I SA/Bk 367/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. K. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 16 sierpnia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych M. K. wskazał, że znajduje się obecnie w ciężkiej sytuacji finansowej i materialnej, nie pozwalającej na poniesienie kosztów sądowych. Z wniosku wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, oszczędności oraz wartościowych przedmiotów, a jego miesięczny dochód stanowi wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.800 zł netto. Jako zobowiązania i stałe miesięczne wydatki Skarżący wskazał: czynsz najmu – 950 zł, abonament telefoniczny i TV – 150 zł, opłaty za wodę, prąd, gaz – 100 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego w sprawie o sygn. I SA/Bk 285/18 skarżący oświadczył, iż w listopadzie 2017 r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą i utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia za pracę. Podał również, że wskazane we wniosku mieszkanie jako adres korespondencji należy do jego babci i nie posiada do niego żadnego tytułu prawnego. Nie posiada też samochodu, a wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru pokrywa z uzyskiwanego dochodu. Skarżący nie posiada żadnego zadłużenia. Do akt sprawy sygn. I SA/Bk 285/18 skarżący dołączył: zeznania podatkowe za 2017 r., umowę o pracę zawartą dn. [...] lipca 2018 r., kserokopię wypowiedzenia rachunku bankowego, umowę najmu mieszkania, kserokopie dokumentów wpłaty czynszu za najem mieszkania. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez skarżącego zakresie. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał przekonywująco, że faktycznie znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie (400 zł) i w sprawie drugiej o sygn. I SA/Bk 285/18 (1.440 zł). W sprzeciwie od tego rozstrzygnięcia pełnomocnik wniósł o zmianę postanowienia i zwolnienie skarżącego w całości z obowiązku uiszczenia opłaty od skargi. Podkreślił, że w innych sprawach przed tut. Sądem skarżący nie składał wniosków o przyznanie prawa pomocy i uiścił opłaty. Mając jednak na uwadze ich wielość skarżący wyczerpał swoje oszczędności. Poza tym mając na uwadze wysokość dochodu miesięcznego oraz koszty na życie uznać należy, że skarżący nie ma na chwilę obecną możliwości odłożenia kwoty potrzebnej na pokrycie wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd nie znajduje podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. Złożony w tej sprawie wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 400 zł. W innej ze spraw zawisłych przed tut. Sądem, w której skarżący również skarżący nie uiścił wpisu sądowego i wnosi o przyznanie prawa pomocy wpis wynosi 1.440 zł (I SA/Bk 285/18). Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Pamiętać przy tym trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. To rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy zgodzić się z referendarzem sądowym, że skarżący nie wykazał przekonująco aby znajdował się w takiej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Dostępne dane o sytuacji finansowej i materialnej wskazują, że skarżący uzyskuje stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę (2.200 zł: wynagrodzenie zasadnicze plus dodatek z tytułu dyżuru oraz ryczałt za nadgodziny i pracę w godzinach nocnych). Według oświadczenia miesięczne wydatki kształtują się na poziomie 1.200 zł. Choć skarżący nie dysponuje majątkiem i oszczędnościami, to fakt uzyskiwania stałego dochodu i brak osób na utrzymaniu wskazuje, że nie można go zaliczyć do osób o wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, nie pozwalającej na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uzyskiwany dochód pozwalał dotychczas skarżącemu na opłacanie wpisów od skarg w kilku innych sprawach aktualnie zawisłych przed Sądem oraz do ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Skarżący nie ma przy tym żadnego zadłużenia i nie sygnalizuje problemów ze spłatą bieżących zobowiązań z tytułu najmu mieszkania bądź opłat za media. W sprzeciwie skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które mogłyby zmienić ocenę wniosku zaprezentowaną przez referendarza. Skarżący wprawdzie twierdzi, że wyczerpał swoje oszczędności, tyle, że w gruncie rzeczy nie wiadomo jakiego rzędu oszczędnościami dysponował, a dołączona do akt kserokopia wypowiedzenia rachunku bankowego jest dokumentem niepełnym, z którego nie można odczytać, czy rzeczywiście dotyczy rachunku prowadzonego na rzecz skarżącego. Uznając, że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 245 § 3 i 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.