I SA/Bk 725/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2017 r. sprzeciwu strony skarżącej wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 września 2017 r. o odmowie przyznania L. Sp. z o.o. w S. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do czerwca 2015 r. p o s t a n a w i a utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

L. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "Spółka") złożyła do tut. Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do czerwca 2015 r. Sąd określił wartość przedmiotu zaskarżenia i wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu w kwocie 23.703 zł. Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka podała, że zajmuje się sprzedażą detaliczną paliw do pojazdów silnikowych na stacjach paliw. Rok obrotowy 2016 Spółka zakończyła stratą w wysokości 271.408,61 zł. Wg bilansu za rok 2016 Spółka nie posiada środków trwałych. Wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 200.000 zł. Na rachunkach bankowych przedsiębiorstwo wykazało debet w kwocie 17.700,35 zł. Spółka nie dysponuje też środkami pieniężnymi w kasie. Wysokość nieopłaconych zobowiązań firmy to 3.803.698,83 zł, w skład tej kwoty wchodzą również niewypłacone wynagrodzenia pracowników w wysokości 145.284,26 zł. Ponadto Spółka wskazała, że organ podatkowy orzekł o zabezpieczeniu na jej majątku kwoty zobowiązań podatkowych o wysokości łącznej 2.532.280 zł. Referendarz sądowy wezwał Spółkę do nadesłania dokumentów określających wynik finansowy za okres maj – lipiec 2017 r., wyciągów z kont i rachunków bankowych za okres maj – lipiec 2017 r., bilansu za rok 2016, wykazu środków trwałych za 2016 r., dokumentów potwierdzających stan zadłużenia Spółki na dzień 31 lipca 2017 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie referendarza sądowego Spółka nadesłała: rachunek zysków i strat za okres styczeń – październik 2016 r.; bilans na dzień 31 października 2016 r.; obroty i salda firmy za okres styczeń – listopad 2016 r.; polecenie księgowania. Postanowieniem z dnia 29 września 2017 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że wskazane przez Spółkę dane dotyczące roku 2016 w zestawieniu z brakiem odpowiedzi na wezwanie referendarza faktycznie uniemożliwiają ocenę aktualnego stanu majątkowego Spółki i jej zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia Spółka wywiodła sprzeciw, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i o przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy Spółka nie jest w stanie ich ponieść z uwagi na brak dochodów i środków finansowych pozwalających na uiszczenie opłaty od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, w przedmiotowej sprawie na stronie skarżącej. Należy też wskazać, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych. W ocenie Sądu skarżąca Spółka nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przedstawione przez Spółkę dane dotyczą przede wszystkim roku 2016. Co zaś istotne – Spółka bez jakiegokolwiek uzasadnienia nie przedstawiła dokumentów, do których przedstawienia została wezwana przez referendarza sądowego tj, dokumentów określających wynik finansowy uzyskany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres maj – lipiec 2017 r.; wyciągów z kont i rachunków bankowych za okres maj – lipiec 2017 r.; dokumentów potwierdzających stan zadłużenia spółki na dzień 31 lipca 2017 r., a ponadto bilansu oraz wykazu środków trwałych za cały 2016 r. . W tych okolicznościach uprawnione było stwierdzenie, że przedstawione przez Spółkę dane uniemożliwiają ocenę jej aktualnego stanu majątkowego i jej zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Wbrew twierdzeniu zawartym w sprzeciwie, referendarz nie ustalił, że Spółka jest w stanie uiścić koszty sądowe w całości. W skarżonym postanowieniu referendarz zwrócił w pierwszej kolejności uwagę na dane dotyczące roku 2016 m.in., że z rachunku zysków i strat za okres 1 stycznia – 31 października 2016 r. wynika, że Spółka z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości 271.408,61 zł, przy przychodzie w kwocie 22.829.118.92 zł. następnie zaś wskazał, że przedstawione przez Spółkę dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi na wezwanie, które dotyczyło danych za 2017 rok, faktycznie uniemożliwiają ocenę aktualnego stanu majątkowego przedsiębiorstwa. Sąd uznaje powyższe stwierdzenie za słuszne i stwierdza, że na gruncie niniejszej sprawy brak wskazania aktualnych danych dotyczących sytuacji finansowej Spółki uniemożliwia ocenę, czy pozostaje ona w sytuacji uzasadniającej przyznanie pomocy ze strony Państwa. Dodatkowo należy wskazać, że składając sprzeciw, pomimo znajomości stanowiska referendarza sądowego, pełnomocnik Spółki nie dołączył wymaganych dokumentów. Dlatego Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. W tej sytuacji, stosując przepisy art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.