I SA/Bk 169/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D.[...] Sp. j. w S. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 marca 2018 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "D. [...] Sp. j. w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od maja do grudnia 2013 r. p o s t a n a w i a: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zwolnić skarżącą Spółkę od kosztów sądowych w całości.

"D. [...] Spółka jawna w S. (dalej powoływana także jako Spółka) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej paliw do pojazdów silnikowych na stacjach paliw. Ostatni rok obrotowy spółka zakończyła stratą w wysokości 159.700,16 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy za ostatni rok to 270.824,16 zł. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych stanowi kwota 385.115,35 zł. Spółka nie posiada rachunków bankowych. Stan kasy na dzień 7 marca 2018 r. to 603,05 zł. Wykazane wydatki przyszłe miesięczne wynoszą 1.750 (podatek od nieruchomości, światło, woda, abonament telefoniczny), inne zobowiązania to 357,18 zł. Spółka nie osiąga żadnego zysku, jej działalność została zawieszona z dniem 1 lipca 2017 r. Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi oraz majątkiem, który mógłby zostać w krótkim okresie czasu spieniężony (k. 57 – 60). Postanowieniem z dnia 28 marca 2018 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem referendarza, wartość majątku Spółki wielokrotnie przekraczająca wymagane koszty sądowe na obecnym etapie postępowania tj. wpis od skargi w wysokości 14.630 zł, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, Spółka w złożonym sprzeciwie zarzuciła błędne ustalenie jej aktualnej sytuacji finansowej. Wskazała, że środki trwałe Spółki zostały zajęte przez organ egzekucyjny w celu zabezpieczenia należności publicznoprawnych, na potwierdzenie czego przedłożyła dwa protokoły zajęcia zabezpieczającego i odbioru ruchomości (k. 74-78 akt). Tym samym fakt posiadania środków trwałych nie oznacza możliwości ich spieniężenia, celem uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. Skarżąca Spółka wskazała także, że brak zwolnienia jej od kosztów sądowych stanowić będzie pozbawienie jej prawa do sądu, stanowiącej jedną z zasad konstytucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 -8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje - gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych lub ustanowienia pełnomocnika z urzędu, jest możliwe gdy zostanie wykazane, że podmiot taki nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych do akt sprawy dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżąca Spółka od lipca 2017 r. faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje żadnych przychodów, stan kasy Spółki w marcu wynosił 603 zł, przy bieżących wierzytelnościach przekraczających 1750 zł. Spółka posiada środki trwałe o wartości 270.824,16 zł, jednakże jak wynika z dokumentów dołączonych do sprzeciwu, środki te zostały zabezpieczone przez organ egzekucyjny na poczet należności publicznoprawnych we wrześniu 2017 r. Tym samym obecnie skarżąca Spółka nie posiada środków finansowych ani majątku, z którego mogłaby pokryć koszty postępowania sądowego. W tym zakresie zgodzić się należało ze skarżącą Spółką, że w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy błędnie ocenił jej sytuację majątkową, co rzutowało na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia, tym niemniej wskazać należy, że nie dysponował on informacją o zajęciu ruchomości należących do skarżącej Spółki. Mając na uwadze powyższe Sąd przyjął, że skarżąca Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wpis sądowy w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług za okresy od maja do grudnia 2013 r. kształtujący się w wysokości 14.630 złotych pozostaje poza zasięgiem finansowym skarżącej Spółki. Niewątpliwie skarżąca Spółka nie jest w stanie wygospodarować tak znacznej kwoty, szczególnie że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.