I SA/Bk 13/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 09 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. J. G. H. K. P. S. i S. R. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] [...] p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

M. J. G. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą H. K. P. S. i S. R. w Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą małżonką M. G., która otrzymuje zasiłek rodzinny (w nieznanej wysokości) oraz trójką dzieci. Skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał stratę w wysokości 13.325,37 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni [...] m2 (posadowiony na działce o powierzchni [...] arów). M. J. G. nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 21-23). Pismem z dnia 09 lutego 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał M. J. G. do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało m.in. wskazać: z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny, ponoszone miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny wnioskodawcy oraz wysokość przychodów i dochodów osiągniętych z prowadzonej działalności gospodarczej w 2014 r. Dodatkowo wezwano wnioskodawcę do nadesłania dokumentów poświadczających wysokość uzyskiwanych dochodów (wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe, deklaracje na zaliczki miesięczne na podatek dochodowy), a także rachunków i faktur dokumentujących wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych przez jego rodzinę Dane te były niezbędne do oceny stanu majątkowego skarżącego (k. 24). Wezwanie zostało doręczone prawidłowo. W zakreślonym terminie wnioskodawca nadesłał jedynie kserokopię rachunku za wodę, telefon i energię elektryczną (k. 26 - 28). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż aktualnie jego pięcioosobowa rodzina nie uzyskuje żadnego dochodu bowiem z prowadzonej działalności gospodarczej w ostatnim okresie uzyskał stratę w kwocie 13.325,37 zł. Małżonka wnioskodawcy otrzymuje jedynie zasiłek rodzinny, ale nie wiadomo w jakiej wysokości. Majątek M. J. G. stanowi dom o powierzchni [...] m2 (posadowiony na działce o powierzchni [...] arów). Wnioskodawca nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z faktycznym brakiem odpowiedzi M. J. G. na cytowane wezwanie, uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący bowiem nie uzupełnił złożonego oświadczenia, co zupełnie uniemożliwia merytoryczną ocenę możliwości finansowych skarżącego, w zakresie źródeł dochodów oraz ponoszonych wydatków. Końcowo należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 05 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 04 marca 2005 r. (I OZ 6/05). Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771) Natomiast w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Końcowo jeszcze raz należy zaakcentować, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane. W sprawie niniejszej z przedstawionych wyżej przyczyn wniosek M. J. G. uznano za niewiarygodny i na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.