Sygnatura
I SA/Bk 224/26
Wyrok WSA w Białymstoku z 24 czerwca 2026 r., I SA/Bk 224/26
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
- Data orzeczenia
- 24 czerwca 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. w W. na negatywne rozpatrzenie protestu przez Zarząd Województwa Podlaskiego z dnia 15 maja 2026 r. nr OD-I.432.7.2026.MW w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
W odpowiedzi na nabór w trybie konkurencyjnym nr FEPD.02.09-IZ.00-001/24 w ramach programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Podlaskiego 2021-2027, Priorytet II. Region przyjazny środowisku, Działanie 2.9 Gospodarka wodna i ściekowa, typ projektów: Projekty dotyczące efektywnego wykorzystania i oszczędności wody, budowy i modernizacji infrastruktury niezbędnej do ujęcia, uzdatniania, magazynowania i dystrybucji wody do spożycia (gminy o liczbie ludności do 15 tys.), Z. sp. z o.o. w W. (dalej powoływana jako "skarżąca", "Spółka", "wnioskodawca") złożyła wniosek o dofinansowanie nr FEPD.02.09-IZ.00-0016/25 pt. "Poprawa efektywności gospodarki wodnej w W.". Pismem o sygnaturze DWRR-X.433.10.2.2026AD z dnia 15 kwietnia 2026 r. Instytucja Organizująca Nabór (ION) poinformowała wnioskodawcę, że przedmiotowy wniosek o dofinansowanie projektu w wyniku oceny merytorycznej uzyskał ocenę negatywną i tym samym nie został zakwalifikowany do dofinansowania. Ponadto w piśmie poinformowano, iż szczegółowe uzasadnienie wyniku oceny przedstawiają załączone karty oceny merytorycznej projektu wygenerowane z Systemu Oceny Formalno-Merytorycznej (SOFM). Wnioskodawca złożył w dniu 28 kwietnia 2026 r. protest, w którym wniósł o 1) ponowne sprawdzenie wniosku o dofinansowanie projektu w zakresie spełniania kryteriów wyboru projektów, w szczególności kryteriów wskazanych w dalszej części protestu, 2) uwzględnienie protestu i skierowanie wniosku do ponownej oceny, 3) wybranie projektu Wnioskodawcy do dofinansowania. Pismem z 15 maja 2026 r. Zarząd Województwa Podlaskiego (dalej powoływany jako: "Zarząd", "organ") na podstawie art. 63 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środkowoeuropejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.U. z 2025 r. poz. 1733 ze zm., dalej jako: "ustawa wdrożeniowa") nie uwzględnił protestu, w odniesieniu do kwestionowanych kryteriów: Kryterium nr 1 - Uzasadnienie konieczności realizacji projektu i zgodność z celami FEdP, Kryterium nr 2 - Kwalifikowalność wydatków projektu, Kryterium nr 4 - Wykonalność finansowa i ekonomiczna projektu, Kryterium nr 10 - Pomoc publiczna. W uzasadnieniu Zarząd wskazał, że w wyniku przeprowadzonej na etapie procedury odwoławczej analizy dokumentów aplikacyjnych oraz dokumentacji naboru przeprowadzonego w trybie konkurencyjnym stwierdził, że ocena kwestionowanych Kryteriów została przeprowadzona w sposób właściwy i rzetelny. Nie stwierdzono podstaw do pozytywnego rozpatrzenia protestu. W odniesieniu do kryterium nr 1 organ wskazał, że oceniający prawidłowo stwierdzili, że "Skala planowanych działań inwestycyjnych (budowa nowych ujęć wody, rozbudowa stacji uzdatniania wody oraz znaczne zwiększenie pojemności zbiornika retencyjnego) nie została powiązana z analizą istniejących problemów eksploatacyjnych systemu, takich jak niedobory wody, niewystarczająca wydajność ujęć, brak rezerw technologicznych czy problemy z utrzymaniem wymaganych parametrów jakościowych wody. Nie wykazano w sposób jednoznaczny, że obecna infrastruktura wodociągowa nie zapewnia wystarczających zdolności produkcyjnych lub magazynowych wody w stosunku do aktualnych potrzeb systemu. Tym samym nie wykazano w