I SA/Gd 1358/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 31 lipca 2017 r., nr [...], [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej jako "O.p.") pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie A.M. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy: Decyzją z dnia [...] 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił A.M. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2013 r. wraz odsetkami za zwłokę oraz zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Korzystając z przysługującego prawa, strona z zachowaniem ustawowego terminu złożyła odwołanie wnosząc o umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami. W odwołaniu podatniczka odniosła się do prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz opisała swoją aktualną sytuację finansową. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej pismem z dnia 26 czerwca 2017 r. wezwał (w trybie art. 169 § 1 O.p.) stronę do usunięcia - w terminie 7 dni braków odwołania poprzez sprecyzowanie zarzutów przeciw decyzji oraz określenie istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania. Przy czym pouczono stronę, że nieusunięcie braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje pozostawienie go bez rozpatrzenia. W przypisanym terminie, pismem z dnia 6 lipca 2017 r. strona złożyła oświadczenie, w którym wniosła o umorzenie odsetek oraz oświadczyła, że nie ma zarzutów do decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego powtarzając wcześniejszą argumentację. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] 2017 r. pozostawił odwołanie strony bez rozpatrzenia, bowiem w jego ocenie nie spełniało ono warunków wynikających z art. 222 O.p. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że strona pomimo skutecznego doręczenia wezwania, w wyznaczonym terminie nie wskazała zarzutów przeciw zaskarżonej decyzji organu I instancji. Na poparcie swego stanowiska organ przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt II FSK 180/13. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o umorzenie w całości zadłużenia. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła historię dotyczącą prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz opisała swoją sytuacją rodzinną i finansową. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, którym organ pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie skarżącej z uwagi na niespełnienie warunków formalnych określonych w art. 222 O.p. Zgodnie z art. 222 o.p. odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. W pierwszej kolejności zasygnalizowania wymaga, że niniejsza sprawa została wszczęta na wniosek skarżącej w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Naczelnik urzędu skarbowego wydając decyzję jako organ I instancji w tej sprawie odmówił skarżącej umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżąca z powyższym rozstrzygnięciem się nie zgodziła i złożyła odwołanie, w którym opisując swoją sytuację rodzinną i finansową oraz sposób powstania zaległości wniosła o umorzenie w całości zadłużenia. W ocenie sądu określenie takiego żądania w sposób konkludentny i wręcz oczywisty wskazuje, że skarżąca wniosła, aby organ orzekł co do istoty sprawy. Zatem w tym zakresie odwołanie nie zawiera braku formalnego. Nadto trzeba zwrócić uwagę, że mimo iż skarżąca w piśmie procesowym wskazała, że "nie ma zarzutów" przeciwko decyzji organu I instancji, jednakże zacytowane stwierdzenie w sposób oczywisty jest sprzeczne z intencją odwołującej, skoro w dalszej części odnosi się do istoty sprawy - trudnej sytuacji osobistej. W ocenie sądu mimo częściowej niespójności pisma skarżącej, należy przyjąć, że brak profesjonalnego sformułowania żądania (przez stronę działającą bez profesjonalnego pełnomocnika), nie może stanowić przeszkody do rozpoznania odwołania. Niezręczny sposób formułowania zarzutów odwołania, nie może być traktowany jako brak formalny skutkujący pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia, skoro z jego treści wynika, że strona kwestionuje ocenę materiału zgromadzonego przez organ i nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że art. 222 O.p. wskazuje na wymagania szczególne, które musi spełniać odwołanie, jednakże wymagań tych nie należy traktować w sposób zanadto formalistyczny, skoro z treści odwołania oraz pisma skarżącej w sposób wystarczający wynika, że intencją skarżącej jest ponowne przeanalizowanie zgromadzonej przez organ dokumentacji i zaprezentowanej przez nią argumentacji dotyczącej sytuacji materialnej strony. Faktem jest, że skarżąca wprost nie wskazała jakich uchybień dopuścił się organ I instancji, jednak mając na uwadze, przedstawione przez nią okoliczności należało przyjąć, że wnosi o ponowne przeanalizowanie jej sytuacji rodzinnej i finansowej. Zdaniem strony przestawiona sytuacja przemawia za przyznaniem ulgi w spłacie zobowiązań. Takie rozumienie treści odwołania niewątpliwie mieści się w zarzucie naruszenia przepisów art. 122, 187 § 1, 191 O.p. polegającym na niewłaściwej ocenie materiału dowodowego. Jeszcze raz należy podkreślić, że wypowiedź skarżącej nie była sformułowana wprost, jednak z kontekstu wypowiedzi wynikało, że zarzuca organowi wydanie błędnego rozstrzygnięcia, z uwagi na błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącej wada decyzji tkwi w nietrafności merytorycznego rozstrzygnięcia – zatem zarzut konkretyzuje się w dokonaniu oceny, w oparciu o przesłanki opisane w art. 67a O.p. tj. (interes podatnika i interes publiczny), których przecież spełnienie ocenia się w oparciu o sytuację materialno – finansową, w ramach uznania administracyjnego. Reasumując sąd uznał, że mimo, iż strona nie przytoczyła skonkretyzowanych zarzutów z powołaniem na przepisy, to należało przyjąć, że z uwagi na przedmiot zaskarżanej decyzji nie ulega również wątpliwości, że chodzi o przepisy prawa procesowego, w szczególności art. 122, 187 § 1 oraz art. 191 O.p. Zdaniem sądu zaprezentowana przez organ odwoławczy interpretacja art. 222 O.p. narusza art. 220 O.p. oraz godzi w konstytucyjne prawa jednostki. Zgodnie z art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. W świetle zatem Konstytucji, jednostce przysługuje prawo zaskarżania decyzji organów administracji publicznej. Zdaniem sądu dokonana przez organ odwoławczy wykładnia prawa stanowi naruszenie granic formalizmu procesowego. Na marginesie odnotowania wymaga, że również organ I instancji nie miał żadnych wątpliwości, iż odwołanie spełnia wszystkie wymogi formalne, gdyż przekazując je w trybie art. 227 O.p. Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej odniósł się do zarzutów strony, tj. do analizy sytuacji życiowej strony i poprawności dokonanego rozstrzygnięcia. Mając zatem na uwadze, że postepowanie w przedmiocie przyznania ulg jest szczególnym postępowaniem, o charakterze uznaniowym oraz, że organ nie jest ograniczony jedynie argumentami przedstawionymi przez podatnika – w ocenie sądu w sposób pośredni i dostateczny ujawnia istotę oraz wolę skarżącej co do zarzutów przeciw decyzji. Tym samym sąd uznał że organ odwoławczy naruszył art. 169 w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 O.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy organ zobowiązany jest przyjąć, że odwołanie spełnia wymogi przewidziane w art. 222 O.p. i dokona merytorycznej jego oceny. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ww. ustawy.