisie ustanowił domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie to może być jednak obalone. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z przepisami prawa mimo, że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Okoliczności takich pełnomocnik strony składający wniosek jednak nie wykazał a jego twierdzeniom o niedostarczeniu przesyłki z sądu przeczy treść zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki. Z całą pewnością obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o jednostronne oświadczenie strony w zakresie złego funkcjonowania instytucji doręczającej, tj. P. (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy mieć na względzie, że możliwość przywrócenia uchybionego terminu jest uzależniona od uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy strony lub jej pełnomocnika. Według Słownika Języka Polskiego PWN uprawdopodobnić to "sprawić, że coś staje się prawdopodobne". Z kolei przez prawdopodobną należy rozumieć sytuację, która wydaje się być prawdziwa; jest duża szansa, że się wydarzyła. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na pewnym odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia. Uprawdopodobnienie oznacza ustalenie określonego faktu (zdarzenia czy też okoliczności) na podstawie wiarygodnych środków dowodowych, pozwalających na uznanie zgodności dowodzonych faktów z rzeczywistością. Uprawdopodobnienie należy zatem rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie danego faktu jest wysoce prawdopodobne. Uprawdopodobnienie polega na wykorzystaniu środków dowodowych w celu stworzenia większego lub mniejszego stopnia prawdopodobieństwa niedającego pewności lecz jedynie wiarygodność twierdzenia o danych faktach. Nie może ono jednak opierać się wyłącznie na twierdzeniach zainteresowanego, które powinny zostać uwiarygodnione za pomocą określonych środków dowodowych. W ocenie Sądu pełnomocnik strony takich dowodów nie przedstawił. W szczególności za nieuprawdopodobnione należy uznać twierdzenie, że nieprawidłowość w doręczeniu przesyłki została potwierdzona przez listonosza, który miał stwierdzić, że przy jej doręczeniu faktycznie mogło "pójść coś nie tak". Taki stan rzeczy nie znajduje bowiem żadnego odzwierciedlenia w dokumentach przedłożonych do wniosku o przywrócenie terminu. Skoro jak twierdzi pełnomocnik, listonosz miał potwierdzić nieprawidłowość w doręczeniu przesyłki to nic nie stało na przeszkodzie temu, aby uzyskać w tej mierze stosowne oświadczenie na piśmie, celem dołączenia go do złożonego wniosku. Brak takiego dokumentu nie pozwala przyjąć, że takie oświadczenie zostało rzeczywiście złożone przez osobę doręczającą przesyłkę sądową, co w konsekwencji rzutuje na niemożność uznania za uprawdopodobnione twierdzeń pełnomocnika o braku winy w niedochowaniu terminu. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieprawidłowości w działaniu operatora pocztowego, która ma wynikać z porównania godziny pozostawienia awiza z godziną, w której możliwe było odebranie przesyłki w placówce pocztowej Sąd zwraca uwagę, że niejasności te zostały wyjaśnione w piśmie P. z dnia 19 listopada 2020 r. Z informacji operatora wynika bowiem, że wskazana w systemie elektronicznym godzina awizowania przesyłki jest czasem wprowadzenia tej informacji do sytemu informatycznego. Podnoszona przez pełnomocnika rozbieżność nie stanowi zatem argumentu mogącego przemawiać za wadliwością doręczenia przesyłki sądowej, a w konsekwencji świadczyć o braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Za okoliczność uprawdopodobniającą brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu Sąd nie uznaje także wskazywaną we wniosku nieprawidłowość w pozostawieniu zawiadomienia o nadejściu innej przesyłki sądowej. Z treści dołączonej do wniosku kserokopii zawiadomienia o nadejściu przesyłki można wnioskować, że awizo zostało pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej dla lokalu nr [...]. Mogłoby to sugerować, że zawiadomienie o nadejściu przesyłki adresowanej do radcy prawnego P.C. zostało pozostawione w nieprawidłowym miejscu. Niemniej jednak nie można wykluczyć również tego, że pozostawienie awiza w skrzynce pocztowej nr [...] było wynikiem nieprawidłowego zaadresowania przesyłki. Nie jest bowiem niemożliwe, że na kopercie adresowanej do radcy prawnego wskazany został błędny numer lokalu (nr [...] zamiast nr [...]), co mogło skutkować pozostawieniem awiza w niewłaściwej skrzynce oddawczej. Okoliczność taka mogłaby zostać stwierdzona dopiero poprzez porównanie zawiadomienia o nadejściu przesyłki z adresem wskazanym na kopercie. Brak takich informacji nie pozwala stwierdzić, że przy doręczaniu przesyłki sądowej zaistniała nieprawidłowość, za którą winę i odpowiedzialność przypisać należy operatorowi pocztowemu. Niezależnie od powyższego nawet gdyby uznać, że w tym przypadku pozostawienie awiza było wadliwe nie sposób odnieść tej sytuacji do doręczenia przesyłki, która zawierała wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Jak to już zostało wcześniej wskazane, przesyłka ta została skierowana na prawidłowy adres pełnomocnika, a przy jej doręczeniu dochowano wymogów, o jakich mowa w art. 73 p.p.s.a. Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku jego winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.