I SA/Bk 1062/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i orzeczenie o dalszym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku S. W. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Inspektorat w S. Organ egzekucyjny stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zażalenie na to rozstrzygnięcie złożył wierzyciel – ZUS Oddział w B. Inspektorat w S. Wierzyciel wskazał, że zobowiązany posiada samochód m-ki C. rok produkcji 2003, nr rej. [...], który został wpisany do rejestru zastawów skarbowych na rzecz ZUS, zatem nie można mówić o braku majątku ruchomego, na który powołuje się organ egzekucyjny w wydanym postanowieniu. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego i orzekł o dalszym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Organ drugiej instancji wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż zobowiązany nie posiada rachunku bankowego, ruchomości podlegających zajęciu komorniczemu i nie ma stałego dochodu, nie prowadzi działalności gospodarczej. Z wykazu wyjawienia majątku do sprawy sądowej prowadzonej pod sygn. akt [...] wynika, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku. Jednakże z akt sprawy egzekucyjnej wynika, iż na samochodzie C. w roku 2013, wówczas będącym własnością zobowiązanego, został ustanowiony zastaw skarbowy. Zatem przy zmianie właściciela rzeczy, na której ustanowiono zastaw skarbowy, każdorazowy właściciel przedmiotu zastawu jest dłużnikiem rzeczowym organu podatkowego, zgodnie z art. 42 § 3 Ordynacji podatkowej. Nawet, jeżeli obecnie S. W. nie jest już właścicielem tego samochodu (jeżeli dać wiarę wyjawieniu majątku przed sądem) egzekucję administracyjną należy prowadzić z przedmiotu zastawu skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na zobowiązanego. Organ nadmienił przy tym, że w aktach nie ma umowy kupna - sprzedaży, a wyciąg ze sprawdzenia z CEPiK-u z [...] lipca 2016 r. wskazuje jako właściciela S. W. Nadto ze sprawdzeń internetowych aukcji (allegro.pl) wynika, iż ceny wywoławcze C. z roku 2003 wynoszą od 8.500 zł do 19.900 zł. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Sądu złożył S. W. Zarzucił naruszenie art. 7 Kpa poprzez: przeprowadzenie postępowania w sposób wywołujący brak zaufania do organów państwa; niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a zarazem nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz skarżącego przy wydawaniu orzeczenia; rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości na korzyść organu bez dogłębnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a także niezbadanie czy majątek skarżącego, zwłaszcza w sytuacji, gdy wobec zobowiązanego toczą się również postępowania egzekucyjne prowadzone przez kilku komorników sadowych, nie tylko nie rokuje ich zaspokojenia w jakiejkolwiek części, ale spowoduje zbędne generowanie kosztów egzekucyjnych, które w efekcie obciążą wierzyciela, końcowo skarżącego. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016, poz. 599 ze zm.), postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jest to decyzja uznaniowa, ale musi być poprzedzona wszechstronnym zebraniem materiału dowodowego i skrupulatną jego oceną, prowadzącą do skalkulowania potencjalnych wydatków egzekucyjnych oraz możliwych do odzyskania kwot. Dlatego też oczywistym jest, że ustalenie wskazujące na to, iż zobowiązany nie posiada majątku, w stosunku do którego możliwa byłaby egzekucja, powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Rozwiązanie to chroni wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego - art. 64c § 4 u.p.e.a. (por. P. Pietrasz, w: D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz do art. 59, Lex 2015 nr 426723). Zdaniem Sądu, postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego trafnie zostało ocenione przez organ drugiej instancji jako przedwczesne. Organ egzekucyjny pominął istotne okoliczności wskazujące na majątek, z którego można zaspokoić wierzyciela i nie podjął działań zmierzających do wyegzekwowania obowiązku z tego majątku. Z akt sprawy wynika bowiem, że na samochodzie C. rok produkcji 2003, będącym własnością skarżącego, został ustanowiony w 2013 r. zastaw skarbowy na rzecz ZUS. Stosownie natomiast do art. 42 § 3 Ordynacji podatkowej, zastaw skarbowy jest co do zasady skuteczny wobec każdorazowego właściciela przedmiotu zastawu i ma pierwszeństwo przed jego wierzycielami osobistymi (zastrzeżenie z § 4 tego przepisu nie ma zastosowania w sprawie). Z kolei w myśl art. 42 § 7 Ordynacji podatkowej, zaspokojenie z przedmiotu zastawu skarbowego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. To zaś wymaga wszczęcia egzekucji administracyjnej, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela na zobowiązanego nie wykonującego w terminie określonego obowiązku podlegającego egzekucji (art. 26 § 1, art. 27 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej). Zmiana właściciela przedmiotu zastawu skarbowego nie uniemożliwia jednak prowadzenia egzekucji. Zaspokojenie z przedmiotu zastawu skarbowego następuje na podstawie wydanego przeciwko zobowiązanemu administracyjnego tytułu wykonawczego także wtedy, gdy właścicielem tego przedmiotu nie jest już zobowiązany. Przyjęcie odmiennego poglądu, wbrew interwencji ustawodawcy polegającej na dodaniu § 7 do art. 42 o.p., uczyniłoby zastaw skarbowy w dużym zakresie instytucją martwą (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r. III CZP 20/10, opubl. w OSNC 2010/12/158). Wiedza o istnieniu wskazanego majątku powinna zatem skłonić organ egzekucyjny do zbadania, czy nadal jego właścicielem jest skarżący. Ustalenie, że skarżący nie jest już właścicielem ww. pojazdu, na którym ustanowiono zastaw skarbowy nie oznacza jednak, że egzekucji nie można kontynuować. Należy ją prowadzić z przedmiotu zastawu skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na zobowiązanego. W tych okolicznościach konstatacja organu egzekucyjnego o istnieniu przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego nie znajduje odzwierciedlenia w faktach i dowodach znajdujących się w aktach postępowania i winna zostać ponownie zweryfikowana po przeprowadzeniu czynności egzekucyjnych. Tylko w trakcie dalej prowadzonego postepowania egzekucyjnego skierowanego do przedmiotu zastawu skarbowego (innego majątku nie ustalono) możliwe będzie wyciągnięcie wniosków co do rzeczywistego istnienia przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, w szczególności pozbawiony podstaw okazał się stawiany w skardze zarzut naruszenia art. 7 Kpa. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).