Sygnatura
I SA/Bk 68/26
Wyrok WSA w Białymstoku z 29 kwietnia 2026 r., I SA/Bk 68/26
Wynik
Uchylono zaskarżoną decyzję
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
- Data orzeczenia
- 29 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 9 stycznia 2026 r. nr 9010-00000000032/26 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz skarżącego D. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 9 stycznia 2026 r. nr 9010-00000000032/26 Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży (dalej: "Dyrektor POR ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Mońkach (dalej: "Kierownik BP ARiMR") z 4 grudnia 2025 r. nr BP195.8110.1398.2025.SP.RDM, wydaną w sprawie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 3 listopada 2025 r. D. C.(dalej: "skarżący") za pomocą Platformy Usług Elektronicznych (PUE) złożył do BP ARiMR w Mońkach wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych. Do wniosku załączył protokół nr 63 z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska oraz polisę ubezpieczeniową zawartą w dniu 7 maja 2025 r. w E. nr [...] potwierdzającą zawarcie umowy ubezpieczenia upraw rolnych z okresem ubezpieczenia od 8 maja 2025 r. do 7 maja 2026 r. oraz polisę nr [...] zawartą w dniu 8 maja 2025 r. na okres ubezpieczenia od 9 maja 2025 r. do 8 maja 2026 r. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego w dniu 4 grudnia 2025 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr BP195.8110.1398.2025.SP.RDM, na mocy której przyznał skarżącemu pomoc w części, w wysokości 130.055,80 zł stanowiącej równowartość 30.737,363 euro. Po rozpatrzeniu odwołania, powołaną na wstępie decyzją z 9 stycznia 2026 r. Dyrektor POR ARiMR, utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Dyrektor wskazał, że skarżący w dniu powstania w jego gospodarstwie szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem przymrozków wiosennych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, tj. w dniu 26 kwietnia 2025 r. nie posiadał ubezpieczenia upraw rolnych wynikającego z polisy ubezpieczeniowej. Z załączonej do wniosku polisy zawartej w E. w dniu 7 maja 2025 r. nr [...] wynika okres ubezpieczenia upraw od 8 maja 2025 r. do 7 maja 2026 r., zaś polisa zawarta w dniu 8 maja 2025 r. nr [...] potwierdza okres ubezpieczenia od 9 maja 2025 r. do 8 maja 2026 r. W zakresie daty powstania szkody organ odwoławczy wskazał, że w dołączonym do akt sprawy protokole nr 63/2025 z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego wynika, że szkody spowodowane przymrozkami wiosennymi powstały w dniu 26 kwietnia 2025 r. Protokół z oszacowania szkód w gospodarstwie skarżącego został sporządzony zgodnie z wymogami określonymi w § 5 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, ze zm., dalej: "rozporządzenie"). Organ odwoławczy podniósł, że z ogólnodostępnych informacji publikowanych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy wynika, że w dniu 26 kwietnia 2025 r. we wszystkich powiatach województwa podlaskiego nastąpiły pierwsze spadki temperatur poniżej 0°C. Zaznaczył, że w przypadku niekorzystnego zjawiska meteorologicznego mającego charakter okresowy, interpretując przepisy ustawy o ubezpieczeniach upraw oraz przepis § 13zzzi ust. 16 rozporządzenia, za dzień wystąpienia szkody należy przyjąć początkowy dzień okresu, w którym nastąpił spadek temperatury poniżej 0 °C, gdyż od tego dnia szkody w uprawach zaczęły powstawać. W tej sytuacji, zdaniem Dyrektora, prawidłowa jest, podana przez komisję, data 26 kwietnia 2025 r. jako data wystąpienia szkody. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ podniósł, że skoro pierwsza szkoda powstała w wyniku przymrozków w gospodarstwie w dniu 26 kwietnia 2025 r., a z przedłożonej przez skarżącego polisy wynika, że zakres tego ubezpieczenia obejmuje uprawy rolne ww. od dnia 8 maja 2025 r. to zasadnym jest wniosek, iż areał wynikający z tej polisy nie może zostać uznany jako ubezpieczony przez skarżącego w dniu wystąpienia pierwszej szkody. Nawiązując z kolei do pisma Urzędu Miejskiego w Goniądzu znak: RGN.6181.191.2025 z 9 grudnia 2025 r. złożonego przez stronę skarżącą wraz z odwołaniem organ stwierdził, że potwierdza ono ustalenia przyjęte przez organ w zakresie daty powstania pierwszych szkód w związku z obniżeniem temperatury poniżej 0 °C. Jednocześnie w przedmiotowym piśmie Burmistrz poinformował, że data wystąpienia szkód wpisana w protokole została wybrana z listy rozwijanej (dzień, miesiąc, rok). Formularz protokołu nie przewidywał możliwości wpisania zakresu dat w formie "od dnia do dnia". Zdaniem organu, prawidłowa jest zatem wskazana data 26 kwietnia 2025 r., w której wystąpiły pierwsze spadki temperatur. Dyrektor POR ARiMR podkreślił, że w złożonym odwołaniu skarżący nie kwestionuje faktu ustalenia przez Komisję daty 26 kwietnia 2025 r. jako początkowej daty wystąpienia przymrozków. Organ wskazał, że nie każdy przymrozek powoduje szkody, jednakże Komisja stwierdziła, iż szkoda w uprawach skarżącego powstała w dniu 26 kwietnia 2025 r., a podpisując protokół skarżący zgodził się z jej ustaleniami. Organ stwierdził, że kwestionowanie ustaleń zawartych w protokole należy uznać za spóźnione. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do tut. sądu. Zaskarżonej w całości decyzji zarzucił błędną interpretację przyjętą przez organ II instancji, że na dzień wystąpienia szkody, tj. 26 kwietnia 2025 r., uprawy nie były ubezpieczone, ponieważ polisa nr [...]zawarta w E. w dniu 13 maja 2024 r. z okresem ubezpieczenia od 10 maja 2024 r. do 9 maja 2025 r. obejmowała ten dzień, na dowód czego dołączył ją do skargi. Ponadto, zdaniem skarżącego, niezrozumiałe jest rozpatrzenie wniosku w oparciu o datę 26 kwietnia 2025 r., tj. pierwszego dnia wystąpienia spadku temperatur. Dzień był początkowym dniem wystąpienia spadku temperatury, ale nie ostatnim ani nie jedynym. Ponadto skarżący podniósł, że organ II instancji, wydając decyzję, oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji. W jego ocenie jest ona bardzo krzywdząca, tym bardziej, że nie został wezwany do uzupełnienia żadnego dowodu ani do wypowiedzenia się w sprawie. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że skarżący dopiero w dniu 10 lutego 2026 r. wraz ze skargą skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku przedłożył polisę ubezpieczenia upraw nr [...] i dlatego zarówno organ I, jak i II instancji nie miał możliwości jej oceny w prowadzonym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sprawa dotyczy zasadności przyznania skarżącemu pomocy finansowej w związku z powstaniem w jego gospodarstwie szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych. Zasady udzielania żądanej przez skarżącego pomocy uregulowano w przepisach § 13zzzi ust. 1-17 rozporządzenia. Zgodnie z § 13zzzi ust. 1 rozporządzenia Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) który jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472; 3) w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, które zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, i które wynoszą powyżej 30 % średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z 3 ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z 3 lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły te szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji roślinnej. Przytoczony przepis § 13 zzzi ust. 1 rozporządzenia wskazuje warunki, jakie musi spełnić producent rolny, by możliwe było przyznanie mu pomocy na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi. Wśród tych warunków wymienione zostało powstanie szkód w gospodarstwie rolnym spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych. Szkody te mają być szkodami w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych. Powinny także powstać na powierzchni uprawy i objąć co najmniej 30% danej uprawy. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony od dnia 27 października do dnia 15 listopada 2025 r. na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej. Stosownie do § 13 zzzi ust. 8 rozporządzenia, do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się: 1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera: a) informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, b) potwierdzenie wystąpienia szkód, o których mowa w lit. a, przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce ich wystąpienia, a w przypadku gdy gospodarstwo rolne jest położone na obszarze co najmniej dwóch województw, w których wystąpiły te szkody, przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce położenia największej części tego gospodarstwa - przez sporządzenie na tym protokole adnotacji o potwierdzeniu wystąpienia tych szkód; 2) kopię polisy ubezpieczeniowej potwierdzającej zawarcie umowy ubezpieczenia upraw rolnych. Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn powierzchni uprawy, na której zgodnie z protokołem oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, powstały szkody spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, i stawki pomocy. Stawka pomocy, o której mowa w ust. 1, wynosi: 1) 3000 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w wysokości co najmniej 70 % plonu; 2) 2000 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w wysokości co najmniej 50 % i mniej niż 70 % plonu; 3) 2000 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem drzew i krzewów owocowych, truskawek i warzyw, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w wysokości co najmniej 70 % plonu; 4) 1000 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w wysokości co najmniej 30 % i mniej niż 50 % plonu; 5) 1000 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem drzew i krzewów owocowych, truskawek i warzyw, na których powstały szkody spowodowane wystąpieniem przymrozków wiosennych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w wysokości co najmniej 30 % i mniej niż 70 % plonu. W przypadku gdy łączna wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, oraz pomocy otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów wraz z odszkodowaniem z zakładu ubezpieczeń przekraczałaby kwotę, o której mowa w ust. 13, pomocy, o której mowa w ust. 1, udziela się w wysokości stanowiącej różnicę między kwotą obliczoną zgodnie z ust. 13, a wysokością pomocy otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów i otrzymanych odszkodowań. Pomoc, o której mowa w ust. 1, nie przysługuje, jeżeli łączna kwota pomocy otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów i otrzymanych odszkodowań przekracza kwotę, o której mowa w ust. 13. Zgodnie natomiast z § 13 zzzi ust. 16 rozporządzenia, pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3. Powołany ww. przepis § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, odwołuje się również do przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych. Stosownie do tej regulacji Agencja udziela pomocy finansowej z przeznaczeniem na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Ustawodawca w art. 3 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych zdefiniował pojęcia szkód spowodowanych przez huragan, powódź, deszcz nawalny, grad, piorun, obsunięcie się ziemi, lawinę, suszę, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne oraz ubój z konieczności. Odnośnie kwestii daty wystąpienia szkód należy zauważyć, że choć w protokole oszacowania zakresu i wysokości szkód jako datę wystąpienia szkód wskazano dzień 26 kwietnia 2025 r. (datę tę wybrano z tzw. listy rozwijanej – k. 23 akt adm.), to w okolicznościach sprawy nie można uznać, że jest to data bezwzględnie wiążąca dla przyznania wnioskowanej płatności. O ile wskazanie jako daty wystąpienia szkody daty jednodniowej jest zasadne w przypadku takich zdarzeń jak: grad, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi czy lawina, o tyle nieuzasadnionym jest przyjęcie jej w przypadku zdarzeń, które trwały przez czas dłuższy niż jeden dzień. Tymczasem w sprawie skarżący podnosi, a organ temu nie przeczy, że wskazana data 26 kwietnia 2025 r. była pierwszym dniem występowania przymrozków. Potwierdza to również pismo Burmistrza Miasta Goniądz z 1 grudnia 2025 r., gdzie wskazano, że dzień 26 kwietnia nie był jedynym, w którym wystąpiły przymrozki wiosenne; obniżenie temperatury poniżej 0 stopni Celsjusza miało miejsce w okresie od 26 kwietnia 2025 r. do 15 maja 2025 r. (k. 45 akt adm.). Data 26 kwietnia 2025 r. nie może być zatem przesądzająca i traktowana w sposób wiążący przy ustalaniu istnienia faktu ubezpieczenia upraw. Chociaż data została wskazana w protokole oszacowania szkód, to nie oznacza to, że tylko ta data ma znaczenie dla ustalenia, czy w momencie wystąpienia szkód uprawy były ubezpieczone. W sytuacji, gdy przymrozki trwały dłużej niż jeden dzień, zarówno kwestia dni, w których wystąpiły przymrozki, jak też to, czy w tym czasie uprawy były ubezpieczone, powinny zostać ustalone przez organ. W kontekście tego należy ponownie ocenić to, czy w dniu wystąpienia szkód uprawy były ubezpieczone. Organ tego nie zbadał, pomimo tego, że skarżący już w odwołaniu od decyzji podnosił, że przymrozki wiosenne trwały od końca kwietnia do 19 maja 2025 r. Rozpoznając sprawę ponownie organ powinien również wziąć pod uwagę fakt, że skarżący posiada polisę ubezpieczeniową nr [...] w związku z zawartą umową ubezpieczenia w E. w dniu 13 maja 2024 r., gdzie ubezpieczeniem został objęty okres od 10 maja 2024 r. do 9 maja 2025 r., obejmujący również przyjętą datę pierwotnego wystąpienia przymrozków, tj. 26 kwietnia 2025 r. Zauważyć należy, że postępowanie przed organami ARiMR cechuje się odrębnością proceduralną, ponieważ niektóre z jego zasad określone w przepisach ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej: k.p.a.") uległy ograniczeniu. Przepis art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 1363 ze zm., dalej: "ustawa o ARiMR") zawiera klauzulę ograniczającą zakres stosowania przepisów ww. Kodeksu. Zgodnie z nią, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR zobowiązuje organy administracji publicznej do stania na straży praworządności, wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, udzielania stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnienia im - również na ich żądanie - czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z zastrzeżeniem, że nie stosuje się wtedy art. 79a k.p.a. i art. 81 k.p.a. Powołane przepisy nałożyły zarazem na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a stosownie do nich ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Powyższe regulacje wskazują, że ustawodawca dokonał istotnego ograniczenia zastosowania podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego unormowanych przez Kodeks postępowania administracyjnego. W omawianej kategorii spraw uczynił bowiem wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej, statuowanej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach, m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2025 