sposób jednoznaczny, że proponowany zakres rzeczowy jest adekwatny do zidentyfikowanych potrzeb Wnioskodawcy". Organ podkreślił, iż nabór w ramach którego wnioskodawca aplikował o wsparcie (Działanie 02.09 Gospodarka wodna i ściekowa) dotyczy typu projektów obejmujących inwestycje z zakresu efektywnego wykorzystania i oszczędności wody, budowy i modernizacji infrastruktury niezbędnej do ujęcia, uzdatniania, magazynowania i dystrybucji wody do spożycia. Celem naboru, w ramach którego aplikował skarżący jest wsparcie infrastruktury publicznej służącej mieszkańcom. Mając na uwadze całościowe zapisy dokumentacji aplikacyjnej oceniający prawidłowo stwierdzili, że "inwestycja nie wynika z potrzeb mieszkańców (tendencja spadkowa), a służy rozbudowującej się spółdzielni mleczarskiej M., tj. konkretnemu podmiotowy komercyjnemu (M.). Sześciokrotne zwiększenie zbiornika (z 250 m3 na 1500 m3) oraz modernizacja stacji uzdatniania wody w obecnym zakresie przy spadku liczby mieszkańców jest potwierdzeniem, iż infrastruktura ma służyć głównie celom komercyjnym konkretnego podmiotu, a nie zaspokojeniu potrzeb demograficznych gminy. Zdaniem Oceniającego, w sytuacji, gdy analizy demograficzne wykazują spadek liczby mieszkańców, to modernizacja SUW powinna być ograniczona do wymiany zużytych elementów, a nie drastycznego zwiększania pojemności zbiorników. Projekt nie rozwiązuje problemów mieszkańców, lecz rozwiązuje problem M. Dofinansowanie infrastruktury technicznej dla jednego zakładu pracy w sytuacji, gdy mieszkańcy nie potrzebują większej ilości wody, jest uznawane za pośrednią dotację dla prywatnego podmiotu. Projekty UE mają służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkańców w zakresie dostępu do wody pitnej (zadania własne gminy), a nie rozbudowie prywatnego biznesu. Wnioskodawca zakłada «znaczne zwiększenie sprzedaży wody». Zdaniem Oceniającego oznacza to, że inwestycja jest dochodowa i Wnioskodawca powinien sfinansować ją z przychodów (taryfy) lub komercyjnego kredytu. Dofinansowanie unijne jest bezzasadne, gdy projekt generuje znaczące przychody od jednego odbiorcy. Projekt jest komercyjnie opłacalny dla zakładu wodociągów, nie ma konieczności angażowania środków publicznych. Planowane działania nie są adekwatne do potrzeb Wnioskodawcy, ponieważ budowa tak dużej infrastruktury (m.in. zbiornik 1500 m3) przy spadającej demografii jest nieadekwatna do potrzeb komunalnych.". W odniesieniu do kryterium nr 2 organ przytoczył wskazania oceniających, zauważając, że: "Zapisy jednoznacznie wskazują, że infrastruktura została zaprojektowana głównie w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na wodę konkretnego odbiorcy komercyjnego, a wskazane wyżej elementy będą przeznaczone wyłącznie dla niego. Podmiot ten jest zidentyfikowany i będzie korzystał w sposób uprzywilejowany (z wyłączeniem innych podmiotów) z tej części infrastruktury. Takie skonstruowanie projektu sprawia, że podmiot prowadzący działalność gospodarcza uzyska w sposób pośredni korzyść ekonomiczną, co sprawia, że przyznane dofinansowanie będzie stanowiło pomoc publiczna na drugim poziomie (w zakresie, w jakim nie odnosi się do potrzeb komunalnych). Zgodnie z Regulaminem wyboru projektów w ramach niniejszego naboru nie dopuszcza się udzielania pomocy publicznej, w związku z czym wydatki, które powinny zostać objęte taka pomocą nie mogą stanowić kosztów kwalifikowalnych projektu. KOP wezwała Wnioskodawcę do wydzielenia kosztów projektu związanych z koniecznością zwiększenia zdolności produkcyjnej i retencyjnej systemu na potrzeby Spółdzielni Mleczarskiej oraz do przeniesienia