I SA/Gd 1163/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 16 października 2017 r., skarżący W. P. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, jest właścicielem domu oraz budynku gospodarczego (których powierzchni nie podał). Nieruchomości te obciążone są hipotekami (odpowiednio na kwotę około 500.000 zł i 300.000 zł) i jest z nich prowadzona egzekucja. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Małżonkowie utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 2.160,81 zł, uzyskują również dochód z tytułu najmu i dzierżawy w wysokości 4.065 zł, jednakże podlega on w całości zajęciu komorniczemu. Do swoich stałych wydatków wnioskodawca zaliczył koszty utrzymania budynku mieszkalnego w kwocie około 1.300 zł oraz koszty utrzymania współwłaścicieli w kwocie około 860 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 27 października 2017 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni wymienionych dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę zeznań podatkowych za rok 2016 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę z tytułu emerytur, tj. odpisów decyzji o przyznaniu/waloryzacji tych świadczeń, a w sytuacji otrzymywania ich przekazami pocztowymi także dokumentów na tę okoliczność, tj. ostatnich odcinków otrzymanych przez małżonków świadczeń emerytalnych, c) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy z tytułu najmu/dzierżawy (umów, faktur, rachunków, itp.), d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, e) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawcy oraz jego małżonki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), f) dowodów dotyczących prowadzonej aktualnie z majątków wnioskodawcy i jego małżonki egzekucji, w szczególności obrazujących aktualną wysokość dochodzonych należności oraz zastosowane środki egzekucyjne, w tym dotyczące zajęcia uzyskiwanych dochodów z najmu/dzierżawy i świadczeń emerytalnych i wszczęcia egzekucji z nieruchomości, g) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), h) oświadczenia w przedmiocie powierzchni nieruchomości wykazanych we wniosku (domu i budynku gospodarczego). Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 20 grudnia 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 33), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. nie jest w stanie, bez uszczerbku koniecznego utrzymania, pokryć kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.