r. przymrozków wiosennych, powodzi, gradu, deszczu nawalnego lub huraganu obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, z dyspozycji, wedle której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wynika, że to na stronie (rolniku), która złożyła wniosek o przyznanie płatności, ciąży obowiązek aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej. Organowi pozostaje zaś w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Wbrew zatem wymogom zawartym w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej nie mają obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Nie ciąży na nich też obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ prowadzący postępowanie nie ma więc obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy - tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21; z 7 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 1950/18; z 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 98/14; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11; z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 680/11; z 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10). Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie to na stronie przede wszystkim ciąży obowiązek przedłożenia organom ARMiR dowodów na poparcie żądania zawartego we wniosku, należy jednak mieć na uwadze kontekst całej sprawy. Jest on natomiast taki, że przede wszystkim w sprawie w sposób nieuprawniony przyjęto, że przymrozki miały miejsce jedynie w dniu 26 kwietnia 2025 r. Pomimo aktywnej postawy skarżącego organ nie zbadał tej kwestii w sposób prawidłowy. Niezależnie jednak od tego nie sposób nie dostrzec, że skarżący również w dacie przyjętej przez organ jako data wystąpienia przymrozków, tj. w dniu 26 kwietnia 2025 r. posiadał polisę ubezpieczeniową z okresem ubezpieczenia obejmującą tę datę, tj. od 10 maja 2024 r. do 9 maja 2025 r. Istotnie, do wniosku o udzielenie pomocy finansowej skarżący dołączył jedynie polisę ubezpieczeniową zawartą w dniu 7 maja 2025 r. w E. nr [...] potwierdzającą zawarcie umowy ubezpieczenia upraw rolnych z okresem ubezpieczenia od 8 maja 2025 r. do 7 maja 2026 r. oraz polisę nr [...] zawartą w dniu 8 maja 2025 r. na okres ubezpieczenia od 9 maja 2025 r. do 8 maja 2026 r. Polisa ubezpieczeniowa obejmująca datę 26 kwietnia 2025 r. jako datę wystąpienia przymrozków została załączona dopiero na etapie skargi do sądu. Uwzględniając jednak przedstawione okoliczności wskazać należy, że choć co do zasady rola organów ARiMR sprowadza się do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy - to w ocenie sądu nie jest on zwolniony z obowiązku dokonywania ocen zgodnych z prawdą. Ustawodawca zobowiązał organ do stania na straży praworządności, powtarzając tym samym sformułowaną w art. 6 k.p.a. zasadę legalizmu. Obowiązek strzeżenia praworządności, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. W tych ramach mieści się prowadzenie postępowania w taki sposób, aby przyjęte przez organ twierdzenia miały oparcie w materiale dowodowym, który powinien dawać możliwość wyjaśnienia wszystkich wątpliwości w sprawie, tak aby strona była przekonana o prawidłowości przyjętego rozstrzygnięcia. W ocenie sądu, gdy skarżący na etapie postępowania przed organami ARMiR nie przedstawił polisy obejmującej datę przyjętą jako datę wystąpienia przymrozków, a przedstawił dwie inne polisy, a jednocześnie wskazywał, że przymrozki trwały przez okres dłuższy niż jeden dzień, powinno to skłonić organy do podjęcia stosownych wyjaśnień. W okolicznościach niniejszej sprawy sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą, wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. a także art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200,00 zł. Justyna Siemieniako Małgorzata Anna Dziemianowicz Marcin Kojło
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 12 marca 2026
- Symbol z opisem
- 6550
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie Środki unijne
- Skarżony organ
- Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
- Sędziowie
- Justyna Siemieniako /sprawozdawca/ Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/ Marcin Kojło
Powołane przepisy
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
par. 13 zzzi ust.16 · Dz.U. 2015 poz. 187
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 6 , art. 8 § 1, art. 80, art. 107 § 3 · Dz.U. 2025 poz. 1691
- Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
art. 10a ust. 1 · Dz.U. 2025 poz. 1363
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III SA/Lu 477/25 · 29 kwietnia 2026
Postanowienie WSA w Lublinie z 29 kwietnia 2026 r., III SA/Lu 477/25
Sygnatura: I SA/Bk 86/26 · 29 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Białymstoku z 29 kwietnia 2026 r., I SA/Bk 86/26
Sygnatura: V SA/Wa 2879/25 · 29 kwietnia 2026
Postanowienie WSA w Warszawie z 29 kwietnia 2026 r., V SA/Wa 2879/25
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny