I SA/Gd 1451/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2014 r., skarżący M. D. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Braki formalne wniosku poprzez złożenia go na urzędowym formularzu PPF skarżący uzupełnił w dniu 19 maja 2014 r. Rozszerzył przy tym swoje żądanie wskazując, że wnosi o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. także o zwolnienie od kosztów sądowych oraz sprecyzował je w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu wskazując, że wnosi o ustanowienie radcy prawnego. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, posiada dom o pow. 120 m2 (na którym ustanowiona została hipoteka na rzecz banku w kwocie około 450.000 zł) oraz samochód ciężarowy wykorzystywany w działalności gospodarczej, natomiast jego żona nie posiada żadnego majątku, małżonkowie utrzymują się z wykonywanej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, z której osiąga on dochód w wysokości 2.000 zł brutto miesięcznie, kwota ta jest w całości przeznaczana na pokrycie bieżących wydatków małżonków takich jak: opłaty za energię elektryczną, gaz, wywóz nieczystości, podatek od nieruchomości, spłatę kredytu oraz zakup żywności i odzieży. Przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Poprzednie żądanie skarżącego zostało rozpoznane odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 stycznia 2014 r., gdyż uchylił się on od przedłożenia dokumentów wskazanych w zarządzeniu z dnia 5 grudnia 2013 r. Skarżący uiścił należny wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł i nie skorzystał z prawa zaskarżenia ww. postanowienia. Referendarz sądowy uznał oświadczenie zawarte w przedmiotowym wniosku również za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy i – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) – zarządzeniem z dnia 22 maja 2014 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: 1/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) złożonych przez małżonków, bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych przez każdego z małżonków za ten rok; 2/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych, w tym także kont podlegających zajęciu egzekucyjnemu (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, rachunków wnioskodawcy związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; 3/ dokumentów księgowych potwierdzających wysokość zadeklarowanych przez wnioskodawcę z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, deklaracji VAT-7 oraz ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; 4/ oświadczenia, czy żona wnioskodawcy ma status osoby bezrobotnej; jeśli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (np. zaświadczenie/decyzja PUP); 5/ oświadczenia złożonego przez żonę wnioskodawcy w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych); 6/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych – samochodów osobowych, ciężarowych i in. (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 7/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez małżonków w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, itp.); 8/ zaświadczenia z banku o aktualnym stanie zadłużenia małżonków z tytułu zaciągniętego kredytu wraz z dowodem o wysokości miesięcznej jego spłaty; 9/ oświadczenia, czy na majątku wnioskodawcy, jego żony prowadzona jest egzekucja; jeśli tak – przedłożenia dowodów potwierdzających tę okoliczność oraz aktualny stan egzekwowanych należności. Wyjaśniono też wnioskodawcy, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty, w tym oświadczenia zawarte w formularzu PPF. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 26 maja 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 79). Zgodnie z brzmieniem art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wnioskodawca po raz kolejny nie wykonał obowiązku nałożonego na niego zarządzeniem referendarza sądowego. Tym samym uniemożliwił on, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Zaniechanie wnioskodawcy w tym zakresie skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawca już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. Zdaniem referendarza sądowego, wobec braku możliwości weryfikacji danych dotyczących w szczególności wysokości miesięcznych dochodów małżonków, środków zgromadzonych przez nich na rachunkach bankowych oraz niemożności ustalenia kwoty ponoszonych przez nich wydatków związanych z ich bieżącym utrzymaniem, w tym eksploatacją domu, ale również spłatą zaciągniętych kredytów, ocena podjęta pomimo braku ww. danych, wyłącznie na podstawie danych zawartych w przedmiotowym wniosku, byłaby wadliwa. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Z tych względów uznano, że wnioskodawca kolejny raz nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.