I SA/Bk 887/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylającej w części, po wznowieniu postępowania, decyzję ostateczną wydaną w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu [...] października 2020 r. do Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. wpłynął wniosek, nadany w placówce pocztowej w dniu [...] października 2020 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. nr [...] z dnia [...] września 2020 r., wydanej wobec W. Sp. z o.o., ul. [...] (dalej: "skarżąca" bądź "spółka"). Wniosek złożył pełnomocnik strony – M. N. Wniesiono o uchylenie bądź zmianę zaskarżonej decyzji lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r., nr [...], Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. stwierdził, że ww. wniosek został wniesiony z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu NPUCS wskazał, że decyzja z dnia [...] września 2020 r., została skutecznie doręczona pełnomocnikowi W. sp. z o.o., tj. M. N., wskazanemu w pełnomocnictwie szczególnym, złożonym do akt sprawy w dniu 28 kwietnia 2020 r., jako pełnomocnik do doręczeń. Doręczenia dokonano za pośrednictwem Poczty Polskiej. Z pocztowego Potwierdzenia Odbioru wynika, że przedmiotową decyzję doręczono w dniu 24 września 2020 r., zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę fakt doręczenia decyzji pełnomocnikowi strony w dniu 24 września 2020 r., termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął wraz z dniem 8 października 2020 r. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany w placówce pocztowej Poczty Polskiej w dniu 9 października 2020 r. (data stempla pocztowego). Na podstawie art. 12 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm., dalej: "o.p.") powyższą datę uznaje się za datę złożenia pisma. W ocenie organu, nastąpiło uchybienie 14-dniowemu terminowi do wniesienia wniosku, określonemu w przepisie art. 223 § 2 pkt 1 o.p. w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o kontroli skarbowej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pełnomocnik strony wniósł skargę do tutejszego Sądu, zarzucając mu naruszenie: art. 228 § 1 pkt 2 o.p. poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż doręczenie kwestionowanej decyzji organu nastąpiło w dniu 24 września 2020 r. w sytuacji, gdy przedstawiciel skarżącej, ani nikt z jego rodziny, zamieszkującej pod adresem doręczenia, nie przyjął przesyłki poleconej, zawierającej decyzję organu, w dniu 24 września 2020 r. Mając powyższe na uwadze, autor skargi wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów procesu. Organ wywiódł odpowiedź na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie narusza prawo i z tego względu podlega uchyleniu. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi skarżącej spółki decyzji nr [...] z dnia [...] września 2020 r. Zdaniem organu, decyzja ta została doręczona w sposób prawidłowy, w dniu 24 września 2020 r., dorosłemu domownikowi – żonie pełnomocnika skarżącej spółki U. N. - zamieszkującej wraz z nim pod adresem, wskazanym do korespondencji. Pełnomocnik skarżącej spółki twierdzi natomiast, że operator pocztowy stwierdził prawidłowość doręczenia, dokonanego w dniu 24 września 2020 r., pomimo tego, że korespondencja, kierowana do spółki kapitałowej, nie mogła zostać doręczona do rąk osoby nieuprawnionej - dorosłego domownika. Ponadto wskazuje, że doręczyciel pocztowy musiał podrobić podpis jego żony, znajdujący się na potwierdzeniu odbioru z dnia 24 września 2020 r., na dowód czego przedłożył oświadczenie U. N., iż we wskazanej dacie, ani w dniu następnym, nie kwitowała żadnego dokumentu doręczenia przesyłki poleconej. Aby rozstrzygnąć tak zarysowany spór należy w pierwszej kolejności przytoczyć treść przepisu art. 151 o.p., zgodnie z którym - osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio (§ 1). W razie niemożności doręczenia pisma w lokalu siedziby pisma doręcza się za pokwitowaniem zarządcy budynku lub dozorcy, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma zarządcy budynku lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach lokalu siedziby adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której mieści się lokal tej siedziby (§ 2). Przepis art. 151 o.p. wprost stanowi komu można doręczyć przesyłkę, zaadresowaną do