I SA/Bk 928/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprzeciwu J. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2017 r. umarzającego postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. - ZUS Oddział w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od listopada 2011 do stycznia 2013 r. p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

W dniu 1 marca 2017 r. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Źródło utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany przez niego z gospodarstwa rolnego w wysokości około 600 zł i wynagrodzenie żony w wysokości 1.800 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku i oszczędności i ma zaciągnięty kredyt bankowy na kwotę 110.000 zł. Do miesięcznych wydatków Skarżącego należy opłacenie kosztów mieszkania i kredytu. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał Skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia m.in. wskazania: charakteru działalności rolniczej, czy Skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie, miesięcznych wydatków, a także do przedłożenia dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, w szczególności w zakresie ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów. W odpowiedzi na to wezwanie referendarza sądowego Skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 11 ha i przedłożył harmonogram spłat kredytu oraz wyciąg z rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił Skarżącemu przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. U podstaw negatywnego rozstrzygnięcia w zakresie ustanowienia adwokata legła okoliczność, że Skarżący nie przedstawił żądanych przez referendarza sądowego danych, co uniemożliwiło dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz uznał ponadto, że przedstawione dane odnoszące się do miesięcznego dochodu w zestawieniu z danymi dotyczącymi spłacanego kredytu w zestawieniu z nienadesłaniem żądanych dokumentów i informacji skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, które nie zostały przedstawione, a w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r. utrzymał je w mocy. Następnie Sąd postanowieniem z dnia 5 lipca 2017 r. odrzucił skargę kasacyjną jako złożoną po upływie terminu i z powodu braku złożenia przez profesjonalnego pełnomocnika. W dniu 10 lipca 2017 r. do Sądu wpłynął złożony na formularzu kolejny wniosek o ustanowienie prawa pomocy. Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwiema córkami. Źródło utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego i wynagrodzenie żony w łącznej wysokości 1.922 zł. Skarżący posiada dom o powierzchni 128 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 11,74 ha, 5 sztuk bydła i 3 budynki gospodarcze, nie posiada żadnych oszczędności. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż do jego miesięcznych wydatków należy opłacenie bieżących kosztów w kwocie 500 zł i kredytu w kwocie 1.500 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 13 lipca 2017 r. ponownie umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Referendarz zwrócił uwagę, że w kolejnych wnioskach Skarżący podaje dane majątkowe w sposób wybiórczy. Ponadto sytuacja majątkowa wykazana we wniosku złożonym przez skarżącego w sprawie w dniu 1 marca 2017 r. i już prawomocnie rozpoznanym w dniu 10 maja 2017 r. niewiele się różni od obecnej sytuacji. Od daty zatem rozpoznania wcześniejszego wniosku sytuacja skarżącego de facto nie uległa żadnej znaczącej zmianie mogącej skutkować przyznaniem prawa pomocy, gdyż skarżący nie podniósł żadnych nowych okoliczności. Skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarz sądowego z dnia lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369. - dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd – zgodnie z treścią art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd, oceniając wniosek po raz drugi na gruncie tej sprawy nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2017 r. Podkreślić należy, że – jak zasadnie zauważył referendarz, Skarżący nie wykazał, aby sytuacja finansowa i majątkowa Skarżącego od czasu rozpoznania poprzedniego wniosku uległa zmianie w stopniu uzasadniającym zmianę stanowiska co do przyznania prawa pomocy. Skarżący podaje kilka informacji wskazujących na swoją trudną sytuację, nie przedstawia natomiast jakie uzyskuje dochody, z czego pokrywa wydatki, w jakiej wysokości uzyskuje dopłaty unijne. Dodatkowo warto zauważyć, że Skarżący posiada małoletnie dzieci, co uprawnia go do pobierania świadczenia wychowawczego na co najmniej jedno dziecko. Skarżący nie wskazuje jednak, aby uzyskiwał świadczenia z tego tytułu. Przedstawiony we wniosku obraz sytuacji Skarżącego jest taki, że wraz z żoną posiadają stałe źródło przychodów, posiadają zdolność kredytową, kredyt regularnie spłacają, Skarżący nie wskazał też, aby zalegał z innymi należnościami na rzecz innych podmiotów. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.