tych kosztów do wydatków niekwalifikowalnych, do czego Wnioskodawca się nie zastosował. W związku z tym warunek kryterium oceniono negatywnie". Zarząd podniósł, że z uwagi na brak dokonania ze strony wnioskodawcy stosownych korekt, zgodnych z zakresem wezwania KOP (odpowiedź wnioskodawcy z dnia 8 grudnia 2025 r.) oceniający nie mieli możliwości, żeby zaskarżany warunek ocenić pozytywnie. Jak wyjaśniono skarżącemu w Karcie oceny "Zdaniem Oceniającego, nie można uznać, iż wartość wydatków została należycie potwierdzona i udokumentowana kosztorysami i dokumentacją techniczną". Organ stwierdził, że wnioskodawca w odniesieniu do kosztów pośrednich zastosował 4% stawkę ryczałtową od kwalifikowalnych kosztów bezpośrednich. W związku z koniecznością przeniesienia części wydatków do kosztów niekwalifikowalnych, KOP poinformowała wnioskodawcę pismem nr DWRR-III.432.5.11.2025.SM z dnia 28 listopada 2025 r. o konieczności skorygowania wartości kosztów pośrednich. Z nadesłanej odpowiedzi (pismo wnioskodawcy z dnia 8 grudnia 2025 r.) wynika: "Zadanie 4 Koszty pośrednie - w związku z powyższymi wyjaśnieniami koszty pośrednie pozostawiono w niezmienionej kwocie". Z uwagi na brak stosownej korekty wysokości wydatków ujętych w ramach kosztów pośrednich, KOP nie miała możliwości, żeby potwierdzić, czy wnioskodawca prawidłowo zastosował metodologię rozliczania wydatków w oparciu o stawki ryczałtowe. Powody negatywnej oceny zostały wyjaśnione skarżącemu w sposób wyczerpujący w Kartach oceny. W odniesieniu do kryterium nr 4 wyjaśniono, że jak wielokrotnie wskazywano w niniejszym rozstrzygnięciu, wnioskodawca został poproszony przez KOP o wydzielenie i przeniesienie do wydatków niekwalifikowalnych kosztów związanych ze zwiększonym zapotrzebowaniem na wodę rozbudowującej się Spółdzielni Mleczarskiej M. w zakresie Zadania 1.7, Zadania 1.8 oraz Zadania 2 (pismo nr DWRR-III.432.5.11.2025.SM z dnia 28 listopada 2025 r.), czego nie dopełnił. Takie działanie wnioskodawcy skutkowało tym, że oceniający nie mieli możliwości zweryfikować wiarygodności założeń projektowych, a tym samym nie mogli potwierdzić wykonalności finansowej. Odwołując się do kart oceny wskazano, że "Wnioskodawca został wezwany do wydzielenia i przeniesienia do wydatków niekwalifikowalnych kosztów infrastruktury dedykowanej zwiększonemu zapotrzebowaniu podmiotu komercyjnego (SM M.). Z uwagi na to, że Wnioskodawca odmówił dokonania stosownej korekty budżetu oraz nie przedstawił metodologii podziału kosztów, wskazane źródła finansowania należy uznać za niewiarygodne. Nie jest możliwe potwierdzenie czy Wnioskodawca posiada realne zabezpieczenie finansowe na pokrycie znacząco większego udziału środków własnych (wynikającego z konieczności sfinansowania kosztów niekwalifikowalnych). Powyższe uniemożliwia rzetelną ocenę zachowania płynności finansowej projektu oraz potwierdzenie, że montaż finansowy jest prawidłowy i wykonalny". W odniesieniu do kryterium nr 10 organ podkreślił, iż nabór w ramach którego wnioskodawca aplikował o wsparcie (Działanie 02.09 Gospodarka wodna i ściekowa) dotyczy typu projektów obejmujących inwestycje z zakresu efektywnego wykorzystania i oszczędności wody, budowy i modernizacji infrastruktury niezbędnej do ujęcia, uzdatniania, magazynowania i dystrybucji wody do spożycia. Celem naboru, w ramach którego aplikował skarżący jest wsparcie infrastruktury publicznej służącej mieszkańcom. Zdaniem organu oceniający mieli słuszne wątpliwości co do poprawności przeprowadzonego przez wnioskodawcę testu pomocy publicznej. Wnoszący protest zarówno w złożonej dokumentacji aplikacyjnej jak i w