I SA/Bk 114/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Syndyka Masy Upadłości S. S. prowadzącego działalność pod nazwą PPHU "S." na postanowienie z dnia 26 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości S. S. prowadzącego działalność pod nazwą PPHU "S." na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2023 r. Nr 2001-IOA.613.1.2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 i 2016 r. p o s t a n a w i a 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić skarżącemu Syndykowi Masy Upadłości S. S. prowadzącego działalność pod nazwą PPHU "S." kwotę 100 (sto) zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia. ,

Syndyk Masy Upadłości S. S. prowadzącego działalność pod nazwą PPHU "S." reprezentowany przez S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 25 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 i 2016 r. Postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r. sąd odrzucił skargę. Strona skarżąca nie usunęła bowiem braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, przez: wskazanie, kto podpisał skargę; złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej – postanowienia o wyznaczeniu syndyka. Korespondencja zawierająca wezwanie została po dwukrotnym awizowaniu zwrócona do sądu i uznana za doręczoną. Pismem z 5 maja 2023 r. syndyk reprezentowany przez S. S. wniósł zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, co uzasadniało jej odrzucenie, w sytuacji, gdy: a) sąd wiedział, że S. S. jest pełnomocnikiem syndyka w niniejszej sprawie, b) sąd nadał korespondencję, wskazując jako adresata: "Syndyk Masy Upadłości PPUH I. w likwidacji", a nie S. S., co skutkowało tym, że S. S. nie mógł podjąć korespondencji w placówce pocztowej (pracownik poczty odmówił mu wydania przesyłki, ponieważ adresatem jest syndyk, a nie S. S.), a w konsekwencji nie doszło do tzw. fikcji doręczenia i brak było podstaw do odrzucenia skargi; 2. art. 67 § 5 p.p.s.a. poprzez próbę doręczenia korespondencji przez sąd stronie, a nie ustanowionemu pełnomocnikowi. W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o: uwzględnienie zażalenia jako oczywiście uzasadnionego i uchylenie zaskarżonego postanowienia przez WSA w Białymstoku, ewentualnie: uchylenie zaskarżonego postanowienia przez NSA. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 8 maja 2023 r. S. S. został wezwany do usunięcia braków formalnych zażalenia przez: złożenie do akt postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnictwa lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi wraz z dowodem uiszczenia należnej opłaty skarbowej; złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (postanowienie o wyznaczeniu syndyka) – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W związku brakiem odpowiedzi skarżącego, zarządzeniem z 30 maja 2023 r. Przewodniczący Wydziału wezwał syndyka do: wypowiedzenia się, czy podtrzymuje ww. zażalenie, a jeśli tak – do podpisania ww. zażalenia; złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej – postanowienia o wyznaczeniu syndyka – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Pismem procesowym z 6 czerwca 2023 r. syndyk podtrzymał zażalenie. W załączeniu przesłał postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy z 26 września 2016 r., VIII GU 137/16, z którego wynika m.in. wyznaczenie syndyka masy upadłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 195 § 2 p.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Uregulowana w art. 195 § 2 p.p.s.a. instytucja autokontroli stanowi wyjątek od zasady dewolutywności zażalenia, czyli przekazywania tego środka zaskarżenia sądowi wyższej instancji. Za jej zastosowaniem przemawiają względy ekonomii procesowej oraz szybkości postępowania. Zastosowanie autokontroli jest uzasadnione, gdy wystąpi m.in. przesłanka "oczywistej zasadności wniesionego zażalenia". Co istotne, WSA podejmuje przewidziane prawem działanie, nie będąc związany podniesionymi w zażaleniu zarzutami. Pogląd ten znajduje uzasadnienie m.in. w tym, że art. 194 § 3 p.p.s.a., który określa wymagania, jakie dodatkowo powinno spełniać zażalenie, nie wskazuje na obowiązek formułowania zarzutów. Autokontrolą mogą być objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., FZ 374/04). Zwrot normatywny "oczywiście uzasadnione" należy rozumieć przez pryzmat oceny sądu dokonywanej w kontekście argumentów zawartych w zażaleniu. Zasadność zażalenia może wynikać zarówno z siły i logiki argumentów zażalenia, jak i z ponownej oceny rozstrzygnięcia podjętego przez sąd. Postanowienie autokontrolne powinno wskazywać na konkretne uchybienie, które czyni zażalenie zasadne (por. B. Dauter, 3.3. Autokontrola dokonywana przez sąd pierwszej instancji [w:] Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018). W ocenie sądu wniesione w niniejszej sprawie zażalenie należy uznać za zasadne. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę: gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z kolei w myśl art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (§ 1) Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). W realiach niniejszej sprawy sąd w błędny sposób zaadresował korespondencję zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jako adresata wskazał bowiem "Syndyka Masy Upadłości PPUH I. w likwidacji", jednocześnie przesyłając list na adres S. S., tj. "[...]" (zob.: koperta – k. 12). Z tego powodu w placówce pocztowej odmówiono wydania przesyłki S. S. Po dwukrotnym jej awizowaniu została ona zwrócona do sądu i uznana za doręczoną 11 kwietnia 2023 r. Tym samym oczywiście zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 73 § 4 p.p.s.a. Sąd dokonał omyłki w zaadresowaniu wezwania do strony, co uniemożliwiło jej odebranie korespondencji i ewentualnie uzupełnienie braków skargi. Z tego powodu postanowienie z 26 kwietnia 2023 r. o odrzuceniu skargi powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Na marginesie jedynie sąd zauważa, że z uwagi na bierność S. S., wnoszącego przedmiotowe zażalenie, wobec wezwania do uzupełnienia jego braków pod rygorem odrzucenia zażalenia, sąd zwrócił się w tym aspekcie do syndyka, który m.in. podtrzymał złożony środek odwoławczy. Sąd miał bowiem na uwadze fakt, że przepisy procedury sądowoadministracyjnej mają służyć doprowadzeniu sprawy do jej zakończenia, a nadanie biegu zażaleniu – jak się okazuje, oczywiście uzasadnionemu – możliwe było w tym wypadku jedynie po konwalidowaniu jego braków przez syndyka. Ze względu na powyższe, sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. O zwrocie wpisu od zażalenia sąd orzekł w myśl art. 225 p.p.s.a., bowiem w sytuacji uwzględnienia zażalenia przez sąd pierwszej instancji ze względu na jego oczywistą zasadność, wnoszący zażalenie nie ma obowiązku uiszczania wpisu (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., FZ 374/04).