I SA/Gd 1104/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego T. Z. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: 1. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – radcy prawnemu T. Z. kwotę 1.476 zł brutto /słownie: tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych/ tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, 2. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zwolnił skarżącą spółkę od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł oraz ustanowił dla niej radcę prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu radcę prawnego T. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r. oddalił skargę. Prawomocnym postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r. referendarz sądowy WSA w Gdańsku przyznał pełnomocnikowi koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł m.in. wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu według norm przepisanych, tj. w kwocie 1.800 zł powiększonej o obowiązującą stawkę VAT, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Pełnomocnik zasądzenie wynagrodzenia w ww. kwocie uzasadnił wartością przedmiotu sprawy, nakładem pracy oraz wskazaniem i wyjaśnieniem okoliczności faktycznych oraz zagadnień prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2796/17 oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), wyznaczony pełnomocnik (radca prawny) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715, dalej jako: rozporządzenie). W myśl § 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja, którą organ administracji ustalił skarżącej spółce kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 37.114,38 zł. Zatem do wysokości należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia zastosowanie będzie miała opłata określona w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 8 pkt 5 rozporządzenia, która wynosi 2.400 zł. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej wyznaczonemu radcy prawnemu, który prowadził sprawę w pierwszej instancji, przysługuje 50% opłaty określonej w punkcie 1, nie mniej niż 120 zł. Opłatę tę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, o czym stanowi § 4 ust. 3 rozporządzenia. Z powołanych regulacji jednoznacznie wynika, iż w niniejszej sprawie za dokonaną czynność przysługuje pełnomocnikowi wynagrodzenie w wysokości 50% a nie 75% opłaty określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 8 pkt 5 rozporządzenia, gdyż prowadził on sprawę w pierwszej instancji. Wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie w kwocie stanowiącej 75% ww. opłaty, tj. 1.800 zł przysługiwałoby pełnomocnikowi gdyby nie prowadził on sprawy w pierwszej instancji, co wynika wprost z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe, za postępowanie w drugiej instancji, należało przyznać pełnomocnikowi wynagrodzenie w wysokości 1.476 zł brutto. Kwotę tę – jak już wskazano – stanowi 50% opłaty, tj. 1.200 zł oraz podatek od towarów i usług w obowiązującej stawce 23%, tj. 276 zł, o czym na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Referendarz sądowy za nieuzasadniony uznał wniosek pełnomocnika o zasądzenie wynagrodzenia w kwocie wyższej z uwagi na wartość przedmiotu sprawy, nakład jego pracy oraz wskazanie i wyjaśnienie okoliczności faktycznych oraz zagadnień prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie referendarza sądowego wartość przedmiotu sprawy sama w sobie nie przesądza o konieczności podwyższenia wynagrodzenia. W postępowaniach przed sądami administracyjnymi nie zawsze bowiem wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi o stopniu złożoności i zawiłości sprawy. Przykładem mogą być sprawy, których przedmiotem są zobowiązania określane przez organy w podatku dochodowym od osób fizycznych w związku ze znacznym dochodem uzyskanym ze sprzedaży nieruchomości i jednoczesnym niezłożeniem oświadczenia o jego wydatkowaniu na własne potrzeby mieszkaniowe, czy też zaniechaniu jego wydatkowania na ten cel. Również nie każdą sprawę, której przedmiotem jest zobowiązanie w podatku od towarów i usług w związku z uczestnictwem w procederze tzw. pustych faktur cechuje zawiłość czy znaczny stopień złożoności mimo, iż wartość przedmiotu sporu jest znaczna. Natomiast niejednokrotnie ze złożonością sprawy (stopniem jej merytorycznego skomplikowania) mamy do czynienia w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, jak chociażby w przypadku interpretacji podatkowych. Warto przy tym nadmienić, że w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna ustawodawca określając wysokość opłat za pomoc prawną udzieloną przez pełnomocnika z urzędu wziął pod uwagę tę wartość. Opłaty te są bowiem wyższe im wyższa jest wartość przedmiotu sprawy. W związku z powyższym, zdaniem referendarza sądowego, przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia w wysokości wyższej wartość przedmiotu sprawy należy rozpatrywać z uwzględnieniem pozostałych okoliczności, o których mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia. Te zaś nie miały miejsca w rozpoznawanej sprawie, co potwierdza treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie. Z jego uzasadnienia wynika, iż istota zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika w skardze kasacyjnej sprowadzała się do kwestii charakteru terminu określonego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 (str. 6-7). NSA przesądził, iż termin ten ma charakter materialnoprawny a nie – jak wywodził pełnomocnik – instrukcyjny. Wobec takiej oceny sądu drugiej instancji trudno przyjąć, aby nakład pracy pełnomocnika, czy też jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz zagadnień prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wykraczał poza granice zwykłej staranności. Zauważyć także należy, iż NSA wskazał, że pełnomocnik stawiając zarzut błędnej wykładni art. 47 rozporządzenia nie przedstawił jakiegokolwiek uzasadnienia, co skutkowało uznaniem, iż kwestia wykładni tego przepisu pozostaje poza zasięgiem kontroli NSA (str. 9). Z tych względów referendarz sądowy orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.