I SA/Bk 928/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. - ZUS Oddział w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od listopada 2011 do stycznia 2013 r. p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. ,

J. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwoma córkami. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego i wynagrodzenie żony w łącznej wysokości 1.922 zł. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, [...] sztuk bydła i [...] budynki gospodarcze. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż do jego miesięcznych wydatków należy opłacenie bieżących kosztów w kwocie 500 zł i kredytu w kwocie 1.500 zł (k. 79-80). Na wstępie należy odnieść się do wniosku skarżącego w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Niniejsza sprawa dotyczy nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, należy zatem do kategorii spraw wymienionych w powołanym przepisie. W związku z tym, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej z mocy samej ustawy, postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie (vide postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt I OZ 482/13 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.), orzeczono jak w punkcie I sentencji. Z uwagi na powyższe wniosek złożony przez skarżącego podlegał rozpoznaniu w części przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych bądź ustanowienie pełnomocnika następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwiema córkami. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany przez niego z gospodarstwa rolnego w wysokości i wynagrodzenia żony w łącznej wysokości 1.922 zł. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 i prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Ponadto ma [...] sztuk bydła i [...] budynki gospodarcze. Skarżący wykazał wydatki rodziny w postaci bieżących opłat na kwotę 500 zł oraz spłaty kredytu na kwotę 1.500 zł. W sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez skarżącego oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Podkreślić przy tym należy, iż jest to już drugi wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, przy czym znamienne jest, to iż w każdym wniosku skarżący wybiórczo podaje swoje dane majątkowe np. w pierwszym wniosku nie wskazał, iż jest właścicielem domu jak też nie wskazał, iż posiada inwentarz żywy (k. 24-25). Wprawdzie w niniejszym wniosku nie została zakreślona rubryka mieszkanie, ale z wcześniejszego wniosku wynika, że takiego mieszkania skarżący nie posiada, wzywanie w tym zakresie było zatem bezcelowe. Poza tym sytuacja majątkowa wykazana we wniosku złożonym przez skarżącego w sprawie w dniu 1 marca 2017 r. i już prawomocnie rozpoznanym w dniu 10 maja 2017 r. niewiele się różni od obecnej sytuacji. Od daty zatem rozpoznania wcześniejszego wniosku sytuacja skarżącego de facto nie uległa żadnej znaczącej zmianie mogącej skutkować przyznaniem prawa pomocy, gdyż skarżący nie podniósł żadnych nowych okoliczności. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z podawaniem różnych informacji na temat stanu majątkowego skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, a w konsekwencji uniemożliwiają rzetelną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na to, aby zalegał ze spłatą kredytów czy też bieżących rachunków. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy zatem stwierdzić, iż posiadanie przez rodzinę skarżącego stałego źródła dochodu, w tym gospodarstwa rolnego pozwala na uznanie, iż skarżący jest w stanie pokryć koszty ustanowienia pełnomocnika w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności, tym bardziej iż terminowo spłaca raty kredytu. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.