osoby prawnej, nie pozostawiając przy tym organom podatkowym możliwości doręczania pism ani w innym miejscu, ani też innym osobom, niż upoważnionym do odbioru korespondencji, w tym również osobom, które podjęły się oddania pisma adresatowi w trybie wynikającym z art. 149 o.p. - omawiany przepis nie zawiera odesłania do tego przepisu, zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Regulacja, wynikająca z art. 151 o.p., ma charakter stanowczy. Zezwala bowiem na dokonanie doręczenia wyłącznie osobie, mającej upoważnienie do odbioru korespondencji, adresowanej do osoby prawnej, bądź innej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. W konsekwencji, jej brzmienie wyklucza możliwość dokonania doręczenia do rąk osoby trzeciej, która zobowiązuje się do oddania korespondencji adresatowi, jak ma to miejsce w odniesieniu do osób fizycznych. Powyższe względy, w tym zwłaszcza brzmienie art. 151 o.p., sprawiają, że warunkiem koniecznym dla uznania za skuteczne doręczenia na rzecz podmiotów wymienionych w tym przepisie, konieczne jest zbadanie, czy osoba, potwierdzająca odbiór korespondencji, była do tej czynności upoważniona. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że na mocy pełnomocnictwa szczególnego (k. 123/1 akt administracyjnych) W. Sp. z o. o. upoważniła M. N. do działania w postępowaniu podatkowym nr [...]. Wskazany adres do doręczeń jest jednocześnie siedzibą spółki, adresem do doręczeń oraz miejscem zamieszkania M. N.. Kwestionowane doręczenie decyzji Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. nr [...] z dnia [...] września 2020 r., dokonane w dniu 24 września 2020 r., zostało opatrzone podpisem U. N. (co strona skarżąca kwestionuje, jednak w chwili obecnej nie można jednoznacznie stwierdzić kto pokwitował odbiór ww. decyzji), którą doręczyciel omyłkowo oznaczył jako adresata (uprzednio, np. w dniu 25 maja 2020 r. i 31 lipca 2020 r. uznał ją za pełnoletniego domownika). Jak wynika z potwierdzenia odbioru z dnia 24 września 2020 r. (k. 136/12 akt administracyjnych) przesyłka, zawierająca decyzję organu z dnia [...] września 2020 r., została zaadresowana nie do skarżącej spółki, a do M. N. – jej pełnomocnika – bez wskazania, że jest to korespondencja, kierowana do spółki, nie do osoby fizycznej. Nie można zatem obarczać winą doręczyciela pocztowego za nieprawidłowe zaadresowanie korespondencji przez organ. Warto w tym miejscu wskazać, że jak wynika z akt sprawy - organ, adresując korespondencję kierowaną do spółki, początkowo wskazywał jako adresata W. Sp. z o. o. (zob. potwierdzenia odbioru pisma z dni: 30 marca 2020 r. – k. 110/2; 31 marca 2020 r. – k. 111/2; 15 kwietnia 2020 r. – k. 115/2 akt administracyjnych; 1 czerwca 2020 r. – k. 128/2; 30 lipca 2020 r. – k. 133/2; 31 lipca 2020 r. – k. 134/2). Na potwierdzeniu z dnia 25 maja 2020 r. odbiór korespondencji pokwitowała U. N., przy czym na potwierdzeniu zakreślono "okienko", że przesyłkę doręczono dorosłemu domownikowi, nanosząc obok adnotację, iż jest ona osobą uprawnioną (k. 126/2 akt administracyjnych). Dopisano na nim również, że pełnomocnikiem spółki M. N., co, zdaniem Sądu, miało na celu uzasadnienie doręczenia przesyłki do rąk jego żony, jako dorosłego domownika. Powyższa okoliczność świadczy o tym, że organ, mając na uwadze fakt odbioru korespondencji, kierowanej do spółki W. na adres przy ulicy [...] w Warszawie, przez różne osoby - M. N., U. N. czy też K. N. (imię nieczytelne; potwierdzenie odbioru z dnia 30 lipca 2020 r. – k. 133/2 akt administracyjnych) oraz świadomość, iż nie wszystkie z tych osób były uprawnione do odbioru przesyłek adresowanych do osoby prawnej, zaczął wskazywać jako adresata osobę fizyczną, celem usprawiedliwienia wadliwych doręczeń, dokonanych do rąk dorosłych domowników. Należy podkreślić, że obowiązkiem organów podatkowych jest dokonywanie doręczeń zgodnie z wymogami, płynącymi z Ordynacji podatkowej. Dlatego też skutki wadliwie dokonywanych doręczeń zawsze powinny obciążać organ, a nie stronę postępowania, nawet jeśli ona wybiórczo tę wadliwość podnosi. W tej sytuacji także nie może mieć znaczenia, że spółka nie kwestionowała doręczeń dokonywanych do rąk U. N. w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego. W sytuacji, gdy organ podatkowy przyjmuje wadliwie dokonane