I SA/Bk 764/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2017 r. sprzeciwu E. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2017 r. przyznającego prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 1.000 zł i odmawiającego przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2014 roku p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

E. Z. (Skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką K. Z. (17 lat). Skarżąca jest osobą rozwiedzioną, na stałe mieszka w Niemczech, w Berlinie. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi: zasiłek dla bezrobotnych – 312,30 euro; zasiłek na dziecko – 192 euro; zasiłek socjalny – 679,11 euro. Łącznie miesięczny dochód wnioskodawczyni wynosi 1.183 euro. Miesięczne zobowiązania stałe i wydatki to: czynsz – 553 euro; energia elektryczna – 30 euro; gaz – 18 euro; telefon – 39,78 euro, ubezpieczenie na życie – 5,51 euro, odzież i żywność 400 – 450 euro. Dodatkowo E. Z. ponosi wydatki kwartalne – 14,97 euro opłata za rachunek bankowy oraz półroczne – ubezpieczenie mieszkania 99,79 euro. Skarżąca nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności, nie spłaca zobowiązań kredytowych, nie otrzymuje również alimentów na dziecko. Stan konta bankowego wnioskodawczyni na dzień [...] lipca 2017 r. wynosi 650 euro. E. Z. ma zobowiązania podatkowe wobec polskich organów skarbowych na łączną kwotę 210.727,96 zł. Wnioskodawczyni dołączyła do akt sprawy: wyciągi z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (k. 31 – 32); zawiadomienie o zajęciu nieruchomości z rachunku bankowego i tytuły wykonawcze (k. 33 – 45 i k. 58 - 61); wyrok rozwodowy niemieckiego sądu z dnia [...] października 2008 r. - tłumaczenie (k. 46 – 47); odpis aktu urodzenia (k. 48); wyciąg z konta bankowego za okres 1 kwietnia – 8 lipca 2017 r. (k. 49 – 54); decyzję niemieckiego urzędu pracy dot. ustalenia wysokości zasiłku dla bezrobotnych - tłumaczenie (k. 55 – 56); decyzja zmieniająca dot. otrzymywanych świadczeń – tłumaczenie (k. 57). Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 1.000 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. U podstaw rozstrzygnięcia legła okoliczność, że uzyskiwanie przez rodzinę Skarżącej dochodu miesięcznego w wysokości 1.220,52 euro (tj. w przeliczeniu 5.211 zł ) pozwala na stwierdzenie, że jest ona w stanie wygospodarować środki finansowe pozwalające na częściowe pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej tj. 1.000 zł, przy jednoczesnym przyznaniu zwolnienia od uiszczania tych kosztów w pozostałym zakresie. Wzięto też pod uwagę fakt, iż skarżąca jest w stanie zgromadzić środki na pokrycie kosztów reprezentacji profesjonalnego pełnomocnika z wyboru w sprawie niniejszej. Przyznane zwolnienie umożliwi natomiast rozpoznanie sprawy przez Sąd. W złożonym sprzeciwie pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odmowę przyznania prawa pomocy i nieprawidłowe przyjęcie, że strona jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zarzucono, że referendarz wziął pod uwagę jedynie kwotę przychodów, a nie wziął pod uwagę wydatków wykazanych we wniosku. Pełnomocnik twierdzi, że kwota 5.211 zł na warunki życia w Berlinie jest kwotą na granicy przeżycia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd – zgodnie z treścią art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Podmiot ten winien udokumentować oświadczenia zawarte we wniosku. Przechodząc do oceny sytuacji zaistniałej w sprawie Sąd podziela stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu, że przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy dane wskazują na niemożność poniesienia przez Skarżącą kosztów sądowych w pełnym zakresie, jednak zgodzić się też należy, że Skarżąca jest w stanie wygospodarować środki finansowe w wysokości 1000 z na częściowe pokrycie tych kosztów. Skarżąca wskazuje na stałe dochody z niemieckich świadczeń socjalnych: zasiłek dla bezrobotnych – 312,30 euro; zasiłek na dziecko – 192 euro; zasiłek socjalny – 679,11 euro. Sąd zauważa, że kwota zasiłku socjalnego 679,11 euro dotyczyła miesięcy od stycznia do lipca 2017 r., z przedstawionych dowodów wynika, że za sierpień 2017 r. kwota ta wyniosła 710,34 euro, a za wrzesień już 971,41 euro (k. 57 akt sprawy). Zwraca też uwagę Sądu okoliczność, że Skarżąca jest w wieku, w którym może podjąć pracę i uzyskiwać dochody. Z wniosku nie wynika, aby u Skarżącej występowały okoliczności uniemożliwiające zarobkowanie – (np. choroba, opieka nad dzieckiem). W takiej sytuacji sam fakt uzyskiwania świadczeń socjalnych nie może być wyznacznikiem poziomu stanu finansowego, należy bowiem również brać pod uwagę możliwości zarobkowania. Ponadto Sąd podziela argumentację referendarza sądowego, że jednym z wyznaczników sytuacji finansowej może być również to, że strona skarżąca jest w stanie zgromadzić środki na profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika, że jego wynagrodzenie zostanie uiszczone dopiero ze środków pochodzących z należnego Skarżącej od budżetu zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień 2014r, który to okres objęty jest wniesioną skargą, Sąd stwierdza, że niewątpliwie pełnomocnik w granicach swobody umów może kształtować wynagrodzenie w sposób dowolny, a nawet się go zrzec, jednak taki rodzaj uzgodnień jest rzadki i Sąd, nie mając wglądu w treści umowy pomiędzy Skarżącą a pełnomocnikiem, twierdzenie to uznaje za niewiarygodne. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.