I SA/Bk 223/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 08 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A O na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące październik i listopad 2015 roku p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

A O wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oświadczając, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem B O oraz trójką nieletnich dzieci. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę otrzymywane przez: wnioskodawczynię w kwocie 1.500 zł netto oraz BO w wysokości 2.000 zł netto. Wykazane wydatki miesięczne to: rata spłaty kredytu – 600 zł; energia elektryczna – 200 zł; media – 200 zł; opał – 200 zł; koszty utrzymania domu – 1.000 zł; ubezpieczenia – 140 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi: dom o powierzchni [...] m2 (współwłasność w [...] części) o wartości 150.000 zł oraz oszczędności w kwocie 1.000 zł. Wnioskodawczyni podkreśliła, że nie jest w stanie uiścić wymaganego wpisu od skargi, miesięczny dochód rodziny wynosi około 3.500 zł, przy wydatkach w kwocie 2.500 zł (k. 22 – 23). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym przyznane zwolnienie z połowy kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż wysokość dochodu pięcioosobowej rodziny to łączna kwota około 3.500 zł (wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia uzyskiwane przez małż. O). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie około 2.500 zł (rata spłaty kredytu, energia elektryczna, media, opał, koszty utrzymania domu, ubezpieczenia). Majątek wnioskodawczyni stanowi dom o powierzchni [...] m2 (współwłasność w [...] części) oraz zgromadzone oszczędności w kwocie 1.000 zł. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 3.254 zł (k. 17). Mając na uwadze powyższe okoliczności to należało stwierdzić, iż okoliczność posiadania przez małż. O dochodów w wysokości przekraczającej wykazane wydatki (o kwotę około 1.000 zł) oraz zgromadzonych oszczędności w wysokości 1.000 zł pozwala na uznanie, iż skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie połowy kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Przy tak określonym zwolnieniu wnioskodawczyni będzie zobligowana do: uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.627 zł (tj. połowa wymaganego wpisu od skargi) - to umożliwi rozpoznanie sprawy przez Sąd, a także pokrycia (w połowie) innych kosztów sądowych, które ewentualnie mogą pojawić się na dalszym etapie postępowania. Poza wszelką wątpliwością pozostaje bowiem, iż zgromadzone środki pieniężne powinny być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych postępowania sądowoadministracyjnego. Prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć wnioskodawców, którzy mają stałe źródła dochodu (w wysokości wystarczającej na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania) oraz zgromadzone oszczędności. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl) "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.