przesłanej odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku (pismo z dnia 8 grudnia 2025 r.) oświadcza, że "projekt (...) nie stanowi pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), pomimo że jednym z odbiorców systemu wodociągowego jest Spółdzielnia Mleczarska M.". Nie zgadzając się z powyższym pismem Zarządu skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białystoku. Zaskarżając w całości rozstrzygnięcie organu o negatywnym rozpatrzeniu protestu zarzuciła naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez brak rzetelności, przejrzystości i prawidłowości w przeprowadzeniu postępowania: a) w zakresie Kryterium nr 1 - poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie wykazał, że planowana inwestycja stanowi odpowiedź na zidentyfikowane problemy i potrzeby skarżącej jest adekwatna do zidentyfikowanych potrzeb skarżącej, planowane działania umożliwią realizację projektu, zachodzi konieczność finansowania projektu środkami publicznymi, b) w zakresie Kryterium nr 2 - poprzez błędne uznanie, że skarżąca wskazała wydatki kwalifikowane projektu sprzecznie z zasadami finansowania projektu, określonymi w Regulaminie naboru projektów, a nadto błędne uznanie, że wskazane przez skarżącą wydatki jako kwalifikowane nie są racjonalne i niezbędne do celów realizacji projektu, nie są ekonomicznie uzasadnione oraz błędne ustalenie, że skarżąca nieprawidłowo zastosowała metodologię rozliczania wydatków w oparciu o stawki ryczałtowe, c) w zakresie Kryterium nr 4 - poprzez błędne ustalenie, że nie można potwierdzić wykonalności finansowej, poprawności ustalenia kwoty dofinansowania oraz zachowania płynności finansowej, d) w zakresie Kryterium nr 10 - poprzez błędne ustalenie, że skarżąca w sposób nieprawidłowy przeprowadziła test pomocy publicznej, oraz błędne ustalenie, że przedłożony projekt przewiduje pośrednią korzyść. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że we wniosku o dofinansowanie wykazano w sposób niebudzący wątpliwości, iż planowana modernizacja ma na celu poprawę stabilności, ograniczenie strat i zapewnienie ciągłych, bezpiecznych dostaw wody dla mieszkańców. Wskazać należy, iż na przestrzeni ostatnich 5 lat wzrosła zarówno liczba gospodarstw domowych korzystająca z usług wodociągowych, jak również obserwowany jest stały wzrost ilości sprzedawanej wody. Wzrost sprzedaży wody związany jest nie tylko z rozwojem przemysłu, ale podniesieniem standardu życia mieszkańców miasta, którzy zużywają więcej wody na bieżące podstawowe potrzeby. Ilość sprzedanej wody będzie wzrastać w kolejnych latach, choć nie pokazują tego dane statystyczne. Ilość ludzi, ze względu na brak realizacji obowiązku meldunkowego nie jest do końca policzalna. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, oraz przekazanie sprawy Instytucji Zarządzającej w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu lub w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą sporu niniejszej sprawy jest zagadnienie spełnienia przez Skarżącego kryteriów wyboru podmiotu do dofinansowania, ze szczególnym uwzględnieniem jak się wydaje działalności Skarżącego (przygotowania projektu) pod jednego z prywatnych przedsiębiorców, na co wskazuje organ. Zgodnie z art. 43 ustawy wdrożeniowej IZ FEdP jest bezwzględnie zobowiązana do stosowania kryteriów wyboru projektów, ustalonych dla poszczególnych działań i typów projektów. Kryteria te są obowiązkowe dla wszystkich wnioskodawców i podlegają weryfikacji podczas oceny wniosku. Potencjalny beneficjent, przystępując do konkursu wyraża akceptację jego zasad, które są publikowane i dostępne dla wszystkich w jednakowy sposób i w dalszych swych działaniach w postępowaniu konkursowym, chcąc uzyskać pomoc zasady te stosuje. W myśl art. 50 ust. 2 ustawy wdrożeniowej właściwa instytucja przeprowadza konkurs na podstawie określonego przez siebie regulaminu wybory projektów. Według art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy regulamin określa w szczególności kryteria wyboru projektów. Natomiast art. 55 ust. 1 wskazuje, że uzupełnić lub poprawić wniosek o dofinansowanie można tylko zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie wyboru projektów. Kryteria wyboru projektów (formalne i merytoryczne) stanowią załącznik do Regulaminu wyboru projektów. W związku z obowiązującym brzmieniem powyższych przepisów Instytucja Zarządzająca dokonała oceny spełnienia przez Skarżącego kryteriów zawartych w ogłoszeniu. Kryterium merytoryczne nr 1 - Uzasadnienie konieczności realizacji projektu i zgodność z celami FEdP. W ramach tego kryterium organ ocenił czy właściwie uzasadniono potrzebę realizacji projektu oraz konieczność finansowania projektu środkami publicznymi. Oceniający zasadnie, zdaniem Sądu stwierdzili, że projekt nie jest odpowiedzią na zidentyfikowane potrzeby wnioskodawcy i nie wykazano że jest adekwatny do jego potrzeb. Ponadto, co najważniejsze, że znaczna część inwestycji związana jest z robotami na rzecz konkretnego odbiorcy przemysłowego, tj. Spółdzielni Mleczarskiej M., co nie może mieć miejsca w sytuacji dofinansowania środkami publicznymi i stanowi dotację pośrednią dla prywatnego podmiotu, na co organ nie mógł pozwolić, co uzasadnił przy wyjaśnieniach dotyczących naruszenia kryterium nr 2. Ponadto, na co słusznie wskazał organ, na stronie 8 Studium wykonalności, Wnioskodawca informował, że liczba ludności w mieście W. spada. Natomiast w Analizie finansowo-ekonomicznej (arkusze kalkulacyjne Excel z opisami) znalazły się informację, że "nie planuje się zasadniczo ani zwiększenia ani zmniejszenia zużycia wody w zakresie obsługi mieszkańców" oraz "zakłada znaczne zwiększenie sprzedaży wody na rzecz M. a więc również kosztów" i "niezależnie od realizacji projektu planuje się zwiększenie sprzedaży M.", co jednoznacznie wskazuje na ukierunkowanie wniosku wobec jednego przedsiębiorcy. Poza tym odnośnie budowy nowego zbiornika pojemności 1500 m3 w miejsce istniejącego o pojemności 250 m3 oceniający zasadnie doszli do wniosku, że ta cześć inwestycji nie wynika tylko z potrzeb mieszkańców ale również, a może nawet i przede wszystkim, z potrzeb rozbudowującej się SM M. Słusznie zauważyli że drugi istniejący zbiornik o pojemności 500 m3 nie jest objęty zakresem projektu (z tego powodu wskazują na wzrost 6-krotny) i dlatego przyszłe, nieokreślone i niepewne działania dotyczącego tego zbiornika, jego dalszej roli i funkcjonowania nie mogą być przedmiotem analizy w projekcie. Tym samym prawidłowo oceniono że zakres projektu, jego skala są nieadekwatne do potrzeb mieszkańców i nie uzasadniają dofinansowania środkami publicznymi w takim stopniu. Także odnośnie Kryterium merytorycznego nr 2 - Kwalifikowalność wydatków projektu organ wywiódł prawidłowe, zdaniem Sądu, wnioski. Przedmiotem oceny było czy wskazane wydatki kwalifikowane projektu są zgodne z zasadami finansowania projektu w ramach naboru. W trakcie oceny oceniający zidentyfikowali liczne zapisy, wydatki, w tym całe sekcje w kosztorysie inwestorskim, związane z rozbudową i potrzebami Spółdzielni Mleczarskiej M., które są niezgodne z zasadami konkursu i nie mogą być uznane za wydatki kwalifikowalne. Jako przykładowe należy podać: • Kosztorys inwestorski z dnia 31 października 2024 