I SA/Gd 1081/23

Dnia 12 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na zarządzenie Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 31 października 2023 r., nr 6968/23/VIII/R w przedmiocie zatwierdzenia listy projektów skierowanych do realizacji w ramach Budżetu Obywatelskiego 2023 p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę 2. zwrócić skarżącemu kwotę 300 zł (trzysta złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi

M.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta Gdyni w sprawie zatwierdzenia listy projektów skierowanych do realizacji w ramach Budżetu Obywatelskiego 2023. Uzasadniając swoją legitymację do wniesienia skargi strona przywołała art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40) – dalej w skrócie zwana u.s.g. Skarżący opisując swój interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wskazał, że z uwagi na podniesione zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego doszło do pozbawienia skarżącego przysługującego mu prawa poddania pod głosowanie wniesionego przez niego projektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania jest skarga na zarządzenie Prezydent Miasta Gdyni z 31 października 2023 r. o zatwierdzeniu listy projektów skierowanych do realizacji w ramach Budżetu Obywatelskiego 2023. Skarga wywiedziona przez stronę została oparta na przepisie art. 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem - każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć to zarządzenie do sądu administracyjnego. W myśl art. 101 ust. 2a u.s.g. skargę na uchwałę lub zarządzenie można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę. Jak wynika z brzmienia art. 101 ust. 1 u.s.g. do wniesienia skargi legitymowanym jest jedynie podmiot, który wykaże istnienie interesu prawnego oraz co jest istotnym - naruszenie prawem chronionego interesu. Wnosząc więc skargę na podstawie tego przepisu ustawy należy wykazać się nie tylko interesem prawnym, ale też wykazać, że zaskarżony akt ten interes narusza. Przywołany przepis ustawy samodzielnie określa zakres legitymacji procesowej w sprawach ze skarg m.in. na zarządzenie prezydenta miasta i posiada charakter przepisu szczególnego. Legitymacja ta opiera się na twierdzeniu danego podmiotu, że zarządzenie narusza jego interes prawny lub uprawnienie i stanowi podstawę zaskarżenia danego aktu. Skarga na podstawie tego przepisu nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonego zarządzenia z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Wniesienie skargi w powyższym trybie nakłada w pierwszej kolejności na Sąd obowiązek zbadania legitymacji procesowej skarżącego poprzez ustalenie czy będące przedmiotem skargi zarządzenie narusza jego prawem chroniony interes lub uprawnienie. Dopiero bowiem ustalenie, że skarżący posiada legitymację do wniesienia skargi na przedmiotowe zarządzenie, otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Tym samym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę był zobligowany do dokonania oceny w tym zakresie. Dokonując takiej oceny w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, które tutejszy Sąd w pełni podziela, przyjmuje się, że podmiot skarżący zarządzenie prezydenta miasta na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wykazać, że zarządzenie narusza jego interes prawny lub uprawnienie. Reprezentując swój zindywidualizowany interes skarżący musi też wykazać, że interes ten jest konkretny, realny i aktualny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2105/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Interes prawny skarżącego, do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę, zaznaczając, że interes ten musi być bezpośredni i realny w takim znaczeniu, że można go wywodzić wyłącznie z własnej, określonej przez prawo materialne, sytuacji prawnej. Oznacza to, że w skardze należy wskazać konkretny przepis prawa materialnego, który został naruszony przez organ gminy i że negatywnie wpłynęło to na sytuację prawną skarżącego. Sąd stwierdza, że sam fakt złożenia wniosku o realizację projektu w ramach Budżetu Obywatelskiego nie prowadzi do przyznania skarżącemu żadnych indywidualnych praw lub nałożenia na niego obowiązków, które mogłyby stanowić źródło interesu prawnego, legitymującego do wniesienia skargi, o której mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. Należy mieć na uwadze, że interes prawny, stanowiący podstawę wniesionej skargi, musi wynikać ze ściśle określonego przepisu prawa oraz odnosić się wprost do podmiotu kwestionującego dany akt i dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu. Konkretność interesu prawnego oznacza, że skarżącemu powinno przysługiwać skonkretyzowane prawo podmiotowe o charakterze prywatnoprawnym, czy też publicznoprawnym, wynikające z przepisów prawa materialnego, które zostałoby najpóźniej w dacie wniesienia skargi naruszone kwestionowanym zarządzeniem. Takiego przepisu prawa materialnego, którego naruszenie wskutek wydania zarządzenia prowadziłoby do podważenia praw podmiotowych strony, wynikających z konkretnej regulacji prawnej, skarżący we wniesionym środku zaskarżenia nie wykazał. W ocenie Sądu, analiza treści skargi prowadzi do wniosku, że po stronie skarżącego można mówić jedynie o istnieniu interesu faktycznego, czyli pewnego przekonania strony, niepopartego przepisami prawa, że naruszono jej uprawnienia. Jako interes faktyczny należy kwalifikować taki stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej (analogicznie jak w przypadku interesu prawnego), jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę do skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (patrz np. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 26/21). Ten interes faktyczny (a nie prawny) polega na przekonaniu strony, że uchybienie przepisom prawa przy wydawaniu zaskarżonego zarządzenia doprowadziło do pozbawienia skarżącego uprawnienia polegającego na niepoddaniu pod głosowanie złożonego przez wnioskodawcę projektu. Powyższe stanowisko strony nie znajduje jednak oparcia w konkretnym przepisie prawa materialnego, z którego skarżący mógłby wywodzić istnienie takiego uprawnienia. W konsekwencji nie ma przepisu prawa, którego naruszenie godziłoby bezpośrednio w indywidualne prawa strony skarżącej, a tylko taki stan rzeczy może być źródłem istnienia interesu prawnego, stanowiącego podstawę wniesienia skargi w oparciu o art. 101 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Brak wykazania przez skarżącego naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., stanowi podstawę odrzucenia wniesionej przez niego skargi. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.