I SA/Bk 207/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi I. B. M. na decyzję Zarządu Województwa P. z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu dotacji p o s t a n a w i a 1. umorzyć postepowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie powyżej 1.000 zł (słownie: tysiąc złotych), 3. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

I. B. M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonkiem J. M. oraz dziećmi A. M. ([...] lat), J. M. ([...] lat) i J. M. ([...] lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi: wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę otrzymywane przez I. M. – 1.500 zł; czynsz dzierżawny oraz wynagrodzenie z tytułu pracy dorywczej otrzymywane przez J. M. w kwocie 700 zł oraz świadczenie z rządowego programu "Rodzina 500+". Wnioskodawczyni oszacowała wydatki stałe rodziny na kwotę 2.000 zł. W skład majątku rodziny skarżącej wchodzi: dom o powierzchni [...] m2, (wartość szacunkowa [...] zł); grunty rolne o powierzchni [...] ha (wartość szacunkowa [...] zł); garaż o powierzchni [...] m2 (wartość szacunkowa [...] zł); jeden udział w spółce zo.o. (wartość [...] zł); oszczędności w kwocie 1.000 zł; samochód R. [...] (wartość szacunkowa [...] zł). I. B. M. jest zadłużona z tytułu niezapłaconego zobowiązania związanego z kosztami prowadzenia projektu unijnego w kwocie ponad 150.000 zł. J. M. z powodu choroby k. nie ma możliwości zarobkowania. Skarżąca nie może liczyć na pomoc finansową najbliższej rodziny, matka wnioskodawczyni ma niska emeryturę, dodatkowo zajmuje się niepełnosprawną córką. I. B. M. z powodu egzekucji komorniczej kosztów dofinansowania unijnego nie może zaciągnąć kredytu. Rodzina skarżącej wszystkie oszczędności z lat 2000 – 2012 wydała na dopłatę do swojego projektu unijnego (k. 60 – 63). Na wstępie należy odnieść się do wniosku I. B. M. w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z treścią art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W sprawie niniejszej (jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy) I. B. M. jest reprezentowana przez adwokata W. B. W. Pełnomocnictwo z dnia [...] stycznia 2017 r. (k. 56) zostało złożone do akt sprawy niniejszej i nie zostało odwołane. W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem z wyboru, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawczyni. Mając zatem na uwadze fakt, że skarżąca ma już w sprawie ustanowionego pełnomocnika z wyboru, postępowanie w tym zakresie jest zatem bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie. Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie I sentencji. Z uwagi na powyższe wniosek złożony przez I. B. M. podlegał rozpoznaniu w części przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym przyznane zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie powyżej 1.000 zł) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na wstępie należy wskazać, że na obecnym etapie postepowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 6.336 zł – wpis od skargi (k. 55). W złożonym oświadczeniu I. B. M. wykazała iż, wysokość miesięcznego dochodu pięcioosobowej rodziny to łączna kwota 2.200 zł (wynagrodzenie z tytułu umów o pracę otrzymywane przez małż. M. i czynsz dzierżawny otrzymywany przez J. M.). Dodatkowo rodzina jest beneficjentem rządowego programu "Rodzina 500+". Deklarowane wydatki stałe wynoszą 2.000 zł. Majątek małż. M. stanowią: dom o powierzchni [...] m2, grunty rolne o powierzchni [...] ha, garaż o powierzchni [...] m2 , jeden udział w spółce zo.o. o wartości [...] zł, oszczędności w kwocie 1.000 zł oraz samochód R. [...]. I. B. M. jest zadłużona z tytułu niezapłaconego zobowiązania związanego z kosztami prowadzenia projektu unijnego w kwocie ponad 150.000 zł, z powodu prowadzonej egzekucji komorniczej nie może zaciągnąć kredytów. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia w zakresie kosztów sądowych legła okoliczność posiadania przez wnioskodawczynię oszczędności w wysokości 1.000 zł. Zgromadzone środki pieniężne powinny być przeznaczone na pokrycie części wpisu od skargi w sprawie niniejszej. Ponadto, podkreślenia wymaga również, iż wysokość miesięcznego dochodu małż. M. jest wyższa o kwotę około 200 zł od deklarowanych wydatków. Dodatkowym źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie z rządowego programu "Rodzina 500+". Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Ponadto, koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych środków (np. oszczędności) powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie II i III sentencji.