I SA/Bk 578/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi MO na decyzję Dyrektora P Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł z dnia [...] lipca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

MO wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką J O. Wysokość miesięcznego dochodu rodziny uzyskiwana przez wnioskodawcę z tytułu prowadzenia działalności rolniczej to łączna kwota 5.035 zł netto. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie 2.179 zł, w tym: żywność, środki higieny, koszty ponoszone na mieszkanie – 1.000 zł oraz rata kredytu hipotecznego - 1.179 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartość 80.000 zł) oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (wartość 95.000 zł). Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności. M O podkreślił, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż z powodu suszy, tegoroczny plon jest znacznie niższy niż prognozowany. Dodatkowo, Dyrektor Oddziału ARiMR skierował wobec wnioskodawcy upomnienie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 84.000 zł (k. 2 – 4). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, że koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sądowego ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.656 zł. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż wysokość miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny to kwota 5.035 zł netto (prowadzona działalność rolnicza). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie 2.179 zł, (żywność, środki higieny, mieszkanie, rata kredytu hipotecznego). Majątek M O stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m2 (wartość 80.000 zł) oraz gospodarstwo rolne o powierzchni całkowitej [...] ha, z czego [...] ha znajduje się w granicach obszaru [...] [...] (wniosek kontynuacyjny, deklaracja pakietów rolno – środowiskowych w ramach PROW k. 5 – 7 akt administracyjnych). W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wykazał posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha (k. 3).Skarżący podkreślił, że z powodu suszy, plon jest znacznie niższy niż był wcześniej prognozowany. Dyrektor Oddziału ARiMR skierował wobec wnioskodawcy upomnienie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 84.000 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy – odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, legła okoliczność, iż miesięczny dochód małż. O (tj. 5.035 zł) przewyższa wyszczególnione stałe miesięczne wydatki rodziny (2.179 zł) o kwotę 2.856 zł. Mając zatem na uwadze wysokość kosztów sądowych wymaganych na obecnym etapie postępowania tj. 1.656 zł - wpis od skargi, to należy skonstatować, że skarżący z uzyskiwanego dochodu miesięcznego jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto, koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.