I SA/Bk 685/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 11 kwietnia 2017 r. o umorzeniu postępowania w zakresie zwolnienia z połowy kosztów sądowych i odmowy zwolnienia od kosztów w pozostałym zakresie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. oraz odsetek za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za lipiec i sierpień 2013 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

A. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką G. S. oraz dziećmi M. S. (15 lat); K. S. (22 lat) i czteroletnią wnuczką. Obecnie rodzina skarżącego nie posiada żadnych źródeł dochodu i nikt z domowników nie pracuje. Wykazane stałe wydatki wnioskodawcy to: rata leasingowa samochodu – 4.000 zł; zaległość podatkowa VAT – 9.000 zł; zaległość z podatku dochodowego – 500 zł; ZUS – 1.200 zł; energia elektryczna – 300 zł; opłaty za media – 500 zł; rata kredytu – 1.700 zł; jedzenie i środki czystości – 2.000 zł. Majątek skarżącego stanowi: dom o powierzchni 120 m2 (wartość 300.000 zł); mieszkanie o powierzchni 48 m2 (wartości 80.000 zł); działka o powierzchni 3.100 m2 (wartość 150.000 zł). W tych okolicznościach skarżący podkreślił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych (k. 113 – 114). Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego w przedmiocie wskazania skąd są pokrywane wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny a także stan zadłużenia wobec innych podmiotów. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia z połowy kosztów sądowych, podkreślając że skarżący korzysta już z prawa pomocy w powyższym zakresie oraz odmówił zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Wskazał m.in., że skarżący nie wykazał sąd czerpie środki finansowe na zadeklarowane wydatki, które wynoszą ponad 10 000 zł miesięcznie. Skarżący nie wykazał też, aby zalegał ze spłatą bieżących rachunków czy też rat kredytu. W złożonym w terminie sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji gdy skarżący nie jest w stanie ich ponieść z uwagi na brak dochodów i środków finansowych pozwalających na sprostanie wymaganiu uiszczenia opłaty od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik podkreślił, że cały majątek skarżącego został zajęty przez Urząd Skarbowy w ramach prowadzonych postępowań. Zabezpieczeniu poddano konta bankowe i należności z tytułu zwrotu podatku VAT. Skarżący zawiesił prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, nie pracuje, nie uzyskuje dochodów. Tym samym, skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych i jego sytuacja finansowa w przyszłości nie ulegnie poprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. po. 718 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową Skarżącego, przyjąć należy, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie (obniżone o 50%), w szczególności, że obecnie ograniczają się one do wpisu od skargi kasacyjnej. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że łączny koszt wpisów sądowych, od złożonych przez Skarżącego skarg kasacyjnych we wszystkich czterech sprawach zawisłych przed tut. Sądem wynosi niewiele ponad 1000 zł, a zatem jest to kwota, którą z pewnością jest w stanie wygospodarować Skarżący. Podkreślić należy, że Skarżący mimo nie posiadania żadnego źródła dochodu ponosi miesięczne wydatki na utrzymanie siebie i rodziny oraz opłacenie innych kosztów w wysokości ok. 10 000 zł miesięcznie, dlatego też dodatkowa kwota w wysokości niewiele ponad 1000 zł z pewnością pozostaje w zasięgu finansowym Skarżącego. Z sytuacji majątkowej Skarżącego nie można wywieść wniosku, aby znajdował się on w trudnej czy tragicznej sytuacji majątkowej. Wręcz przeciwnie – jest osobą majętną, posiadającą kilka nieruchomości, ponosi dość wysokie, bliżej niesprecyzowane i nieudokumentowane wydatki na utrzymanie siebie i rodziny. Z nadesłanych dokumentów wynika, że posiada rachunki bankowe Prestige, otwarte i niewykorzystywane limity na kartach kredytowych, a zatem nie można jego sytuacji finansowej określić mianem trudnej czy też tragicznej. Końcowo podkreślić należy, na co słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowych w zaskarżonym postanowieniu, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Niewątpliwe taką osobą nie jest Skarżący, bowiem dysponuje on znacznym majątkiem, zaś skala opłacanych wydatków pozwala na przypuszczenie, że posiada również bliżej nieokreślone i nieujawnione Sądowi źródła przychodów. Stwierdzić tym samym należało, że brak było podstaw do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.