doręczenie za prawidłowe, ponosi ryzyko skutecznego zakwestionowania tego doręczenia przez podatnika. W kontekście powyższego, trudno zaakceptować argumentację organu, że skoro pozostałe doręczenia, dokonywane do rąk kilku różnych osób, były akceptowane przez stronę skarżącą, to twierdzenie, iż osoby te nie były uprawnione do odbioru korespondencji jest nieuprawnione. O tym, kto może odbierać korespondencję, kierowaną do osoby prawnej, nie decyduje bowiem jej pełnomocnik czy organ, a ustawodawca, który precyzyjnie określił kwestię doręczeń w rozdziale 5 Ordynacji podatkowej. Nie można przy tym przyjąć, że w niniejszej sprawie były jakiekolwiek podstawy, aby uznać, że U. N. była uprawniona do odbioru pism, kierowanych do skarżącej spółki. Powyższego nie zmienia okoliczność, że przebywała ona w siedzibie spółki i wcześniej odbierała kierowaną do niej korespondencję. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest co prawda stanowisko, że upoważnienie do odbioru korespondencji może być udzielone w sposób dorozumiany (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 1999 r., sygn. akt II CKN 509/99 - publ. OSNC 2000/2/42; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 1456/08; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 654/16 – wszystkie orzeczenia powoływane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesądzając jednak o skuteczności doręczenia pisma w trybie, wynikającym z art. 151 o.p., do rąk osoby znajdującej się w siedzibie spółki, należy wskazać, że aby uznać, iż doręczyciel postąpił prawidłowo uznając osobę, zastaną w siedzibie spółki, za osobę upoważnioną przez tę spółkę do odbioru korespondencji w jej imieniu w sposób dorozumiany, muszą istnieć ku temu obiektywnie przesłanki. W sytuacji, gdyby taka osoba, znajdująca się w siedzibie osoby prawnej - adresata korespondencji - posługując się pieczęcią firmową tego podmiotu i pieczęcią "pracownik" odbierała korespondencję, skierowaną do tego podmiotu, faktycznie trudno byłoby wymagać od doręczyciela korespondencji, aby żądał od tej osoby okazania upoważnienia do odbioru korespondencji, czy też sprawdzał w inny sposób, czy osoba taka rzeczywiście uprawnienie takie posiada. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w przedmiotowej sprawie, gdyż U. N. nie posiadała ani pieczęci skarżącej spółki, ani nie podpisała się jako jej pracownik. Sam doręczyciel nie uznał jej przy tym za osobę, działającą z ramienia spółki, a za dorosłego domownika. Nie może być również argumentem, przemawiającym za uznaniem domniemania upoważnienia do odbioru korespondencji fakt, że siedziba osoby prawnej oraz wskazany do doręczeń adres jej pełnomocnika jest jednocześnie miejscem zamieszkania lub pobytu osoby fizycznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1181/16). Zapewne z tego powodu doręczyciel uznał U. N.za pełnoletniego domownika, któremu mógł doręczyć korespondencję, kierowaną do spółki. Jak już wyżej wyjaśniono, pełnoletni domownik może odbierać pisma kierowane jedynie do osób fizycznych, nie jest natomiast upoważniony do odbioru pism, kierowanych do osób prawnych. Reasumując, odebranie decyzji przez dorosłego domownika, zamieszkującego wraz z pełnomocnikiem skarżącej spółki, nie odpowiadało przepisowi art. 151 o.p. zaś organ, stwierdzając uchybienie terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, mimo braku skutecznego doręczenia decyzji nr [...] z dnia [...] września 2020 r., naruszył przepisy art. 151 w zw. z art. 187 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Powyższe uchybienie należy uznać za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem brak skutecznego doręczenia decyzji oznacza, że nie weszła ona do obrotu prawnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ będzie zobowiązany prawidłowo doręczyć spółce decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. nr [...] z dnia [...] września 2020 r. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji, zasądzając koszty postępowania sądowego w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), z uwagi na objęcie całego obszaru kraju, w tym Miasta Białegostoku (siedziby Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) tzw. strefą czerwoną, wskazującą na zwiększone ryzyko zakażenia wirusem SARS-Co-V2.