r., cześć 2 Branża sanitarna, punkt 2.7: koszty związane z rurociągiem wody do SM M. z pompowni, połączenie lewe (pozycje od 206 do 249), cześć 3 branża technologiczna, pozycja 1.6 - zestaw pomp tłoczących do M. • Projekt architektoniczno-budowlanym z 31 października 2024 r. (cześć 2) na stronie 9 punkt 2.2 zapis: "w przedmiotowym obiekcie zlokalizowane zostaną dwa nowe zestawy sieciowe - zestaw tłoczący wodę do sieci (miast) oraz zestaw tłoczącym wodę do zakładu M., a także lampy UV jako zabezpieczenie mikrobiologiczne (...). • Projekt sanitarny pkt 3.1. instalacje wodociągowe (strona 4) "Projektuje się budowę instalacje rur wodociągowych wymaganych do pracy stacji uzdatniania wody wraz z nowoprojektowanym układem technologicznym. Zakres prac obejmuje: (...) Połączenie stacji z siecią wodociągową SM M."; "pkt. 3.10 Rurociąg wody do SM M. z pompowni, połączenie lewe - projektuje się nowe podłączenie wody do sieci uzdatnionej wyłącznie po przez zbiorniki retencyjne i pompownię, w związku z tym projektuje się osobne rury DN 280 sieci miejskiej i SM. M.". • Projekt technologiczny, strona 3, "W zakres opracowania wchodzi: (...) budowa budynku pompowni sieciowej: - zaprojektowanie zestawów pomp sieciowych: zestaw sieciowy tłoczący do miasta, zestaw tłoczący do zakładu M.", pkt.4, strona 6 Założeń ogólnych projektu. Założenia ogólne do projektu są następujące: "wyposażenie stacji uzdatniania wody w dwa nowe zestawy sieciowe - zestaw tłoczący wodę do sieci (miasto) oraz zestaw tłoczący wodę do zakładu M., zlokalizowane w nowym budynku pompowni, usytuowanym przy nowoprojektowanym zbiorniku wody uzdatnionej; zabezpieczenie mikrobiologiczne wody na wyjściu z każdego z zestawów pomp sieciowych poprzez zastosowanie niskociśnieniowej lampy UV; zastosowanie nowego systemu dezynfekcji chemicznej, opartego na awaryjnym dozowaniu dwutlenku chloru do sieci wodociągowej - punkt dozowania do wody tłoczonej do sieci (miasto) bezpośrednio na wyjściu z budynku pompowni, z możliwością ręcznego przełączenia na dozowanie do wody tłoczonej do M.". Pkt. 9 Retencja wody uzdatnionej (strona 15) "Zadaniem zbiorników będzie buforowanie nierównomierności rozbiorów wody w sieci wodociągowej oraz na zakład M., wyrównanie pracy ujęcia wody oraz zapewnienie wody do płukania zbiorników filtracyjnych". Pkt. 10 Pompownia wody uzdatnionej. "W budynku tym znajdą się dwa nowe zestawy sieciowe -jeden zestaw tłoczący wodę do sieci (miasto) oraz jeden zestaw tłoczący wodę do zakładu produkcyjnego M. Każdy z zestawów zostanie zabezpieczony pod kątem mikrobiologicznym z wykorzystaniem niskociśnieniowej lampy UV". Pkt. 10. ł .2 Zestaw pomp sieciowych -M. "Do tłoczenia wody do zakładu produkcyjnego M. projektuje się zastosowanie zestawu pomp sieciowych". "Charakterystykę projektowanego zestawu pomp sieciowych tłoczącego na M. zamieszczono poniżej". • Zapisy w dokumentacji technicznej dotyczące zastąpienia zbiornika wody czystej o pojemności 250 m3 zbiornikiem 1500 m3, co oznacza znaczące, skokowe zwiększenie pojemności w sytuacji gdy wskaźniki demograficzne wskazują na stagnację, przejawiającą się brakiem przyrostu rzeczywistego ludności. W związku z ww. pozycjami zwrócono się o wyodrębnienie z zadań w budżecie projektów (wniosku o dofinansowanie) wydatków dotyczących potrzeb SM M., tak aby możliwe było w trakcie oceny ich jasne zidentyfikowanie (oprócz tego co udało się samodzielnie ustalić oceniającym) i przeniesienie do kosztów niekwalifikowanych ponieważ przedstawione wyżej zapisu z dokumentacji technicznej potwierdzają, że zakres inwestycji wykracza poza standardową modernizację i