I SA/Bk 627/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w sprawie ze skargi B. J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2007, 2008, 2009 p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

B. J. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem M. K. K. Wnioskodawczyni nie osiąga dochodu, prowadzi sprawę sądową z ZUS o wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego, złożyła również wniosek o rentę chorobową. Koszty leczenia i rehabilitacji B. J. K. ponoszą jej synowie A. K. K., natomiast wydatki związane z mieszkaniem opłaca M. K. K. Skarżąca ma ustanowioną od 2005 r. rozdzielność majątkową ze współmałżonkiem M. K. K. Majątek wnioskodawczyni stanowi: dom w B. (współwłasności małżeńska), [...] udziału w nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha (składnik masy spadkowej) oraz [...] udziału w nieruchomości o powierzchni [...] m2 w B. (użytkowanie wieczyste), stanowiące składnik masy spadkowej (k. 14 - 15). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 03 sierpnia 2017 r. (k. 44) wnioskodawczyni oświadczyła, że wydatki związane z utrzymaniem domu są pokrywane przez męża i synów, dlatego też nie jest w stanie wskazać wysokości tych opłat, obecnie dysponuje jedynie rachunkiem za energię elektryczną, który będzie pokryty przez jej męża i synów. Skarżąca nie posiada mieszkania w bloku. B. J. K. od około pięciu lat jest osobą niepracującą, nie osiąga żadnego dochodu, jej stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy zarobkowej. Wnioskodawczyni ma cofniętą rentę, oczekuje rozstrzygnięcia sądowego w kwestii wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego oraz ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie renty. Z uwagi na rozdzielność majątkową z małżonkiem skarżąca nie posiada informacji o jego stanie majątkowym, w tym również o wysokości uzyskiwanego dochodu. Z tej samej przyczyny B. J. K. nie dysponuje dokumentami poświadczającymi wysokość opłacanych rachunków, jej potrzeby życiowe są zaspokajane dzięki wsparciu finansowemu synów (żywność, lekarstwa, leczenie specjalistyczne, inne) – k. 46. Do akt sprawy skarżąca dołączyła: akt notarialny – ustanowienie rozdzielności majątkowej (k. 47 – 48); rachunki za prąd, wodę – upomnienie, lekarstwa (k. 49 -51); orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (k. 53); decyzję odmawiającą prawa do świadczenia rehabilitacyjnego (k. 54); dokumentację medyczną (k. 52 i k. 55 - 73). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wnioskodawczymi nie ustosunkowała się do wzmiankowanego wezwania referendarza sądowego z dnia 03 sierpnia 2017 r. w zakresie określenia źródeł dochodu M. K. K. i wysokości tego dochodu oraz wskazania składników majątku małżonka. Dodatkowo skarżąca nie nadesłała: dokumentów poświadczających wysokość miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez M. K. K.; zeznań podatkowych małż. K. za 2016 r.; wyciągów z kont i rachunków bankowych małż. K. za okres [...] maja – [...] lipca br. oraz wymaganych rachunków i faktur poświadczających wysokość miesięcznych wydatków (tu ograniczyła się do dołączenia faktury za: energię elektryczną, wodę – upomnienie i lekarstwa). B. J. K. wyjaśniła, że z powodu rozdzielności majątkowej nie posiada informacji o stanie majątkowym współmałżonka, nie dysponuje również dokumentami poświadczającymi wysokość opłacanych rachunków. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu B. J. K. wykazała, iż od [...] lipca 2005 r. (k. 47 – 48) pozostaje w rozdzielności majątkowej ze współmałżonkiem M. K. K. (k. 47 – 48). Wnioskodawczyni nie osiąga żadnego dochodu, jest na faktycznym utrzymaniu małżonka i synów. W skład majątku skarżącej wchodzi: dom w B. (współwłasności małżeńska), [...] udziału w nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha (składnik masy spadkowej) oraz [...] udziału w nieruchomości o powierzchni [...] m2 w B. (użytkowanie wieczyste), stanowiące składnik masy spadkowej. B. J. K. jest osobą schorowaną, ma orzeczony [...] stopień niepełnosprawności (k. 53). W tym miejscu należy zatem skonstatować, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legła okoliczność braku możliwości ustalenia faktycznej sytuacji materialnej B. J. K. Jak wykazano wyżej skarżąca pozostaje na wyłącznym utrzymaniu małżonka i swoich synów. Wnioskodawczyni uchyliła się jednak od złożenia oświadczenia w zakresie określenia źródeł dochodu, i wysokości dochodu M. K. K. oraz wskazania składników jego majątku. Dodatkowo skarżąca nie nadesłała dokumentów pozwalających na ustalenie stanu finansowego rodziny tj. zeznań podatkowych małż. K. za 2016 r.; wyciągów z kont i rachunków bankowych małż. K. za okres [...] maja – [...] lipca br. i innych. Wskazane zaniechanie wnioskodawczyni w konsekwencji uniemożliwia pełną ocenę sytuacji majątkowej małż. K. oraz skutkuje negatywnym rozstrzygnięciem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się wyłącznie do majątków współmałżonków (kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania majątkiem, zobowiązań małżonków wobec osób trzecich), a nie do ich wzajemnych obowiązków. W praktyce oznacza to, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonka z pomocy finansowej, w tym również i w zakresie pokrywania kosztów związanych z prowadzeniem postępowań sądowych. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 682 t.j.) stanowiącego, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, dotyczącej również kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego (vide. postanowienia NSA z dnia 02 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09; z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113-116/09; I FZ 125-126/09; z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09; z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 336/09; z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 – orzeczenia publikowane www.cbois.nsa.gov.pl). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.