I SA/Bk 405/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na postanowienie z dnia [...] czerwca 2017 r. wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego p o s t a n a w i a: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. odmówić wstrzymania zaskarżonej decyzji, 3. zwrócić Dyrektorowi P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia.

H.S. złożył do tut. Sądu skargę na decyzję w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. W skardze oraz w piśmie z dnia 12 maja 2017 r. działający w jego imieniu pełnomocnik wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Wskazał, że ustalona kwota nienależnie pobranych płatności jest kwotą niezwykle wysoką. Płatności te skarżący już całkowicie wydatkował, a pozyskanie takiej kwoty nie jest możliwe bez jednoczesnego uszczerbku dla prowadzonego gospodarstwa rolnego. W celu pozyskania tak znacznych środków skarżący zmuszony byłby sprzedać część majątku, co pociągnęłoby zaprzestanie prowadzenia działalności z powodu braku niezbędnych urządzeń. W 2016 r. skarżący uzyskał dopłaty w wysokości 311.000 zł, jednakże kwota ta została już rozdysponowana na potrzeby prowadzonego gospodarstwa. Okres wiosenno-letni niesie za sobą znaczne wydatki (siew, nawożenie). Płody rolne produkowane w gospodarstwie zużywane są niemal w całości na potrzeby własne związane z hodowlą koni. Ewentualnego dochodu ze sprzedaży płodów można spodziewać się dopiero w okresie jesienno-zimowym. We wniosku podniesiono ponadto, że sprzedaż koni w chwili obecnej wiązałaby się z uzyskaniem cen o 30-40% niższych niż cen, które można uzyskać w zwyczajowo przyjętym okresie handlu. Do wniosku dołączono oświadczenie skarżącego, że wyłącznymi przychodami gospodarstwa oprócz dopłat są przychody ze sprzedaży koni; kserokopie faktur ze sprzedaży koni w 2016 r. na kwotę 27.547,90 zł; decyzje w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. i 2017 r.; zaświadczenie Wojewódzkiego Związku Hodowców Koni o stanie posiadanych przez skarżącego zarejestrowanych koni. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uwzględnił wniosek skarżącego i wstrzymał wykonanie ww. decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Zdaniem Sądu ustalona przez organ kwota nienależnie pobranych płatności (195.272,44 zł) wskazuje na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd doszedł do przekonania, że natychmiastowa konieczność zapłaty takiej kwoty w istotny sposób może wpłynąć na trudności w spłacie bieżących zobowiązań i zachwiać płynnością finansową skarżącego, prowadzącego działalność rolniczą. W zażaleniu na to rozstrzygnięcie pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i odmowę wstrzymania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W złożonym środku odwoławczym zaskarżone ww. postanowienie w całości i zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że w związku z zaskarżoną decyzją został wystawiony tytuł wykonawczy a sprawa skierowana do egzekucji, gdzie skarżący dokonał w dniu [...] maja 2017 r. dobrowolnego zwrotu kwoty 181.536,30 zł. W dniu [...] maja 2017 r. organ dokonał również kompensaty wzajemnych wierzytelności - z zobowiązań Agencji w stosunku do skarżącego potrącono kwotę 28.997,94 zł wynikającą z decyzji z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] na rzecz zobowiązań należnych Agencji z zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. W związku z kompensatą oraz po uiszczeniu przez skarżącego pozostałej kwoty, należność wynikająca z zaskarżonej decyzji została w całości zaspokojona, stąd nie zachodziły jakiekolwiek przesłanki do wstrzymania jej wykonania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest oczywiście uzasadnione, co w konsekwencji uzasadniało w tej sprawie skorzystanie przez tut. Sąd z instytucji tzw. autokontroli zaskarżonego postanowienia bez przesyłania akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie może je uchylić i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo (zob. art. 195 § 2 p.p.s.a.). Oczywista zasadność zażalenia, o której mowa w przytoczonym przepisie może wynikać zarówno z przyczyn formalnych, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względów merytorycznych. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd może wstrzymać wykonanie aktu administracyjnego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny, jak również orzecznictwem sądów administracyjnych, wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może dotyczyć tylko takich z nich, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne, nadające się do egzekucji. Wobec powyższego na aprobatę zasługuje stanowisko, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji dotyczy aktów, które nie zostały jeszcze wykonane. W sytuacji gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. mówi o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, a nie wstrzymaniu skutków wykonania aktu lub czynności. Nie można utożsamiać "wstrzymania wykonania" z przywróceniem stanu sprzed wykonania decyzji. Wstrzymanie wykonania wykonanej już decyzji nie wywołałoby żadnych skutków prawnych, bowiem brak byłoby czynności nadających się do wykonania, a zatem takich, które można byłoby wstrzymać. Postanowienie sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2004 r. OZ 26/04, przytoczone w Komentarzu J. P. Tarno do art. 61 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LexisNexis 2011, jak też np. postanowienia NSA dnia 29 kwietnia 2015 r. I OZ 374/15, z dnia 8 lutego 2013 r. II FZ 1039/12 i z dnia 9 czerwca 2010 r., I OZ 410/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z twierdzeń zawartych w zażaleniu oraz potwierdzenia przyjęcia przelewu wynika, że skarżący uiścił w dniu [...] maja 2017 r. kwotę 181.536,30 zł w związku z tytułem wykonawczym wystawionym w dniu [...] maja 2017 r. Organ oświadczył również, że dokonał kompensaty wzajemnych wierzytelności i należność główna wynikająca ze skarżonej w tej sprawie decyzji została w całości zaspokojona, wraz z odsetkami, kosztami upomnienia oraz kosztami egzekucyjnymi. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zażalenie organu jest oczywiście uzasadnione. Jeżeli zatem doszło do wykonania w wyżej opisany sposób zaskarżonej przez stronę w decyzji, to wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej należy uznać jako bezprzedmiotowy. Dlatego też na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odmowie wstrzymania wykonania decyzji z dnia 24 lutego 2017 r. O zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a., bowiem w sytuacji nieprzesyłania akt sprawy wraz z zażaleniem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu i uwzględnienia zażalenia przez sąd I instancji, wnoszący zażalenie nie ma obowiązku uiszczania wpisu. Odnośnie wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, w tym zwłaszcza kosztów zastępstwa procesowego zauważyć należy, że w innych przypadkach niż orzeczenie uwzględniające skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz orzeczenie, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a., sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania - art. 209 p.p.s.a. Oznacza to, że nie istnieje prawna podstawa do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. (tak również NSA w postanowieniu z 1 grudnia 2010 r. sygn. akt I FSK 1443/10, czy też w postanowieniu z 15 lutego 2007 r. sygn. akt II FZ 12/07).