rozbudowę sieci służącą mieszkańcom i ma charakter rozbudowy infrastruktury przemysłowej dedykowanej konkretnemu podmiotowi komercyjnemu (SM M.). Wnioskodawca tego nie zrobił, a co za tym idzie niemożliwe było uznanie tych wydatków za racjonalne, rzetelne i w rezultacie kwalifikowalne, dlatego kryterium zostało ocenione negatywnie. Odnośnie Kryterium merytorycznego nr 4 - Wykonalność finansowa i ekonomiczna projektu. Sąd wskazuje, że kryterium jest ściśle związane z sytuacją wynikłą z dwóch poprzednich kryteriów merytorycznych. Ponieważ Wnioskodawca nie dokonał korekty kosztów kwalifikowalnych oceniający nie byli w stanie stwierdzić czy prognozy ekonomiczne i finansowe są wiarygodne i we właściwej wysokości dofinansowane. Podobnie ze źródłami finansowania (20% środki własne Z., a 80% jeżeli gmina (Z.) buduje lub modernizuje infrastrukturę) ze środków bezzwrotnej dotacji unijnej, to koszty tej inwestycji nie wchodzą w podstawę kalkulacji taryfy. Dzięki projektowi SM M. może uniknąć konieczności wybudowania własnego ujęcia i zbiorników. Zwolnienie jej z kosztów, które normalnie musiałby ponieść w ramach swojej bieżącej działalności lub rozwoju to ewidentna korzyść ekonomiczna, która dodatkowo stawia ją także w lepszej sytuacji konkurencyjnej wobec innych podmiotów funkcjonujących na rynku polskim i zagranicznym i tym samym wpływa na wymianę handlową w UE i zakłóca konkurencję. Nie może być żadnych wątpliwości, że pomoc ze środków publicznych (która trafia pośrednio) dla tak dużego podmiotu prywatnego eksportującego swoje produkty na cały świat będzie zakłóceniem konkurencji i wymiany handlowej. Przy okazji pomocy publicznej warto przypomnieć treść punktu 211 Zawiadomienia Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (2016/C 262/01) - dalej: Zawiadomienie Komisji 2016/C. Komisja Europejska zakłada że w określonych krajach pewne usługi nie podlegają bezpośredniej konkurencji i funkcjonują jako naturalne monopole bo ich prowadzenie i świadczenie byłoby nieekonomiczne. Z takim rodzajem usług (wodociągi, kanalizacja) mamy do czynienia w przedmiotowym konkursie i projekcie. Co do zasady przy tego typu projektach nie będziemy mieli zakłócenia konkurencji ale tylko jeśli spełnione będą jednocześnie następujące przesłanki: infrastruktura na ogół nie podlega bezpośredniej konkurencji, finansowanie prywatne jest nieznaczące w danym sektorze i w państwie członkowskim oraz infrastruktura nie jest zaprojektowana, aby selektywne sprzyjać jednemu przedsiębiorstwu lub sektorowi, ale przynosi korzyści całemu społeczeństwu. Jak wykazano powyżej oraz w kartach oceny projektu ostatnia przesłanka jest niespełniona ponieważ cześć zaplanowanej infrastruktury sprzyja jednemu konkretnemu przedsiębiorstwu, co wypełnia definicję "infrastruktury dedykowanej" zawartej w art. 2 pkt 33 rozporządzenia Komisji nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, dalej rozporządzenie nr 651/2014, czyli jest to infrastruktura która została zbudowana dla możliwych do ustalenia w trakcie oceny ex antę przedsiębiorstw i dostosowana do ich potrzeb. Na marginesie należy wspomnieć że Skarżący odwołuje się do ww. Zawiadomienia Komisji ale przytacza warunki i punkt który nie występuje w Zawiadomieniu i dlatego ciężko odnieść się do ich treści. W sprawie mamy do czynienia z tym co Komisji Europejska i Trybunał Sprawiedliwości określają jako pomoc publiczna pośrednia lub pomoc publiczna "drugiego stopnia" oraz z infrastrukturą mieszaną (gospodarczą i niegospodarczą/społeczną) Zgodnie z ich rozumieniem środek (pomoc) nie musi przynosić korzyści bezpośrednim adresatom żeby wypełnił przesłanki pomocy z art. 107 ust. 1 TFUE. Wystarczy, że będzie możliwe stwierdzenie wystąpienia korzyści u dających się zidentyfikować podmiotów trzecich, beneficjentów pośrednich. Co więcej infrastruktura taka nie musi być własnością takiego podmiotu, nie musi nią zarządzać, wystarczy że służy jego potrzebom. Jeżeli infrastruktura jest objęta obowiązkiem dostępu na równych i niedyskryminacyjnych zasadach, to typowo jej publiczne finansowanie nie stanowi pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Jeżeli natomiast jest wykorzystywana komercyjnie lub służy potrzebom gospodarczym konkretnego przedsiębiorstwa, co wykazali oceniający, wówczas państwowe wsparcie budowy stanowi pomoc (por. wyrok TS z 19 grudnia 2012 r. C-288/11, wyrok TS z 3 lipca 2003 r., C-457/00, pkt 115 i kolejny Zawiadomienia Komisji 2016/C). W takiej sytuacji należy bezwzględnie dokonać rozdzielenia infrastruktury i w zależności od funkcji którą będzie pełnić - część gospodarczą objąć niższym dofinansowaniem w ramach pomocy publicznej (co nie przewidywały reguły konkursu) albo przenieść do kosztów niekwalifikowalnych. Innymi słowy pomoc publiczna w formie "drugiego poziomu" mogłaby być legalna wyłącznie, gdyby odbywała się w ramach przewidzianego przez IZ FEdP w konkursie systemu wsparcia, wynikała i była zgodna z rozporządzeniami unijnymi, np. rozporządzeniem Komisji nr 651/2014. Tak jak wskazano wyżej, konkurs nie przewidywał pomocy publicznej, natomiast część działań zaplanowanych w projekcie skutkuje realnym przysporzeniem dla konkretnego podmiotu, co czyni go niezgodnym z przepisami i warunkami konkursu. Należy także zwrócić uwagę że KOP w piśmie z 28 listopada 2015 r. (znak pisma: DWRR-III.432.5.11.2025.SM) zwrócił się o wydzielenie i niekwalifikowalnych kosztów związanych ze zwiększonym zapotrzebowaniem na wodę rozbudowującej się SM M. Jest to standardowa procedura "oczyszczenia projektu" z elementów generujących ryzyko pomocy publicznej lub niedozwolonego wsparcia. KOP dał Skarżącemu szansę na uratowanie dofinansowania na część społeczną. Z niezrozumiałych w ogóle powodów Wnioskodawca odmówił, odrzucając tym samym rozwiązanie kompromisowe i przede wszystkim usuwające ryzyko zakwestionowania tych wydatków przez różne organy kontrolne krajowe i unijne. Skoro w przedmiotowym konkursie nie przewidziano instrumentów pomocy publicznej, a Skarżący odmówił skorygowania wniosku poprzez alokację tych komercyjnych wydatków do kosztów niekwalifikowalnych. Komisja Oceny Projektów była zobligowana do wydania oceny negatywnej. Reasumując powyższe rozważania, zdaniem Sądu, argumentacja organu jest spójna, wyczerpująca, pozostaje także w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości, prezentując przesłanki dokonanej oceny, została dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami w szczególności art. 43 i art. 45 ustawy wdrożeniowej z poszanowaniem zasady rzetelności i bezstronności oraz równego traktowania wszystkich wnioskodawców. Wynika z tego, że w żadnym zakresie nie doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zakresie wymienionych w skardze kryteriów. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi. Justyna Siemieniako Paweł Janusz Lewkowicz Marcin Kojło
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 29 maja 2026
- Symbol z opisem
- 6559
- Hasła tematyczne
- Środki unijne
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Justyna Siemieniako Marcin Kojło Paweł Janusz Lewkowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (t. j.)
art. 45, art. 63 · Dz.U. 2025 poz. 1733
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny